Prof. Dr. Mete Atatüre, yarı iletkenlerde ve elmasta kuantum optik olgular üzerine yaptığı çalışmalar ve kuantum teknolojisi alanında geliştirdiği heyecan verici uygulamalardan ötürü, 2020 Thomas Young Madalyası ve Ödülü’ne layık görüldü.

1975 yılında Kayseri’de doğan Mete Atatüre, ortaöğrenimini Ankara Gazi Anadolu Lisesi’nde (1992), yüksek öğrenimini Bilkent Üniversitesi Fizik bölümünde tamamladı (1996). Boston Üniversitesi Kuantum Görüntüleme Laboratuvarı’nda doktora yaptı. 2002-2007 yılları arasında Zürih Federal Teknoloji Enstitüsü Kuantum Fotonik Grubu’nda Ataç İmamoğlu ile çalıştı. 2007’de Cambridge Üniversitesi, Cavendish Laboratuvarı’nda öğretim üyesi olarak çalışmaya başladı. Cambridge Üniversitesi’nde kurduğu araştırma grubuyla beraber kuantum fiziği ve geleceğin teknolojileri üzerine çalışan Atatüre, 2011 yılında doçentlik unvanını kazandı. Atatüre, 2010-2015 yılları arasında da Çin Bilim Akademisi’nin Seçkin Davetliler Programı dâhilinde bilimsel danışmanlık yapmıştır. İngiltere’de Institute of Physics, Türkiye’de Bilim Akademisi üyesidir.[1]

Mete Atatüre ve ekibinin bazı çalışmaları

Katı hâl kuantum optik sistemleri konusunda dünya çapında tanınmış bir uzman olan, Cambridge Üniversitesi’nden Prof. Dr. Mete Atatüre, özellikle de spin-foton arayüzleri olarak adlandırılan, kuantum optik özelliklere sahip, yeni malzemeler geliştirme konusundaki çalışmalarıyla bilinmektedir.

Mete Atatüre, İngiltere’de kurduğu ekibiyle, ilk büyük başarısını kuantum nokta spininden faydalanarak atomik ışıma üreterek elde etti. Bu yöntem, günümüzde bu alandaki ana üretim tekniği haline gelmiştir.

2014 yılında elmas içinde tek bir silikon atomunun spinini tutarlı bir şekilde kontrol etmeyi başardılar.

2015 yılında sıkıştırılmış ışık kavramını bir foton düzeyinde ilk defa gözlemeyi başardılar. Bu başarılarıyla, var olduğu, ancak gözlenmesinin imkansız olduğu düşünülen, ışığın sıkıştırılmışlık özelliğini ispatladılar.

Fotonlardan faydalanarak, elektronları uzak mesafelerde birbiriyle ilişkili hâle getirdiler. Bu çalışmaları, ileride inşa edilebilecek süper-hızlı ve süper-güvenli kuantum internet teknolojilerinin temellerinin atılmasında önemli bir yere sahiptir.

Atomik ölçekte ince olan iki boyutlu malzemeler kullanarak, insanlık tarafından üretilen ilk atomik ölçekte ince kuantum LED’leri üretmeyi başardılar. 2017 yılında ise katmanlı malzemelerde deterministik ve büyük ölçekte kuantum saçıcı diziler üretmeyi başaran yeni bir yöntem geliştirdiler.

2019 yılında ilk defa, çok cisimli çekirdek kütlelerinin ışıkla kontrolünü başaran Atatüre’nin, elmas ve atomik ölçekte ince malzemelerle yaptığı spin-foton kuantum arayüzleri de çığır açıcı niteliktedir. Mete Atatüre, periyodik cetvelin 4. sütunundaki elementlerin renk merkezlerini inceleyen önemli çalışmalara liderlik etmeye devam etmektedir.

Kaynak

[1] https://tr.wikipedia.org/wiki/Mete_Atatüre

İngiliz Fizik Enstitüsü’nden Prof. Dr. Mete Atatüre’ye Thomas Young Madalyası yazısı ilk önce Milli Düşünce Merkezi üzerinde ortaya çıktı.