18 Ekim Cumartesi Saat: 13.00’te Töre-Devlet Kitabevi’nin açılışı yapılacaktır. Açılış sonrası imza günü programında Prof. Dr. İskender Öksüz, Yağmur Tunalı, Himmet Kayhan, Mahmut Yaraş, Hasan Kallimci, Emrah Varol ve Prof. Dr. Mesut Karakulak kitaplarını imzalayacaktır.

Adres: Eti Mah. Toros Sok. Nu:23/B Çankaya/Ankara

Töre-Devlet Kitabevi’nin Açılış ve İmza Günü yazısı ilk önce Milli Düşünce Merkezi üzerinde ortaya çıktı.

Zavallı Memleket

Meselelerini konuşamayan ve tartışamayan bir toplumuz. Bizde hemen her konu kavga sebebidir. “Niye böyledir?” sorusunun tek bir cevabı yok. Anlamak, toplum ve insan sermayemizi bilmekle olur. En önemlisi içerden bakarken dışardan bakar gibi soğukkanlı bir tavırla olur. Dolayısıyle halimizi anlamak istiyorsak, sakız gibi çiğnenen ve bazıları için hap kıvamında işlev gören klişe kavramlardan biraz kenara çekilmek gerekir.

Topu taca atmaya gerek yok. Bilelim ki konuşamamak ve tartışamamanın sebepleri bize özel bozukluklardır. Öncelikle cehalet gibi temel sebepler dışında açıklamaya çalışmak doğrudur. Çünkü çok tekrarlanan kavramlar üzerinde düşünülmüyor ve kimse de söylenenleri üzerine almıyor.

Bilmeden, anlamadan ve düşünmeden tekrar ediyoruz. Papağanlıktan öte bir durumdur: “Gibi görünmek” riyâkârlığı ve sahteliğidir. Görünür sebeplerinden biri galiba düşünceyi boğan ayrışmadır, kamplaşmadır. Sonuçları dehşettir: Halk perişanken, liderler, sun’î bir keskinleşmeyle gerçeklikten uzaklaştıkça uzaklaşıyor. Bencillikleri artıyor ve her şeyi kendileri için kullanır hale geliyorlar.

Politikanın Bozdukça Bozduğu

Örneği siyasetten verelim. Bir günde neler olduğuna bakalım. TBMM yaz tatilinin ardından 1 Ekim saat 15’de açılacaktı. O sabah birkaç partinin grup toplantısı da vardı. Bahçeli, grupta zehir zemberek bir konuşmayla yeni yasama dönemine başladı. Öğleden sonra Meclis açılışında konuşan Cumhurbaşkanı da, parti başkanı gibi konuştu. Sözleri, yapılacaklar ve iyi temennilerden çok muhalefete ağır yüklenmelerdi. “Normalleşme, Yumuşama, uzlaşma derken bu da ne?” diyenler kalakaldılar.

Akşam resepsiyonda bu manzaranın tersi yaşandı. Herkes birbiriyle tokalaştı. Dostane konuşmalar, görüşmeler yaşandı. Takip edenler yine şaşırdı. O ağza alınmaz laflar neydi; birkaç saat sonra bu ne? Cevabı o resepsiyonda Bahçeli verdi: Özgür Özel’e, özür diler bir üslupla, “Kırılmadın değil mi? Bazen siyaseten öyle şeyler söylemek gerekiyor..” dedi. Allah Allah! Şimdi bu vakte kadar söylenen burada tekrar edemeyeceğim sözler, bağırış çağırışlar, “siyaseten” miydi? Ya halk ne düşünecekti? Bunca zamandır onları niçin geriyordunuz?

Dahası var: Birleşmiş Milletler ’de, orada burada ayar verir gibi konuşmaların hiçbir etkisinin olmaması da “siyaseten” konuşulmasından mıydı? Adamlar aptal değil, zaten anlıyorlar ve “Türkiye’de, bu yeni tip ideolojik politikacı tipine bakmayın, içeriye mesaj vermek, seçmen kandırmak için bağırırlar, aldırmayın!” diyorlardı. Sorular bitmez: İsrail’e bağırmalar çağırmalar da onlar tarafından “siyaseten” mi algılanıyor? Ya, akılla izahı mümkün olmayacak “İsrail’in hedefi Türkiye’dir” sözünün edilmesi? Bunları soracağız ve cevabını arayacağız. Yoksa bu bataktan çıkamayız.

Siyaset Nedir Ki?

Sonra siyaset böyle bir “gibi görünmek” midir? İnanmadığını söylemek midir? Germek midir? Bozmak mıdır?

Bu, sadece Bahçeli’nin yaptığı bir iş olsa fazla konuşmaya gerek kalmaz. Erdoğan’ın politikasının değişmez ilkesi budur. O, hep kavga ederek kazandı. En kötüsü, halkı bu olumsuz tavra alıştırması ve inandırmasıdır. Bu siyasette doğruluk dürüstlük gerekmiyor. Erdoğan’ın kendi değişmez ilkesi bu germe işini hep başkaları yapıyor gibi göstermeye çalışması da bu politikanın değişmezlerinden.

Gerçekle alakası zayıftan zayıf, sanal bir politik hal ve dille sarılmışız. Doğruları azdan az bir retorik bu. Neticesi de ortada. Yerlerde sürünüyoruz. İyinin, doğrunun, namuslunun önü her yerde tıkanıyor. Gidebilen, içi kan ağlayarak memleketten kaçıyor. Halk da kavgaya ve ayrışmaya ayarlı, yer yer bileylenmiş kalabalıklar halinde ve -işin fenası- kanıksamış durumda. Doğruya yanlışa bakacak hali kalmamış. Bakabilecek olsa Erdoğan’ın veya benzeri bir politikacının ülkeyi getirdiği batağa rağmen, değil böyle üst perdeden konuşmak, siyasette görünmesi bile mümkün değildi. Esas bozgun bu ve bunlar konuşulmuyor.

Her Alanda Batak

Türkiye öyle bir hale geldi ki muhalefeti de iktidar şekillendiriyor. “Bu çökmüş haliyle mi?” diyeceksiniz. Evet, bakın hala gündem Erdoğan’ın istediği yönde şekilleniyor. Aylardır Chp’nin orası burası tartışılıyor. Cumhurbaşkanı adayı kim olacak konuşmaları ve mevcuduna uyulmayan ve yenisi yapılamayacak Anayasa gündemde hep birinci madde. Oyuna kimlerin katıldığı da ortada. Hep oyuna geldikleri de ortada. Milleti ümitsizliğe sevk eden de bu.

Siyasetimizin hali topyekûn felaket. “Al birini vur öbürüne” derler ya, tam onu söyleyeceğimiz yerdeyiz. Tabii gücü elde etmek isteyenlerle 23 yıldır kullananları bir tutamayız. Her zaman eleştireceğimiz iktidardır. “Aydın muhaliftir” sözü unutuldu. Bu, aydın doğruların peşindedir manasındadır. Bunu hatırlarsak siyaseten siyasetçileri de yan yollara sapmaktan kurtarırız.

Zavallı Memleket yazısı ilk önce Milli Düşünce Merkezi üzerinde ortaya çıktı.

İnsanımızın, kimlik tartışmalarıyla kafası karıştırıldı. Okumuş, okumamış pek çok kimse kim olduğunu bilemez halde. Gün geçmiyor ki bir tür bozuculuk, bozgunculuk yaşamayalım. Tarihçilerin en sık tekrarladıkları, “Dünya tarihi Türksüz yazılamaz” sözüdür. En son Malazgirt’e bakın, Türk yurdunda aksi bir rüzgâr estirilmek isteniyor.

Olanı bilecek, olacakları düşüneceğiz. Elin adamı usta avcı. Başa, yani kimliğe, yani Türklüğe ateş ediyor. Tarih bilmez bizimkiler, bizden görünenler, yönetenlerimiz onlardan daha iştahlı. Bilmeden inandıkları, olmamış, olmayacak bir hüviyeti gerçek zannederek ortak kimliğe dönüştürmek istiyorlar. İskender Öksüz’ün Karar’da geçen haftanın Cuma ve Pazar yazıları bu can alıcı konuyu işledi. Okunmalı, anlaşılmalı ve konuşulmalıdır.

Kendi Ayağımıza Sıkmakta Mahiriz

Türkiye’de çok bileşenli bir koalisyon, Türk kimliğine ve hâkimiyetine itirazı politika haline getirdi. Bunun için tarihten delil bulmaları gerekiyordu. Bulamazlardı. Seçtikleri tarih olayları ve kişileri üzerinden bugünle kavga et(tir)me yolunu seçtiler.

Bundan dolayı, son yılların olmayacak kimlik mühendisliği örneği meydan aldı. Zafer Haftası’nda yalan yanlış sözler ve işlerle havayı kızıştırdılar. 26 Ağustos’a itibar eder görünenler 30 Ağustos’a soğuk bakmayı kurguladılar. Onlara göre Malazgirt de başka bir Malazgirt. Yaratılmak istenen algıya göre meğer Malazgirt Türklerin zaferi değilmiş. Çünkü o orduda kimler kimler varmış. Dediklerinin hiçbiri yok da, olsa bile ne değişir? Bu ordu Türk ordusudur. Kaç unsurun bir arada bulunduğu Bizans ordusunun Bizans ordusu olduğu gibi. Egemenlik ve patronaj paylaşılmaz. Tarih bilenler için bu apaçık bir iktidar ilkesidir.

Utanıyoruz

Birkaç yıldır Malazgirt’te çok kötü düzenlenmiş, okul müsameresi gibi kimlik sulandırma törenlerine bir yenisi eklendi. Orada “Kimler kimlerle beraber”di. Erdoğan’ın konuşması başka bir felaketti. Ve skandal üstüne skandaller vardı. Ne hale geldiğimizi o sahnede en acı şekilde bir kere daha gördük.

Hâlbuki tarihi bilgilerimiz net: 26 Ağustos 1071, bu toprakların bizim olduğu, 30 Ağustos 1922, ebediyen bizim kalacağını ilan ettiğimiz tarihtir. 30 Ağustos’a ilgi göstermeyen bir Türk devlet adamı olamaz! Bunu bu açıklıkta söylemezsek tarihe, millete dostluk etmeyiz.

Gerçi bu durum geçicidir, karamsarlığa gerek yok. Düzeltmek de gayet kolaydır. Yıllardır süren cehalet eseri veya kasıtlı bozuculuklar, tarihimizi bütünüyle benimsemeyle bitme yoluna girer. İyileri çok ve şerefli bir geçmişimiz var. Tarihte iyi yaptıklarımız da vardır, kötü yaptıklarımız da. Hepsi bizimdir, bilir, sever ve iftihar ederiz. Tarihle milletle barışma böyle olur.

Problem İçeride

Yalan-yanlış işleri sıralamaya kalksanız yorulursunuz. Geldiğimiz yer için söyleyeceğimiz apaçık bir hakikat var: Ahlaklı bir toplum değiliz. Ahlakın dövüldüğü bir kötülükler arenasına dönmüş hayatımızda, iyiliklere ve iyilere yer bırakılmıyor. Bunu görecek ve bu netlikte söyleyeceğiz. Dönüş için başlanacak nokta da burası.

Efendiler! Tarihle oynamak başka yaz-bozlara benzemez. Kendinize göre bir tarih yazma uydurmacılığı kökten bozar.

Bir daha söylüyorum: Bunlar, düşmanların trilyon dolarlarla yapamayacakları kötülüklerdir. Bunu yapan biziz. Yani problem içerdedir. Yönetenlere bir daha hatırlatacağımız şudur: Bu kararlarında, uygulamalarında tarih yok. O mücadeleleri kazanan ve bize bu toprakları yurt edenler yok. Bilelim ki dedemiz Alparslan da, bin yıl içinde ve öncesinde gelen geçenler de, Atatürk de yok.

O Mustafa Kemâl Ki..

Atatürk’ü ve yaptıklarını beğenmeyebilirsiniz. Fakat kurtarıcı rolünü ve insanüstü gayretlerini, çok yönlü dehasını inkâr edemezsiniz. O Mustafa Kemal ki, Büyük Taarruz’u Sultan Alparslan’ın Malazgirt Zaferi’ni kazandığı günde başlatmıştı. “1071’de geldik ve gitmiyoruz” demek için de o güne denk getirmişti.

Evet, 26 Ağustos aynı zamanda istiklâlimiz için son hamleyi yaptığımız büyük taarruzun başlangıç tarihidir. Atatürk’te bu tarih şuuru vardı. O, Türklüğün muazzam kudretinin en çaresiz anlarda bile ortaya çıkacağını biliyordu. İmparatorluğumuz dağılırken nasıl yetiştiğine akıl sır ermez yüksek seviyede bir asker ve sivil kadromuz vardı. Cihan Harbi’nden sonra o kadrodan kalan az sayıda insanımız, Mustafa Kemal’in önderliğinde millete sarsılmaz inançla, yorgun ve bitkin düşen halkı harekete geçirdiler ve memleketi kurtardılar. Evet, olağanüstü bir güç sağlayan o büyük tarihin çocuğu olduklarını bilmekle kurtardılar. İslamcı ve Atatürkçü görünenlerimizin belki görmediği budur.

Hâsılı, 1922 30 Ağustosunu görmezden gelen bir şuursuzluk haline müsaade edersek, nankörlüğün getireceği kayıpları önleyemeyiz. Malazgirt’in 26 Ağustos’u, Dumlupınar’ın 30 Ağustos’uyla kavga etmez. Bunu yapmak isteyenler yeni bir kimlik inşa edemezler, tutmaz. Fakat bozarlar. Bozuyorlar.

Biz, büyük tarihin çocuklarıyız. Aklımızı başımıza devşirelim!

26 Ağustos da Bizim 30 Ağustos da yazısı ilk önce Milli Düşünce Merkezi üzerinde ortaya çıktı.

Ağaç İçinden Çürür

Memleket bir “cinnet mustatili”nde kıvranıyor. “Cinnet Mustatili”, Necip Fâzıl’ın 1950’lerin başında yazdığı hapishane hatıralarıdır. Hapishanenin, dört duvar arasının delirtici havasını anlatmak için söylenmiştir. Buradan genişleyerek, ülkenin içinde bulunduğu ortamı veya algılayışı da söyler.

Söyleyen Necip Fâzıl olunca abartmanın en ileri derecesi, hatta görülmemiş olanı normaldir. Üstadın kendi başına gelen her şey en zor, neredeyse hiç yaşanmamış olandır. Yaşadığı da, yaşayacağı da öyledir. Galiba örneklik ve önderlik ettiği kesimlere de bu el değmeden ağlama onun gibilerden geçti.

Lâtifenin acılığı yanında bir gerçek var ki yolumuzu bağlıyor. Çünkü artık toslayacağımız yer dibin dibidir. Çünkü yönetenler, yön verenler fark etmese de insan kalitesinde baş aşağı gittiğimiz kesindir. Durumumuz gayet açık: Koyu bir karanlığın yolunu alkışlarla açtık. Karakterliyi-değerliyi derhal sistemin dışına atan bir mekanizmayı kurma ahmaklığıyla boğulur haldeyiz.

Geldiğimiz Yer

Türkiye, kaliteyi ve yetişmiş insanı sevmeyen bir kurguya esirdir. Bir seviyeyi aşanların başlarına olmadık belaların geldiği bir memlekettir. Bizde namuslu aydınlar –namussuz aydın da mı olurmuş demekte haklısınız!-, Batı’nın Ortaçağlarda yaşadıklarına benzer bir kaderin gecikmiş mahkûmlarıdır.

“Yetişmiş insan“ veya 1871’de, Sadrazam lî Paşa’nın ölümünden sonra kullanılmaya başlayan tabirle “Kaht-ı rical”, yani yüksek seviyede devlet adamı kıtlığı veya azlığı büyük derdimizdir. Bileni, anlayanı ve içi yananı da hayatından bezdiren sıkıştırma ağıyla çevrili bir azgınlar ordusunun ve sisteminin kıskacındayız. Yaşadıklarımıza bakınız, en sevimsiz çeşitlemeleriyle yetişmiş insandan hiç hoşlanmayan ve üstüne üstüne giderek kaçıran bir rejimdeyiz.

Açık Konuşmaya Mecburuz

Sözü dolandıracak yerde değiliz: Erdoğan’ın aydının en çok aydınlanmışını devamlı bir “Yılanlı Kuyu”da yaşatan yönetimindeyiz. Memlekete edilen kötülüğün bundan fenasını arayan bulamaz. Bunu böyle söyleyeceğiz ki bu çıkmaz sokaktan dönebilelim.

Kıskançlık, çekememezlik ve frenklerin negatif selection dedikleri iyiyi kovma ve kötüyü seçme bir yönüyle eski hastalığımızdır. Bunu söyleyerek “Böyle gelmiş böyle gider” diyemeyiz. Yeni durumu aklayamaz ve normalleştiremeyiz. Kötülüğün kural olarak azdığı bir dönemden geçtiğimizi konuşmanın önüne set çekemeyiz. Haksızlığı, hukuksuzluğu, yağmayı, talanı lânetlemekten geri duramayız.

Bencillikle Boyalı Kurnazlık

İletişim çağında, bencillikle boyalı kurnazlığın bu derece ağırlaşması dehşetli sonuçlar veriyor. Ayrışıyor, kamplaşıyor ve devamlı birbirimize saldırıyoruz. Kötünün, yanlışın, bozucu ve bozguncu halin hemen kabul gördüğü bir ortamı yarattık. İçerde parça parçayız. İçimiz paramparça. Kendimize yabancı, yabana götürü pazar teslim olmaya hazırız. Yarattığımız hava budur ve hâkim rengi kendine düşmanlıktır. Türk çocuğu, dışardan ne gelirse düşünmeden alıyor ve kullanıyor. Kendini, durmadan, ölçüsüzce döverken böyle çürütüyor.

Örnek yüzlerce. Biri çıkıp işadamı denemez, kadınlar da var, iş insanı demeliyiz, diyor. Kalk borusu çalınmış askerler gibi herkes dikkat kesiliyor ve bir hafta içinde bütün ülke İş insanı demeye başlıyor. Kimse doğruyu yanlışı düşünmüyor. Bütün sözlüklerde adam’ın ilk manasının zaten cinsiyetsiz şekilde insan olduğunu kimse söylemiyor. Bin yıllık bir kullanış, kültür dilinden sökülüp atılıyor.

Biri çıkıp bin yıllık “Akdeniz Adaları”, elli yıllık “Ege Adaları” tabiri yerine “Yunan Adaları” deyiveriyor. Bir haftada herkesin diline bu tabir yerleşiyor. Adalar Denizi’ni Yunanlaştıran bir akılsızlık Türkiye’yi sarıyor.

Tersine örneği de söyleyelim: Otuz yıldır Azerbaycanlılara “ zeri” denemez, onlar Türk’tür, diyoruz. Sadece Türkiyeden bazı aydınlar değil, Kuzey zerbaycan, Güney zerbaycan “Biz türküz!” diyor. 80 bin Traktör taraftarı Tebriz’den, göğüslerini doldurarak haykırıyor: “Ne Mutlu Türküm diyene!”. Yine duymuyor ve Türk’ü bölmeye ve oradakilere zerî demeye devam ediyoruz. Bu nasıl bir bozgun psikolojisidir?

O Hipnoz

Bu memleket, kendine düşmanlıkta bu kadar ileri bir ruh bozgununa uğramasaydı, saydıklarımız ve daha yüzlercesine düşmezdik. Yabanı, yabancıyı, bizden olmayanı, bize düşman olanı görünüşte lanetler, gerçekte en azından sempatiyle karşılar hale gelmezdik. Türkiye’nin arayacağı kök sebep buralardadır.

Böyle bir toplumda kimsenin kimseye sevgisinden bahsedemezsiniz. Herkes bulunduğu yerde bozgundadır. Kimse rahat değildir. Yönetenlere dönersek, verdiğimiz gücü kullananın niyeti açık. Ben bu yoldan dönmem, dönemem dediği, otobanda ters yola soktuğu devlet arabası ise dehşetin derecesini düşüneceksiniz. Ve böylece tedirgin-gergin, gücü ele geçirenin insafına kaldıksa vay halimize!

Tahsin Banguoğlu’nun kitabının adıyla söyleyeyim: Kendimize Geleceğiz. Hipnozdan uyanırsak, kendimize gelmenin yolu açılır.

Ağaç İçinden Çürür yazısı ilk önce Milli Düşünce Merkezi üzerinde ortaya çıktı.

Karakterden Kaçış Sendromu

Üzerinde durulacak mesele “insan yetiştirmek”tir. İnsan düzelirse her şey düzelir. Karakter ve kafa sağlamlığını konuşmaktan kaçıyoruz. Karaktersizlik bundan dolayı bu kadar yaygın ve üstelik tercih sebebi.
Bazı okuyucularım, geçen haftaki yazımda karakterin bilmekten önce geldiğine dikkat çekişime takılmışlar. Öyledir. Eskilerin seciye dedikleri kavramda karakterden kastedilen öz var. Önce seciyeye bakılır. Atlarda ve hemen bütün hayvanlarda ırka bakılır, insanda seciyeye.
Kişiliksiz kişiler elinde
“Kişilik” denen zor kazanılan şahsiyet, seciye üstünde yükselir. Mehmed Âkif birçok şiirinde olduğu gibi bu beyitte de seciyeyle donatılmış insanı söylüyor:
Adam mısın: Ebediyyen cihanda hürsün, gez;
Yular takıp seni bir kimsecik sürükleyemez!

Seciye yoksa o insana ne yüklerseniz yükleyin olumlu sonuç alamazsınız. Herkesin bildiği ve üzerinde düşünmeden söyleyip geçtiği bir örneği hatırlatalım: Babası oğluna “Sen adam olamazsın!” demiş. Oğul çalışmış didinmiş ve “Baba bak, sen adam olamazsın demiştin, işte vali oldum!” diyerek babasının karşısına dikilmiş. Baba, “Oğlum, ben sana vali olamazsın demedim ki.. adam olamazsın dedim” demiş.
İşte seciyeden kasıt budur. Vali olursun, başbakan olursun, Cumhurbaşkanı olursun ama adam değilsen yaptığın işten hayır gelmez. Eline düşen yapının ve toplumun vay haline! Sen o yapıyı çürütürsün.
Devlet geleneğinde kişilik esas
Biraz tarih okuyan ve düşünenlerin göreceklerinden biri şudur: Bizde devlet geleneğinin merkezinde ve tabii yönetenlerde seciye arayışı vardır. Siyasetnameler insan kalitesini gözeten bir yönetim anlayışını kurgulayan rehber metinlerdir. Rastgele yönetici seçilmez. Adam aramıyorsanız, her seçiminiz bir yerlere dinamit yerleştirmek manasına gelebilir.
Tesadüfün en az geçerli olduğu alan devlettir. Aslında hayatın da “Ben istedim oldu”su yoktur. “Ben kimi istersem o makamın en doğru kişisidir” diyen sadece kendini aldatmaz, milleti perişan eder. Evet, “Mühür kimdeyse Süleyman odur.” Fakat Süleymanlık gücü ele geçirdikten sonra, o mührü nasıl kullandığıyla anlaşılır. Nice Süleymanlık taslayanları görmüş tarih bize bunu söylüyor.

Seciyesizlik Yıkar

Bazıları, birilerini cahil ilan etmek için bilgi edinirler. Bilgisi onu işinde daha iyi yapmaz. Din diliyle söyleyelim, şeytanlaştırır. Şeytan da Ebu Cehil de çok bilgiliydi. Bilgiden fayda için, eğitilmiş, azgınlıkları dizginlenmiş insana ihtiyaç var. Bunu seciye sağlar.
Sahibinin sesi olandan ne ilim adamı olur, ne siyaset, ne bürokrasi. Devlet adamı dediğinizde dürüstlük ararsınız. Emanet ettiğiniz canınızı, varlığınızı gece gündüz demeden korumaya çalışanlar devlet adamlarıdır. Yağmalayanlar değil. Verdiğiniz güçle sizi azarlayanlar değil. Kanun kural tanımayanlar değil. Keyiflerine göre bir yönetim şekli güdenler değil.

Hatırlatmak Görevdir

Sayın Cumhurbaşkanı’nın son yıllarda doğrusu azdan azsa tercihlerine bakacaksınız. “Bana bağlılardan bir heyet seçerim” diyenin doğruyla alakası tez zamanda kesilir. Mesela bir tanecik olsun bakan gibi bakanınız kalmaz. Çünkü o makamlar kişilikli insan ister. Devlet fikri, devlet geleneği, kendinize değil doğrulara, yani kurallara bağlı olanları seçmek zorunda olduğunuzu söyler. Dikkat edin, bu ikisi birbirine tamamen terstir.
Son atamalar olmasa başka bir konuyu yazacaktım. Dindar göründüğümüz halde Bakara makaracı, dinle açıkça alay eden birini, üstelik rüşvet ve sair şaibelerle anılmış birini beş yıl büyükelçi yapıyorsak, olan Türkiye’ye olur. Nitekim adı geçenle ilgili duyduklarımız karşısında biz utandık.
O zatı nihayet görevden aldık. Görünüşe ve gidişe bakılırsa ona yeni görevler verilecektir. Çünkü onun ve benzerlerinin tercih prototipi oluşturduğu bir rejimdeyiz. Yerine gönderilen Metin Feyzioğlu da bu tipolojinin başka bir örneği. Geçen hafta Kıbrıs’ta yol açtığı skandali yazdık. Ceza vermek veya merkeze çekmek yerine hemen ödüllendirildi.

Böyle Düzelemeyiz

Erdoğan rejiminin büktüğü belimizi doğrultmasının güçlüğü buradadır. İnsan seçimini böyle yapıyorsanız, batağa saplanmaktan kurtulamayız. Bu tip insanlar, Van Minüt’ten bugüne onlarca büyük yanlışınızı söylemedikleri için ağır faturalar ödedik ve ödemeye devam ediyoruz. Etrafınız onlarla çevrili olduğu için, sizi uyaracak kimse kalmaz ve dünyada belki hiçbir devlet başkanının ağzından çıkamayacak o sözleri edersiniz. İsrail’i lanetleyeceğiz. Fakat burada vermekten çekindiğim o sözlerin, değil en üstten, herhangi bir yüksek bürokrattan duyulması bile krizlere yol açar. Olur olmaz yerlerde yaşadığımız krizler böyle geldi.
Devlet adamı bin düşünür bir söyler. Söylediği de sokakta söylenecek söz değildir. Sözünü yerine göre ve perdeleyerek, üsluplayarak söyler. Size bunu sunmayan sahibinin sesi veya sindirilmiş, ürkek-korkak bürokrasi sizin eserinizdir.
Egemen Bağış’ları, Feyzioğlu’larını seçersek, varacağımız yer bellidir.

Karakterden Kaçış Sendromu yazısı ilk önce Milli Düşünce Merkezi üzerinde ortaya çıktı.

O Kafa

Şeriat devletinin en son ne zaman görüldüğü ve nasıl olduğu önemli bir soru. İyi örnek var mıdır bakmak lazım. Mesela Osmanlı şeriat devleti değildi. Din, hukukun ana kaynaklarından biriydi. Dinden sonra gelen diğer kaynaklar, örf ve âdetlerdi ve zamanın gereği padişahın koyacağı zamana uygun kanunlardı. Konuşulanlara bakılırsa, aydın kamuoyumuz bunlardan da habersiz.
TRT’de hep kültür belgeselleri ve programları yaptığım için bu konuda başıma çok işler geldi. Yılmaz Öztuna’yla Tarih Konuşmaları programımız, 1999 yılından itibaren üç yıl sürdü ve 125 bölüm yayınlandı. O zamana kadar en uzun süren tarih programıydı. Sürecin, pek çok bakımdan incelenecek tarafları vardır. Denetim evrakını merkeze alarak hiç olmazsa bir doktora yapılmasını çok isterim. Epeyce malzeme ve problem sayılan konu vardır. İdeolojik körlüklerle ilgili önemli bir örnektir.

Yobazlıklar Kördür

Bir bölümde, Yılmaz Öztuna, “Osmanlı şeriat devleti değildir” dediği için programa “Yayınlanmaz” raporu verildi. Bildiklerinden değil, ideolojik kabul öyle. Osmanlı şeriat devleti değilse ona kötü demenin en güçlü ayağını kaybetmiş olacaklardı. Hayır, Osmanlı kötüydü, şeriatçıydı ve öyle de kötüydü. Komik gelecek ama o kafa böyle çalış(m)ıyordu.
Denetleme Kurulu Başkanı’yla konuştum: “Denetçiyle aynı görüşteyim, sen Osmanlıcısın, biz Cumhuriyetçiyiz” dedi. “Bu dediğiniz ayrı bir konu ama ben hem Cumhuriyetçi, hem de Hunlu, Göktürklü, Selçuklu ve Osmanlıyım. Biri birinin devamıdır.” dedim. Yine anlayacağını anladı: “Bak gördün mü itiraf ettin” dedi. “Yönetmelikte var, bu bölümü Türk Tarih Kurumu’na gönderelim, onlar denetlesin.” dedim, ona da yanaşmadı. “Peki, madem o cümleye takıldınız, onu çıkarayım” dedim. “Hayır” dedi ve yıllarca süren körlüğe karşı mücadelenin bir ayağı böyle noktalandı.
Bugün yaşananlar da benzer kafaların işi.

Değişmez Körlük

Ne bu kafa değişti, ne de dinbaz kafası. İki ucun kıskacında bir Türkiye’de yaşıyoruz. Sözüm ona milliyetçi olduğunu zannedenlerin darlığı ve cehaleti de -üç beş sloganla- bunlarla beraber hayatımızı zehirlemeye devam ediyor. Arada konuşma fırsatı çıkıyor, onu da hemen örtüyoruz.
Merih Demiral’ın, Avusturya maçından sonra bozkurt işareti yapması böyleydi. Biraz tarih konuştuk. Çoklarının ezberleri de tartıya çıktı. Bir defa daha gördük ki bazı isimlerin ve kesimlerin derdi Türklükle. Bazılarının da milliyetçilikle. Mesela Merdan Yanardağ’ın öfkesi dinmek bilmedi. Emre Kongar’la yaptıkları programı zaman zaman seyrederim. Emre Hoca’dan daha iyi hazırlanarak ve daha doğru noktalardan bakarak değerlendirmeler yapar. Evet her zaman sivri hükümler verir fakat desteksiz konuşmamaya çalışır.
Bu sefer daha ileri sözler etti. Bozkurt’un Türk Milletinin değil, MHP’nin sembolü olduğunu söyledi. Yanlış içinde yanlışın nasıl yapılacağını gösteren bir örneğe imza attı. Burada da kalmadı, öfkeyle Merih Demiral’ın bu faşist sembolü kullandığı için milletten özür dilemesi gerektiğini bağırdı.

Şeriat Mı?

Diamond Tema-Asrın Tok tartışmasında da benzer yanlışlara girdi. Bunların en vahimi Cumhuriyet’in şeriatçı bir rejimi yıkarak kurulduğunu söylemesiydi. “Osmanlı zamanında kulduk şimdi vatandaş olduk” diyen cehaletle buluşan sözler etti. Hâlbuki yakın tarihi okumuş bir insandır. Osmanlı Türkiye’sinin klasik devirde de şeriatla idare edilmediğini yalnız Yılmaz Öztuna değil, hemen bütün tarihçiler söyler. Bunları bileceğini düşünürdüm.
Tanzimat ve Meşrutiyet, Cumhuriyet’i hazırlayan köklü değişikliklerdir. Cumhuriyet’e gelinceye kadar, padişahlar yetkilerinin çoğunu eski-yeni kurumlara devretmiştir. Bugünkü kurumların neredeyse yüzde doksanı o devrimlerle geldi. Danıştay’ın, Sayıştay’ın, Polis teşkilatının ve daha birçok kurumun iki yüz yıla yaklaşan kuruluş yıldönümlerini kutluyor fakat 19. yüzyılda neler olduğunu yine düşünmüyoruz. Bizim denetçiler gibi “Cumhuriyet ayrı, Osmanlıyı karıştırma” cehaletini tekrarlıyoruz. Mustafa Kemal’in arkadaşlarını ve bize Çanakkale’yi, İstiklâl Harbi’ni kazandıran neslin nerelerden geldiğini ve nasıl yetiştiğini konuşamıyoruz. Bu kadar tuhaf körlükler içindeyiz.

Cumhuriyet Gökten İnmedi

Cumhuriyetimiz, Meşrutiyet’in yerine kuruldu. Yeni rejime göre yeni kurumlar ihdas edilerek eksikler tamamlandı. Bu devamlılığı görürsek büyük Atatürk’ün kurucu dehasını daha iyi anlar ve doğru yerine oturtabiliriz.
Şeriatçılık ve şeriata karşı çıkacağım diyenlerin Cumhuriyet’te olmayan cumhuriyetçiliği canımızı çok yaktı. Atatürk’te olmayanlarla kurgulanan bir Atatürkçülük bizi tarihten kopardı. Yaygın milliyetçilik de milletten habersiz halde. Dine rağmen dincilik de bunların üzerine tüy dikti. Bir adım ileri gidemedik. Düşünürsek, bugünün kamplarından bağıran aydın geçinenleri, birçok bakımdan meleklerin cinsiyetini tartışan Ortaçağ papazlarından beter hallerdedir.
21. Asrın Türkiye’sinde bu manzara ne kadar acı!

O Kafa yazısı ilk önce Milli Düşünce Merkezi üzerinde ortaya çıktı.

Büyük Bozgun

Meselelerini konuşamayan bir toplumuz. Görüntüler değişiyor fakat bu değişmiyor. Olanlardan dolayı herkes birilerini ve bulduğu sebepleri suçluyor. Bahane, hep bahane. Kimse kendisine bakmıyor. Bundan ötürü ele aldığımız her konuyu, başımıza gelenleri arapsaçına döndürmekte üstümüze yok.
Aslında “başımıza getirdiğimiz” demem lazımdı. Yanlış varsa yapan biziz. Başarısızlık varsa bizdendir. Suç varsa suçlusu biziz.

Her konuda uzman ekran gediklilerine bakarsanız “Sebep tek değil” derler. Bahaneler için klişe hazırdır. Hâlbuki kök sebep çok açık: Kendi ayağımıza geçirdiğimiz prangalar bizi ileriye gitmekten alıkoyuyor. Bir kampa mensupsanız, onların her türlü yanlışına ses çıkarmamak ve hatta savunmak temel kural. Biz şucu-bucuyuz, doğrudan, iyiden, güzelden yana bir ehliyet ve liyakat dikkatimiz yok denecek kadar yok.

Yarattığımız Felaket

Birileri hakikat duygumuza, şu veya bu ideolojinin ne idüğü belirsiz yapılarından, kimileri dinden ve imandan saldırdı. Gün yirmi dört saat hakikatin boğulduğu ve kovulduğu bir yerdeyiz. Yaşadığımız bu.

Bizde tek ölçü, en basit şekliyle şunun bunun, grupların, cemaatlerin, partilerin çıkarıdır. O gruplar içinde de ötekini kıskanmak ve yolunu kesmek esastır. Bizde çalışan ve işe yarayan kimseler bunun için mobbing (yıldırma, bezdiri)e uğrar. Tembel, işe yapmayan kalabalık, şakşakçı aranandır. Bulduğu kadar her şeyden zıkkımlanır. Egemenler, şu veya o gruplar da bu ordu üzerinden oyun kurarlar.

Böyle bir ülkede yaşadığımızı bileceğiz. Burada doğru kalmak kolay değildir. Doğruları ve içi yanarak konuşmaya devam edenleri kahraman kabul edecek hale geldik. Yıllar yılı onların başlarına gelmedik iş kalmayabilecek bir ortam var. Ne hale geldiğimizi görüyor musunuz?

Bu kaç türlü bozulmuş insan ve toplum, elini kolunu kaç türlü bağladığının farkında değil. Bakılacak, görülecek ve tedavi edilecek yara budur. Yoksa meseleleri konuşamayız ve anlayamayız. Sular her zaman bulanıktır. Yine diyeceğim, kendimizi düzeltmeden düzelemeyiz.

Bozan Da Yöneten De Bir

Yönetenlerin bir günde kaç kere bu bozuk insan ve toplum yapısını daha da bozmaya çalıştıklarını ve kurulmuş prangaları nasıl kullandıklarını görüyoruz. Sanki yalan-dolan, kandırma-aldatma ve içimizi kemiren gösterişler normal hale geliyor. Sızlanıyoruz, şikâyet ediyoruz. Fakat bunu hak ettiğimizi düşünmüyoruz. Her şeyin sebebi biziz. Döne döne söylenecek söz budur. Biz düzgün olsak seçtiklerimiz bu kadar kötülük edemezler.

Dahasını demek lazım: Bunun için kimse çıkıp da “Ben ekonomistim, onların kafası basmaz” diyen kimsenin zincirleme yanlışlarıyla ülkeyi nasıl batırdığını konuşmuyor. Ve hala o parti ve o şahsın sözüm ona anlayışı toplumda sorgulanmıyor. Bunun sebebi, tekrar ediyorum, bizdeki zor düzelir bozulmadır.

Gündemden İki Ayna

Son günlerin çok konuşulan iki olayı, -eğer anlarsak- dediklerimi ve bizi bize apaçık gösterdi. Biri iki gencin şeriat tartışması, diğeri futbol. Başka bir konu zorlamazsa, şeriat tartışmasını bu yazıdaki bakışı zemin kabul ederek gelecek hafta yazacağım. Bizde kolay bozgunun sebebi din anlayışı olduğu için bu konu uzun konuşulmayı gerektiriyor. Bu tartışmanın açtığı kapıyı çok değerli bir fırsat olarak görüyorum. Kendisini dinle tarif edenlerin, büyük çoğunluğunun dinden ne anladığını anlamak için iyi bir başlangıç bu.

İkinci konu herkesin ilgilendiği bir mesele ve derdimizi anlamakta önümüzü açabilir. Avrupa Futbol Şampiyonası’nda Gürcistan’ı yeniyoruz. Dünyalar bizim oluyor, şampiyon olmuş havalarına giriyoruz. İkinci maçta Portekiz’e fena yeniliyoruz. Bu sefer tam bir bozgun havası. Suçlamadık kurum ve insan bırakmıyoruz. Takım kaptanımız Hakan Çalhanoğlu en çok doğranan oluyor. O da haliyle çok etkileniyor ve çıkıp açıklamalarda bulunuyor. Diğer oyuncular da bir güven kriziyle kendilerini savunma haline giriyorlar. Al sana en büyük yenilgi!

Oysa bu çocuklar daha maç ve maçlar oynayacaklar. Bu yazı Çarşamba sabahı yazıldı. Henüz oynanmamış üçüncü maç var. Yani her şey bitmiş değil. Üstelik ilk maçta aldığımız üç puan bile bize tur atlatabilir. Koca koca yazarlar, yorumcular bunları düşünmüyorlar. Dikkatinizi çekerim, eleştiri olmazsa olmazımızdır; yapılan o değil. Varsa yoksa bir hedefe ok sallamak. Bu hedef hayali bile olabilir. Yeter ki birilerine salla.

İnsanı ve hayatı bozan, gözü çöplükte insan tiplerine imkân verirseniz, gideceğiniz yer bellidir. Bu içi dışı bozuk insanların yönlendirdiği spordan ve hayattan kalıcı başarı beklenemez. Çünkü her durumda arayacağımız ahlâktır. Din çağrışımını kastetmiyorum, doğrudan doğruya ahlâktır.

Büyük Bozgun yazısı ilk önce Milli Düşünce Merkezi üzerinde ortaya çıktı.

Utandığımız Bir Bayramı Daha Geçtik

Bayramları, “Bayramlar bayram olsun!” dileğiyle kutlarım. En az 45 yıldır, kartpostal devrinde de, telefon devrinde de, internet iletilerinde de bu değişmedi. İskender Öksüz Ağabeyimin Karar’da bayramın ilk günündeki yazısının sonunda verdiği gibi dostlar arasında yadigâr gibi dolaşır, sevinirim. İçimde bayram hoşluğu böyle de kanatlanır. Hala bu cümleyle bayram kutlarım. Biliyorum bütün bütüne olmaz ama bayramlar tasasız, gülüşlü-oynayışlı, sarılışlı-öpüşlü, yemeli içmeli, konuşmalı-görüşmeli.. günler olsun! Gönül bu, ister! Bayram da adı üstünde zaten bu değil midir?

Şu var ki yakıcı gerçeğin eteğimizden çekmesi ne değişir, ne gecikir. Bütün ihtimaller gelir bir soruda düğümlenir: “İyi de, bayram edecek halde miyiz?”  Bayramların burukluğu düşünenlerimiz için bu temel soruyla gelir. Son yıllarda değişmez dileğimi yeni çağrışımlarıyla almaya başlayışım bundandı. Bayramlar artık bayram değildi ve bayram olmalıydı. Derinden derine akan hüzünlerle bu temenni memleketim ve insanlarımız için şimdi budur ve varılacak hedeftir. Evet, o hedef için çalışacağız ve bayram etmeye yüzümüz olacak!

 Bayram Bayram Değil

Bayramlar eski manasını ve güzelliğini kaybetti. Sebebi gayet açık: Hayatımızdan “mana” çekildi. “Nerede o eski bayramlar” nostaljisinden farklı bir şey söylemeye çalışıyorum.   “Mana” deyince anlamı ve kavram olarak kültür üst başlığı içinde, din ve “maneviyat”  koduyla andığımız değerleri anlıyoruz. İşte kaybolan bu.  En çok da bayramlarda bas bas bağıran bir “manasızlık”, “boş kalan çerçeve” den kendini duyuruyor. Her Kurban’da içimin bir daha burkulması bundandır. Kurban etmenin manasına uygun bir nezaketi, zarafeti görmek artık imkânsız.  Boğazlama azgınlığı ve içinin düzensizliğiyle çevreyi bozan, dağıtan, kirleten insanlar yığınına dönüştüğümüzü bütün açıklığıyla görür ve yanarım.

 Bayramın Düşündürdüğü

Önce bakacağımız yer belli: Din, yanlış kurgu ve algıda. Gelenek kalmadı. Göreneklerin taşıdığı bir değer de kalmadı. O hale gelmişiz ki insanlar borçlanarak kurban kesiyor. Daha baştan kurbandan maksada taban tabana zıt bir durumla karşı karşıyayız. Tıpkı ibadet adıyla ritüellerin kuru bir hareketten ve öyle görünmekten ibaret hale gelişi gibi. “Benim neyim eksik?” diyen eksikliler ordusu yarış halinde hayvan boğazlıyor.  Bir yanda hazır yiyicilik, tembellik, el avuç açma ve bütün işlerimizde “gösterişçilik” asıl manasında bizi kurban ediyor. Toplumun düzenini bozuyor. Hayır, bozmadık bir şey bırakmıyor. Bakacağımız yer burası. Bizde mananın manası da retorikten ibaret hale geldiği için belki mana düşünülür ümidiyle Frenkçesiyle söyleyeceğim: Moral değerleri olmayan ve kalmayanlar için her şey serbesttir. Bu çorak iklimde atış serbestliğini elde eden frensizler, evde, camide, sokakta, devlet katlarında, bütünüyle hayatta yalnız kendileri konuşmaya ve ensenizde boza pişirmeye devam ederler.

 Kalabalık Kabalık

Gösterişçiliğin bizi nereye getirdiğine bakmak acil meselemizdir. Yoksa biz bu kuru mana(moral) sözleriyle, din iman nutuklarıyla daha çok aldatılırız. Geldiğimiz yeri görmezsek, başımıza gelenler bunlardan ibaret kalmaz. Çünkü bu sahtelik bir azgın devdir. Her yeri kurutur. Politik öncülere bakın ne dediğimi anlarsınız.  Efelenmek, kabalık, hadsizlik aldı yürüdü. Karanlık bir dehliz. Bu dehlizden tez zamanda çıkmak zorundayız. Yüzler asık, bir an göz göze gelinse “Niye bakıyorsun ulan!” deyip yumruğu patlatacak yığınlarla çevriliyiz. O kadın cinayetleri, hastanede doktora, hemşireye, okulda öğretmene saldırmalar ve daha birçok benzer durumlar bir şeyi gösteriyor: Manasızlık, kültürsüzlük, kötülük yaratıyor ve kötü örnekler kötü davranışlara yol açıyor.

 Anlamdan Kopan Hayat

Hayatımıza mana katamıyoruz. Eğitemeyişimizin, öğretemeyişimizin altında da bu var. Millî Eğitim Bakanına bakarak utanmakla yetinmek olmaz. Erdoğan’ın siyasete getirdiği değilse de yerleştirdiği kaba dili, argoyu, hakareti, küçümsemeyi bu manasızlıkta aramak doğrudur. Doğruyu yanlışa çeviren bu üslupsuzluk el attığı her şeyi zehirliyor. Psikologlarımız, sosyal psikologlarımız, sosyologlarımız, bütünüyle sosyal bilimlerin mensupları ve aydınlar susuyorlar.  Camide, okulda, evde, sokakta, kaba bencilliği böyle bir kabalıkla normalleştiren bir anlayış yerleşiyor. Bayramda da örneklerini gördük. Kurban ettiğimiz hayvanlara davranışımızdan tutun da, etrafı kaç türlü kirletişimize kadar bu kabalık yükselişe geçti. Görgü hayatımızdan kovuldu. Görgüsüzlük geçer akçe.  Oysa ölçü, her şeyde ve her yerde ölçü. Her yerde ve her durumda haddini bilmek.  Olmazsa olmazlar bunlardır. Bu manayı getirmeden bir yere varamayız!

Utandığımız Bir Bayramı Daha Geçtik yazısı ilk önce Milli Düşünce Merkezi üzerinde ortaya çıktı.

Çelişkiler Yumağı

   Temel meselemiz eğitim. Eğitimde değişiklik detaylarda olur. Sıkça usul değiştirilmez. Müfredat değişikliği her şeyin değişmesini getirir. Zorlu bir iştir. Bu işe girişilmiştir. Cahil cesaretiyle mi, bilenler eliyle mi girişildiği konuşuluyor. Her yönüyle tartışılıyor ve tartışılacak. Söylenenlerin ağırlıklı bir bölümü yeni bir felâkete yol açılacağını gösteriyor. Hükûmet ne kadarını dinleyecek veya anlayacak göreceğiz.

Bu mesele bugünle sınırlı konuşularak anlaşılamaz. Tanzimat ve özellikle Meşrutiyet’le beraber girişilen eğitim seferberliğini iyi anlamak lazımdır. Cumhuriyet’te olan, yeni bir devlet yapılanmasının eskiden gelenleri kullanarak yeni bir sistem kurmasıdır. Bazılarının bilmeden yüz yıldır bağırdığı gibi sıfırdan başlama değildir. Zaten öyle bir şey hemen hiçbir şekilde olmaz.

İki Uç

Onların kafa kurgusuyla şimdiki muktedirlerinki aynı. Zavallı memleket, iki uç arasında gidip geliyor.

Bu gerçeği boğan kurgu(lar)dan çok çektik. Cumhuriyet rejiminin kurucu bakışında merkezde Türklük vardır. Çünkü o büyük kurtarıcı nesil, tarihte uzun süren Türk egemenliğine duyulan kıskançlık, öfke ve korkuyla saldırıldığını bütün hücreleriyle yaşayarak görmüştü.

Cumhuriyet’i kuranların yarattığı heyecanın temelinde bu büyüklüğü hatırlama vardır. Hamdullah Suphi’den Hasan Âlî’ye kadar Millî Eğitim Bakanlarını ve yaptıklarını iyi bilmek önemlidir. En başarılı isim hiç şüphesiz Mustafa Necati’dir.

Mustafa Necati

  Talim ve Terbiye Kurulu’nu o kurmuştur. 1925-1929 arasında eğitim öğretime ilkokuldan üniversiteye kadar bütün kademelerde işlerlik kazandıran odur.  Eğitimin en ücra köylere kadar yaygınlaştırılması, öğretmenlik mesleğinin ve öğretmenlerin itibarlarının gözetilmesi, müzelerle ilgili düzenlemeler, arkeolojik kazılara önem verilmesi, Anadolu’da Selçuklu, Beylikler ve Osmanlı dönemi kitabelerinin derlenmesi çalışmaları onun Milli Eğitim Bakanlığı’nın uygulamalarından bazılarıdır. Bu muazzam işleri, o yokluklar devrinde 4 yıla sığdırmıştır. Büyük emek verdiği millet mekteplerinin açıldığı gün, 1 Ocak 1929 tarihinde Milli Eğitim Bakanı iken vefat etmiştir.

Ondan sonra gelenler, bu yapılanma üzerinden devam ettiler. Sık plan değiştirmeler, dil inkılabının katı ilkelerinin benimsenmesiyle gelen çatışmalar Cumhuriyet’in ilk heyecanını ve temel motivasyonu bozdu. Mustafa Necati’nin kurduğu yapı da bozuldu.

Dilde yaşanan kargaşa, zeytinyağına başka yağlar karıştırılması gibi zihinleri tağşiş etti. Devamlı bir arayış hali gibi görünen, bu bozgunun yarattığı tereddütlerdi. Dil ve dolayısıyla kültürde netlik olmayınca sosyal anlaşma sağlanamadı ve her gelenle sürülen boyalar hemen döküldü.

Sistemsizliğin Kaynağı

Sistem oturtamadık. Sebebi gayet açıktır. Yaptığınızdan emin olamaz ve iyice düşünmeden aklınıza geleni yaparsanız sistem oluşmaz. Bu iş Türkmen’in göçüne benzemez. Yerleşik hayatta göç yolda düzülmez. Hele bir başlayalım diyemezsiniz.

Halimiz, 22 yıllık iktidarımız zamanında özellikle böyledir. Aslında değişen bakkalın tabelasıdır ve tabii kendilerini nasıl gördükleridir. Açık söyleyelim: İktidardakiler, kendilerine göre inandıkları bir din kafasına herkesi ve her şeyi uydurmaya çalışıyorlar. Bu da ne dünyanın gidişine, ne topluma, ne de hayata uyuyor. Haliyle iyi şeyler olmuyor. Yapılanlar, bozmaktan başka bir işe yaramıyor. Ayrıca, bu darlıkla ortada ne düşünce kalıyor, ne din.

Yaz Boz Rejimi

Her alanda bir yaz boz rejimi, hayattan, devletten habersiz bu dar ideolojik bakışlarla geldi. Millî Eğitim’de olan en fenasıdır. Dokuz bakanın dokuz kere yaptığı yaz bozu sıralasanız başınız döner. Dikkatlice bakan, anlayan bir göz, “Görmemişin bir oğlu olmuş..” meselini hatırlar. Bazılarında o var da, bazıları tam “Sahibinin sesi”.

Bunların her birini dokuz bakanın on dokuz temel hareketinde gören olanları ezberden bilir. Son bakanımız muhtemelen efendisine en çok bağlı isim. Öyle hulus çakmaları var ki ekrandan duyunca siz utanıyorsunuz. On yıldır hazırlandığı söylenen müfredat programını açıklarken de bu hususu öne çıkardı : “..ben cumhurbaşkanımızın atadığı bir bakanım, Sayın Cumhurbaşkanımızın vatandaşa taahhüt ettiği ve vatandaştan da oy almasını sağlayacak olan bir ideali hayata geçirmek için çaba sarf edeceğim.” dedi. Temel motivasyon bu olunca işin gereğini ve gerçeğini düşünemezsiniz.

Bana kalırsa bu söz üzerine kıyamet kopmasa da epeyce bir ses çıkmalıydı. Çünkü Millî Eğitim Bakanları böyle sözler edemezler. Sebebi açık: Orası, memleket çocuklarının yetişmesini sağlayacak bir merkezdir, günlük siyaset yeri değildir.

Çelişkiler Yumağı yazısı ilk önce Milli Düşünce Merkezi üzerinde ortaya çıktı.

Bugün 17 Mayıs. Eşim Emine Işınsu Öksüz’ün doğum günü. Onu 5 Mayıs 2021’de kaybetmiştim. Anısına bir roman ödülü koyduk ve ilk ödülü 17 Mayıs 2022’de ilan ettik. 17 Mayıs 2023’te ödül sahibini buldu. Ülkü Demiray’ın Cümbezin Kızı, 141 eser arasından seçildi. 2023 sonunda basıldı ve 5 ayda 5 baskı yaptı. Şimdi darısı yeni Emine Işınsu Ödülü’nün başına diyorum ve yazarlarımıza 2025 Emine Işınsu Roman Ödülü’nü hatırlatıyorum. Eserlerin son teslim tarihine 9 ay kaldı. Eserinizi lütfen 1 Mart 2025 gece yarısına kadar gönderin. Konu serbesttir. Ödülün şartları http://emineisinsu.com sitesindedir. 

* * *

64 yıllık dostum Prof. Dr. Ahmet Bican Ercilasun, Türk edebiyatını, Türk edebiyatının geçmişini ve bugününü şüphesiz en iyi bilenlerimizden biridir, muhtemelen en iyi bilendir. Onun bütün Türk dünyasını kapsayan bir tahmini var. Ama bu spekülasyon değil, öğrenilmiş tahmin denilen, birinci elden bilgiye dayanan bilgece bir öngörü. Bican’a göre Türkiye’de de Türk Dünyası’nın bütününde de bir kaynama var. Milletlerin kriz noktalarında, tarihlerinin ve talihlerinin dönüm noktalarında görülen cinsten bir kaynama bu. Türklük ve Türk milliyetçiliği büyük bir atılımın eşiğinde. “Bunu biz gerçekleştirmeyeceğiz. Bizim dışımızdaki insanlar yapacak.” diyor. Kaynama kitabına bir göz atın. (Ötüken, 2023).  

Her yerde, her yerden

İşte bu ayın 3’ünde, 3 Mayıs Türkçüler gününde o kaynama geldi ve Prof. Ahmet Bican Ercilasun’u yakaladı. Konya’da, Ahde Vefa Turan Birliği Derneği, onun için bir saygı gecesi düzenledi. Dostum A. Yağmur Tunalı’nın bu konudaki yazısını Karar’da bulabilirsiniz.

İşte o atılımı gerçekleştirmeye bir aday, Ahde Vefa Turan Birliği’dir. On yıllık derneğin davetiyle Konya’da binler hareket ediyor. İki hafta önce sevgili dostum, rahmetli Prof. Dr. Erol Güngör’ü andılar. Oradaydım. 3 Mayıs’ta Ercilasun’u. Gıda ve Tarım Üniversitesi’nin çift amfisi her iki toplantıda da tıklım tıklım doluydu. Ancak kaynama Konya ile sınırlı değildi. Bican Hoca’nın saygı gecesine Kazakistan’dan, Azerbaycan’dan gelmişlerdi. Rüstem Behrudi meşhur şiiri, “Selam Darağacı”nı okudu. Azerbaycanlı yazar Namıq Almammadov, Hollanda’dan Şair Şerife Bozoğlan da oradaydı. İdealist Kadınlar Derneği, el yapımı Türk mavisi ve Selçuklu Yıldızı muhtevalı bir çini tablo hediye etti. Ahde Vefa Turan Derneği mensubu gençler, Elif gibi dik durduğu için hocalarına özel yapım hat sanatı bir tablo armağan etti. Çumra Kültür Sanat Merkezi, çini üzerine resmedilmiş bir Atatürk portresi verdi. Irak ve Suriyeli Türkmen gençler Türkmen Bayrağı, Özbek öğrenciler Güney Türkistan Bayrağı sundu. Sevenlerinin, öğrencilerinin, dostlarının yazılarından oluşan armağan kitabı 1250 adet basılmıştı. Tamamı misafirlere dağıtıldı. 

Altın madalyalar

Kazakistan Dil Kurumu Başkanı Prof. Dr. Yerden Kazhybek (Erden Kajıbek), ona ve devre arkadaşı meslektaşı Prof. Dr. Saim Sakoğlu’na, Kazakistan Dil Kurumu Altın Madalyasını taktı. Kazhybek, “Bu madalya çapan giyilerek takılır.” dedi ve her iki hocamıza da hilatın Kazakçası çapanlarını giydirdi. Bican’ınki beyazdı. Beyaz, hakanın rengiymiş. 

Anadolu’nun ortasında doğup büyük şehirlerdeki derneklerin gıptayla bakacağı ölçüde büyüyen Ahde Vefa Turan Birliği’nin faaliyetleri bu anmalardan ibaret değil. Türkmeneli bölgesi Çobanbey’de, 195 yetim Türkmen çocuğun himaye edilerek eğitilip yetiştirildiği Umay Ana Yetim Kültür Merkezleri var. İhtiyaç sahibi Türkmenlere aynî yardımlarda bulunuyor. Öğrenci bursu programı çerçevesinde 186 öğrenciye burs desteği sağlıyor. Güney Türkistan’da içme suyu kuyuları açıyor. 

Nihayet her yıl, kurban bağış kampanyası düzenliyor. Kurbanlar sadece Türkiye’de değil,  Irak Türkmeneli’nde, Makedonya’da, Kırgızistan’da, Güney Türkistan’da ve Karabağ’da da bağışlanıyor. Katılmak isterseniz bu adrese bir göz atın.

Mefkûre istikbalin hâlikidir

Kaynama gerçi Bican Hoca’yı Konya’da buldu ama Konya ile sınırlı değil. Birkaç gün önce Ankara’da ODTÜ ve Bilkent’li gençlerin İfade-Fikir topluluğunun milliyetçi dergiler konusunda paneli vardı. Gençler, dergilerimizin tarihini bilimin ışığında inceliyor, internette açık arşivde biriktiriyor. Hemen arkasından Hacı Bayram Veli Üniversitesi’nin Kitap Bankosu topluluğunda “Dilsiz Milliyetçilik” başlıklı panel vardı. Konu, dil – millet ilişkisiydi. Ondan birkaç gün sonra da Aytöre grubu Emine Işınsu’yu andı. Bu toplantıların hepsinde Yeni Ufuk – Mefkûre Mektebi – Töre-Devlet gençleri vardı. 

Bu yoğunluk, bu yaygınlık, bu seviye! Seviye yalnız konuşmacılarda değil, dinleyenlerin sorularında da gözleniyordu. Düşünce ve eğitim öyle bir kuvvettir ki yarınlara hâkim olur. Karşımda Töre-Devlet’in, Ziya Gökalp yılı dolayısıyla hazırladığı büyük boy bir Gökalp portresi var. Altında onun sözü yazıyor: Mefkûre istikbalin hâlikidir – Ülkü geleceğin yaratıcısıdır. Ancak ülküyü, düşünce ve eğitimle birleştirirseniz… İşte o zaman hidrojen bombasından etkili bir güç ortaya çıkıyor. Bu enerji Türk dünyasında kaynamaya dönüşüyor.  

Kaynama yazısı ilk önce Milli Düşünce Merkezi üzerinde ortaya çıktı.