Sevgili Okurlar,

Bugün, kelimelerin ağırlığını ve tarihin sessiz tanıklığını hissettiğim özel bir gün. Büyükbabam, tarihçi, yazar, müzikolog ve her şeyden önce bir ‘devlet aklı’ müessesesi olan Yılmaz Öztuna’nın vefatının 15. yılı. Onu, sadece aile fertleri olarak değil, fikirleri ve eserleriyle beslenen bir millet olarak derin bir saygı, özlem ve minnetle anıyoruz. Ve bu anlamlı günde, onun en mahrem, en kişisel, bir o kadar da kamusal mirasının bir parçasını sizlerle paylaşmanın heyecanı ve sorumluluğu içindeyim: “Öztuna’dan Demirel’e Mektuplar” isimli kitabımız raflardaki ve gönüllerindeki yerini alıyor.

Bu kitap, sıradan bir mektup koleksiyonu değil. Türkiye Cumhuriyeti’nin 60 yıllık kritik bir dönemine, koridorlarına giremeyeceğimiz devlet kademelerinin nabzına, bir ‘akil adam’ın kaleminden tutulmuş samimi, perdesiz bir not defteridir. Büyükbabam, 1950’de İsmet İnönü ile başlayan ve 2012’de, Abdullah Gül ve Recep Tayyip Erdoğan dönemine dek kesintisiz süren bir süreçte, tam bir ‘fikir işçisi’ olarak çalıştı. Onun için ‘danışmanlık’, bir unvan değil, bir vazife-i vicdaniye idi. Telefonlar çalar, kapılar çalınır, zarflar gelirdi. Çocukluğumda, haftada bir gece kaldığım evinde, bu görüşmelerin bir kısmına küçük bir gözlemci olarak şahit olurdum.

Odasının kapısı genelde açık olurdu. Fikir alışverişleri o geniş salonun her köşesine yayılırdı. Ancak bazen, çok nadiren, o kapı usulca kapanırdı. İşte o an, konunun “millî” ve “hassas” olduğunu anlardık. Öyle ki, o kapı kapandığında, çay ikramını dahi kendisi yapar, babaannemin bile o mahrem halkaya dahil olmasına müsaade etmezdi. İşte bu kitaptaki mektuplar, o kapalı kapıların ardında daktilosunun tuşlarına düşen fikirlerin, resmî evraklara dönüşmüş halidir.

Süleyman Demirel, Türk siyasi tarihinin en renkli, en tecrübeli ve en diyalog kurulması gereken isimlerinden biriydi. Büyükbabamla ilişkisi, yalnızca bir devlet adamı-danışman ilişkisinin ötesinde, bazen sert tartışmalara da açık, fikirlerin kemale erdiği bir fikri münazara zeminiydi. Bu mektuplarda, sadece siyasi tahliller, ekonomik öneriler veya tarihi ikazlar bulmayacaksınız. Aynı zamanda, bir aydının, devletin bekası için duyduğu içli kaygıyı, bazen dostane bir üslupla bazen de “devletine karşı sorumluluğu” gereği oldukça sert ve net ifadelerle dile getirişine tanık olacaksınız.

Mektupların tamamını, tıpkı diğer tüm eserlerinde olduğu gibi, bizzat daktilosuyla yazdı. Hiçbir kelimesini değiştirmeden, olduğu gibi yayınlıyoruz. Amacımız, Yılmaz Öztuna’nın o berrak, kararlı, bazen de ısrar eden sesini olduğu gibi korumak. Onun, “tarih sadece geçmiş değil, geleceğe ışık tutan bir fenerdir” anlayışının, en somut örneklerini bu yazışmalarda göreceksiniz.

“Öztuna’dan Demirel’e Mektuplar”, sadece bir tarihi belge koleksiyonu değil, aynı zamanda “devlet aklı”nın nasıl işlemesi gerektiğine, istişarenin önemine, bilginin sorumlulukla nasıl paylaşılması gerektiğine dair zamanüstü bir ders niteliğinde. Büyükbabamın bıraktığı bu miras, bugün hâlâ bizler için, özellikle de karar alıcılar için değerli bir rehber.

Onu rahmet, minnet ve saygıyla anarken, düşüncelerinin ve uyarılarının satır aralarında hâlâ parlayan ışığının, yolumuzu aydınlatmaya devam edeceğine inanıyorum. Bu kitap, o ışığa bir pencere açıyor.

Keyifli okumalar dilerim.

Kitabı aşağıdaki bağlantıdan temin edebilirsiniz:

Öztuna’dan Demirel’e Mektuplar

Öztuna’dan Demirel’e Mektuplar yazısı ilk önce Milli Düşünce Merkezi üzerinde ortaya çıktı.

Yağmur Tunalı’nın “Ömründe Ömürler Yaşadı Yılmaz Öztuna” kitabı geçen ay kitapçılarda yerini aldı. Tunalı, yazmaya başlamasından basım aşamasına kadar olan süreçte, yazdıkları ve yazacakları hakkında periyodik olarak bilgi verdi. 

Bu eser, ancak Yağmur Tunalı’dan çıkabilirdi. Büyükbabamı yakından tanımasının ötesinde, aralarındaki sevgi ve hürmet bağı farklı bir boyuttaydı. Yılmaz Öztuna, bir ismi söylerken tonlamasında bile bu farkı hissettirirdi. İlkokuldayken bunu gözlemlemiştim. “Yağmur halleder. Yağmur’a sorun. Yağmurcuğum…” derken sesinin tonundan anlardınız. Son nefesine kadar meclisine devam eden dostlarının her birinin ayrı bir yeri, tonlaması, hitabı ve mizacı vardı. Büyükbaba-torun olarak, meclisine devam eden dostlarından kimin nasıl biri olduğunu, ne yaptığını hiç konuştuğumuzu hatırlamıyorum. Bu durum, yaşımın küçük olmasından kaynaklanmış olabilir. Soracağım birçok soruyu, tartışmak istediğim birçok konuyu konuşamadan ebediyete intikal etti.

Ebediyete intikal ettiğinde henüz oniki yaşındaydım. Burada altını çizmek istediğim husus, verdiği his ve ruhtu. Bir isme hitap ederken yaptığı tonlamadan bile bu farkı vermek ilginçtir. O yaşlarda bunun farkına varamamıştım, şimdilerde geriye baktığımda bunu daha iyi idrak ediyorum. Büyükbabamla olan sevgimiz herkes tarafından bilinir, fakat bu sözleri büyükbabam olduğu için söylemiyorum. Yirmi beş yıllık hayatımda ulusal ve uluslararası boyutta her düzeyde birçok insan tanımış biri olarak, az önce verdiğim örnekteki nüansı veren çok az insanla tanıştığımı söylemem gerekir. Bu karakter ve ruhu çok az kişide gördüm.

Çoğu kişi, yazılarıyla, yaptıklarıyla Yılmaz Öztuna’yı uzaktan tanıdılar, tanımaya çalıştılar. Halbuki, nasıl biri olduğu hakkında meclisine devam edenlerin bu tasavvuru yapabilecekleri kanaatindeyim. Ben bile bunu tam yapamam, çünkü büyükbabamla yaşım ve kendisinin ömrü sebebiyle geçirdiğim süre, meclisine yıllarca devam edenlerden daha azdır. Nitekim, 17 yaşındayken Türkiye’de olduğum bir aylık süreçte “Yılmaz Öztuna’yı Hatırlamak” kitabını toplayabildim. Fakat bu kitap, daha çok yakınındakilerin söyledikleri ve yaşamına dair bilgilerin sıralanmasından ibaretti. Asıl karakterini, ruhunu, bana hissettirdiklerini okuyucuya yansıttığım düşüncesinde değilim. Bu düşüncemi kitabın teşekkür ve takdim kısımlarında da belirtmiştim. Yağmur Tunalı’nın “Ömründe Ömürler Yaşadı Yılmaz Öztuna” eseri, büyükbabamın kişiliğini ve ruhunu yansıtır niteliktedir. Benim bilmediğim birçok detayı da okuyucuyla buluşturmuştur. 

Basıldığı günden itibaren bugün itibariyle üçüncü kez okudum ve Yağmur Tunalı’ya bu kıymetli eseri bizlere kazandırdığı için şükranlarımı sunmak zorundayım.

Kültürümüzün Temelini Oluşturan Değerli İnsanlarımızın Biyografileri’ nin yazarları da belli ki özenle seçilmiş, baskı kalitesi ve mizanpajı konusunda da seçici davranılmış.

Türk Kültürüne Hizmet Vakfı Başkanı Sayın Şerafettin Yılmaz’a, Yamantürk Vakfı’ndan Sayın Tevfik Yamantürk ve Sayın Müşfik Yamantürk’e, Türkiye Cumhuriyeti Kültür Bakanlığımız’a ve Kültür Bakanımız Sayın Mehmet Nuri Ersoy’a Cumhuriyetin 100. Yılına Armağan biyografi dizisi gibi zahmetli ve gerekli projeye olan desteklerinden dolayı Öztuna ailesi adına şükranlarımı sunarım.

Ömründe Ömürler Yaşadı Yılmaz Öztuna yazısı ilk önce Milli Düşünce Merkezi üzerinde ortaya çıktı.