Bu memleket sürprizlidir. Bu sözü son zamanlarda sık tekrarlıyorum. Evet, kimse içinde bulunduğumuz dağınıklığa, sahte din hipnozunun canımıza okur görüntüsüne bakıp aldanmasın! Parça bölük görünüşümüze de aldanmasın! Tepedekilerin cephe siyasetine, bölücü hinliklerinin tutar gibi olmasına da aldanmasın! Bizi böyle alt ettiğini veya edeceğini sananlar aldanmasınlar. Bu memleket, hiç beklenmedik bir zamanda, bu tür oyunbazların defterini dürmek için başını kaldırır. Tabii o silkinme gününe kadar başımız çok ağrır. Nitekim ağrıyor.

Bütün derdimiz bu durumlara düşmeme uyanıklığını nasıl devamlı hâle getireceğimizdir. Asırlardır böyle bocalıyoruz. Sebebi içerdeki kırılganlıklardır. Gittikçe, insan kalitemizin yetersizliği, psikolojik donanım eksikliği ve sosyal sermayemizi kemiren güven bunalımları içinde kıvranır hâle geldik. Bunları sıralayıp geçmek olmaz. Erbabı bir bir açacak ve anlamamızı sağlayacaktır.

Kayıplarımız çok. Fakat her şeye rağmen bu memlekette istenen kesin ayrışma yaşanmadı, yaşanmıyor. Zayıf sandığımız hâllerimize rağmen ne kadar sağlam olduğumuz da ortada. Başa getirdiklerimizin dahi kamplaşmanın liderliğini ettiği düşünülürse şaşılacak bir sosyal dayanıklılıktır. Düşmanlaştırdıklarını sanıyorlar, bazı bakımlardan başarılı da oluyorlar. Fakat milletin bin yıllardır yaradılış kodlarına bağlı yürüyüşünün her göze görünmez devamlılığı kaleyi ayakta tutuyor. Kendisini milliyetçi sayanların bile bölücü-ayırıcı-ayrıştırıcı roller üstlendiği bir devirde bu millet şuurunu fark etmek bana önemli geliyor.

O maya

Bu memleketin farklı görüntüler altında bir ve bütün olduğunu yaşadıklarımız gösteriyor. Dün de böyleydi, bugün de böyledir. En çok yer etmiş zannedilen alevilik-sünnîlik ayrışması bile artık manasını kaybetmek üzere. Mezheplerin hayatımızda karşılığı kalmadı diyemesek de can çekişiyor. Din sultasının ve siyasetin kendi tekliğini korumak için başvurduğu ötekileştirmenin bize yaşattığı ağır maliyeti üzerimizden atmaya yakınız.

Mesele Alevîlik ise, nereye bakacağımız gayet açık: Konargöçer Türk, Müslümanlığı alırken kendi değerlerini devam ettirmek ister. Arab’ın Fars’ın yaşama kültürünü din diye almak istemez. Bunu kendi hayatına inanışın şaşmaz şuuruyla yapar diyemem; fakat ondan daha kuvvetli bir tabii durumla yaşar. Yüzyıllar içinde şekillenmiş iç dünyası, yaşama düzeni ve en önemlisi yüksek ahlakıyla böyle hareket eder. Bu muazzam maşeri şuura dikkatinizi çekmek isterim.

“Din çok, din yok!”

Yakınlarda birkaç dostumla sohbet ediyorduk. Son yıllarda her mecliste söz ister istemez dine geliyor. Diyanet’in ve uygulayıcı cami adamlarının anlattığı Arap Cahiliye Devri yaşama şekilleri üzerinden aldığımız, anladığımız düzenlemeler konuşuldu. Türkiye’nin bugününde dinden görünenlerin şeytanı kıskandıran sahteliklerinden örnekler anlatıldı. Bir daha anlaşıldı ki, İnşallah maşallah diyeni düpedüz aldatıcı-dolandırıcı-düzenbaz olarak algılayacağımız günlere geldik.

Sultan Alparslan’ın “Biz temiz Müslümanlarız/Bid’at nedir bilmeyiz” dediği hatırlatıldı. Burada, sonradan gelme demek olan bid’at’ten kasıt, olsa olsa Arapların bize din diye sunulan adetleri, gelenek-görenekleridir. Bunlar Türklere uymuyordu. Peygamberin içinden çıktığı Arapları gücendirmemek için açıkça konuşmuyoruz ama konuşmalıyız: Türk hayatında bunların bazıları apaçık sapkınlıktı. Kadını değersiz saymak, kadın erkek ilişkileri, aile ve sosyal hayat etrafında şekillenenler özellikle böyledir.

İlk Müslüman Türkler, kendi hayatlarını yaşadılar. Dini nasıl algıladığımızı anlamak için ilk Kur’an tercümelerine, dinî metinlere ve o devir hayatına bakmak önemlidir. Ben anladığımı söyleyeceğim. Varsa yanlışı erbâbı düzeltsin:  Yedi sekiz asır önceye kadar kendimiz gibi Müslümandık. Bazı bakımlardan bugüne kadar getirdiğimiz o saf anlayış epeyce bozuldu. Şimdi cedlerimizin inanış ve yaşayış safiyetinde değiliz. Evet değiliz!

“Biz Temiz Müslümanlarız”

Düşündüklerimizi konuşmanın zamanıdır: Çocukluğumun konar-göçer hayatında Alevî-Bektâşî anlayışın geçerli olduğunu belli bir yaştan sonra fark ettim. Cami adamlarının alevi aleyhtarlığını yüzyıllarca körüklemelerine ve halkın buna şeklen katılmasına rağmen hayatımız Aleviliğe yakındı. Yaşadıkça, çeşitli tasavvuf geleneklerini tanıdıkça, bazılarını içerden tanımaya yaklaştıkça ve tarih içindeki maceramızda rollerini anlamaya çalıştıkça bende bir görüş epeyce netleşti. Bahsettiğim o buluşmada bir alevi dostumuz da vardı. Ona dönerek dedim ki: “Azizim, Türk dediğin alevidir.”

Bu sözün tahrik edici tarafını bilerek kullandım. Hiç şüphe etmiyorum, büyük kültür yaratıcılığı içinde diğer sûfî gelenekler de öyledir. Benzer yolların hayranlığına da hayranlığım vardır.  Onlar sayesinde yaygın din adamı profilinin zararları yumuşatıldı. Düne kadar softalığın kaba döngüsü hayatımıza tam hâkim olamadıysa yine onlar sayesindedir. Bunda hiç şüphesiz alttan alta devam eden yüksek duyuş ve inanışla kendimiz kalmamızın rolü büyüktür. Canlı seziş geleneğinin (inisiyasyon) ve ona göre yaşamaların diriltici gücüyle sahteliğe yenilmedik.

Evet, Ortadoğululaşan, cemaatleşen, katılaşan, donmuş hâliyle hayat bahşedeceğini iddia eden kupkuru dinî hareketlere rağmen bu damar canlıdır. Alevi-Bektâşî çizgisi o damardandır. Varlığımıza derinden sinmiş bir duyuş, düşünüş ve yaşayış anlayışının en sade hâlidir. Ve emniyet sübabımızdır. Tartışılmasını isterim.

Madem yazdın, konuyu biraz daha aç diyenlere sözüm vardı, bitmedi.

“Türk Dediğin Alevîdir!” yazısı ilk önce Milli Düşünce Merkezi üzerinde ortaya çıktı.

Alparslan Kar romanı: Doğuda Bir Türk – Ziya Gökalp

Morena Yayınlarından çıkan ve 4. baskısını yapan bu roman, Alparsalan Kar’ın 19 yıllık yazarlık deneyiminin meyvelerinden sadece biri. Şiir, deneme ve romanlarının dışında yayımlanan makaleleri ve katkı sağladığı dizi senaryoları bulunur.

Konusunu Ziya Gökalp üzerine kuran roman, derin bir düşünce adamını, biyografik roman kurgusu içinde alabildiğince akıcı ve içten bir üslupla ortaya koyarak okuma eylemine lezzet katar. Yazar bu romanında, Ziya Gökalp gibi Türk tarihi açısından oldukça derin ve önemli bir şahsiyete herkes ama özellikle de onunla yeni tanışacak olan gençler için kolay anlaşılır bir şekil verir. Türklük ve Müslümanlık gibi iki temel değerimizi Ziya Gökalp gibi Türkçü bir değerin şahsında harmanlayarak sunan yazar, Türk edebiyatına büyük bir katkıda bulunur.

Zamanının ve mekânının dışına taşarak zamansız ve mekânsız, sonsuz bir yaşama sahip olan Ziya Gökalp, içinde yaşadığı toplumda çağdaşlarının fikirlerini şekillendirdiği gibi gelecek kuşakların fikir ve duygu dünyalarına da ışık tutan önemli isimlerden biri olarak Türklük açısından kesinlikle anlaşılması gereken biri ve bu roman bunu başarmış görünüyor.

Üç bölümden oluşan romanın ilk bölümünde Ziya Gökalp’in “Yaşam Öyküsü”ne yer veriliyor. Alp ve Turan adlı torunların, dedelerinden dinlediği Ziya Gökalp hakkında bu sayfalarda doğum gününden, fikirlerine kaynaklık eden yaşanmışlıklarından, çocukluğundan, babasının ona izinden gitmesini söylediği o büyük isimden, o dönemin Osmanlı Devleti’nden, gençlik yıllarından, ilk tutuklanışından, eşinden ve evliliğinden, yazılarından, sürgün döneminden, tarihin akışından ve daha birçok şeyden söz ediliyor.

“Her Yönüyle Ziya Gökalp” adlı ikinci bölümde, onun edebi yönü, ruh bakışı, milli görüşü, kadın ve çocuk sevgisi hakkında verilen bilgiler yer alıyor. Ayrıca Ziya Gökalp’in son günlerinin de anlatıldığı bölümde, ölümünden sonra onun için yapılanlar ve Atatürk’ün onun hakkındaki görüşlerine de yer veriliyor.

Üçüncü ve son bölüm, “Ziya Gökalp’i Yaşatmanın Önemi” adıyla karşımıza çıkıyor. Buradan sonra “Ziya Gökalp Kronolojisi” ve “Eserleri” kısımları bulunuyor. Romanın en sonunda “Son olarak” diye söze giren yazar, bilinmeyen tarihi gerçeklere ve bilgilere yer vereceği ikinci bir Ziya Gökalp çalışmasının da geleceği müjdesini veriyor.

Resimlerle beslenmiş, hayali kurgular ama gerçek bilgilerle örülmüş bu roman 128 sayfadan oluşuyor. Kısacası okuyucunun tadı damağında kalacak gibi görünüyor. Özellikle Ziya Gökalp ile yeni tanışacak olan genç yaştaki okurlar için rahatlıkla sürükleyici ve ilgi çekici bir roman denilebilir. İçinde hem tarih hem edebiyat hem Ziya Gökalp hem de roman kurgusunun yer alması, bu romanı, genç okurlar için çok değerli bir maden kaynağı haline getiriyor. Ne diyelim, keyifli okumalar!

Alparslan Kar; Doğuda Bir Türk – Ziya Gökalp yazısı ilk önce Milli Düşünce Merkezi üzerinde ortaya çıktı.