Alain Delon Da Gitti

Dünya sinemasının yakışıklılığıyla öne çıkan, aslında oyunculuğuyla büyük aktörlerindendi. Fransızların “Jeune Premier” dedikleri, genç erkek yıldızlardandı. Jönlüğün ömrü kısadır. Onunki neredeyse 40 yaşına kadar sürdü.
Kadınların tuttuğu yıldız başka türlü parlar. Sorsanız, bu ilgi yakışıklılık ve çekicilikle ifade edilir. Eksiktir; güzellik ve yakışıklılık tek başına kalıcı bir değere dönüşmez. Yaptığı işte iyi olmayanın yolu tıkalıdır. Çalışacak ve iyi olacaksınız. “Çekici”liği yaratan “aura”nız olacak. Bu aura dedikleri, insanın varlığından sızan enerjinin yansımasıdır. Devamlılığı sağlayan bunlardır. Yoksa saman alevi gibi parlayıp sönenlerden olmak kaçınılmaz.

Kalıcılık Mâna İle

Alain Delon’un yakışıklılığı görünüşten ibaret değildir. Sanat, o yapıya anlam ve derinlik kazandırmıştır. Kenar mahalle çocuğunun doğuştan getirdiği ham madendir. Hayatta işlenecektir. O cevherin ne ile ve nasıl görünür hale getirildiği ve parlatıldığı çokça bakılmayan temel meseledir. Kalabalıklar bunu bilmemekte mazurdur. Okumuşların, cevherin işlenişinden haberdar olmamaları kabul edilemez. Eğitim-öğretimin fertleri anlamaya götüreceği hususlardan biri de budur. Okullarınızda düşünmeyi öğretecek ve her konuda anlamayı getirecek bakış açıları ve yöntemlerle çocuğun zihnini ve gönlünü açacak, en azından açmasını sağlayacak yollarla varsa potansiyelini harekete geçireceksiniz. Merak anahtar kelimedir. Merak uyandıracaksınız.
Alain Delon’un uzun yıllar zirvede kalmasını nelerin sağladığını bilmeden, yaptığı iş de, kendisi de anlaşılamaz. Soru sormadan olmaz, eleştirmeden olmaz. Bilecek, ona göre yorumlayacak ve ona göre konuşacaksınız. Ne sanat, ne ilim, ne de bir başka alan ucuzluğu kaldırmaz. “Ne yakışıklı adamdı!” demeden öteye geçmeyen ilgiler insanı vermez.

Nasıl Yaşadı?

Alain Delon’un nasıl bir dünyaya ve çevreye doğduğu, nerelerden ve nasıl geçtiği önemlidir. Hayat Hikâyesi’ni bilmeden insanı tanıyamazsınız. Bizde bunların üzerinde durulmaz.
Her iki manasında kompleks bir kişi ve kişilik karşısındayız. Karışık bir aile geçmişi vardır. Babaannesi Korsikalıdır. Baba tarafı güneyli, anne tarafı Fransa için problemli bölge Alsas’tandır. Küçük yaşta anne babası ayrılmışlardır. Dolayısıyle çocukluğu çok ağır geçti. Sanatkâr mizacının, bu sıkıntıları derin yaşayacağı ve izler kalacağı kesindi.
23 yaşına kadar değişik işlerde çalıştı. 1957’de keşfedildiğinde bu çalkantılı çocukluğun yüküyle sinemaya girdi. Oyunculuğu öğrendi. Küçük rollerden sonra 25 yaşındayken oynadığı Rocco ve Kardeşleri filmindeki başarısıyla zirve yolu açıldı. Jön olarak aşk filmlerinde oynadı. Şöhreti buradandır. Ancak bununla yetinemezdi.
Bize kendisini ispat çabası gibi görünen başka tür filmlerde oynama isteği bir iddiadan öte manalar taşır. Basit ve görünür sebebi söyleyeyim: Sadece yakışıklılığıyla anılmak istemediği açıktır. Gangster filmlerinde ve hatta cinsel eğilimleri ve pratiğini öne çıkaran erotik filmlerde de oynadı. Karakter rollerinde de göründü ve başarılı oldu.

Özel Hayatı

Böyle bir insanın düzgün ve düzenli bir hayat yaşaması beklen(e)mez. Şöhreti etrafında bir mit(efsane) örülür. Kurulmuş bir hayat çerçevesinde hareket eder. Hayatının önemli bir bölümünü film şirketlerinin, menajerlerin, o çevrelerin ve seyircinin istediği gibi yaşamaya mahkûmdur. Bir devlet başkanından daha fazla başkalarının çizdiği yarı esir bir yaşama düzenine girer. Bu ruh hali ve şöhret kalabalığıyla yaşamak zorun zorudur. 1980’de intihar denemesine kadar varan süreci iyi anlamak lazımdır.
Böyle bir sanatçının kadınlarla ilişkisi de sıra dışı olacaktır. Çapkınlık mı, dışardan bakışla evet. Magazinci bakışıyla anlaşılacak bir mesele değildir. Alain Delon, bir yığın hayat çelmesinden örselenmiş, yaralanmış, kendini tartmış, tartamamış, düşmüş ve ayağa kalkmış birisidir.
Bütün ruh enerjisini sanatın derinliğine veren sanatçı hayatın günlük tarafında başarısızdır. Kaçınılmaz sonuç budur. 1980’de intihar teşebbüsüne kadar götüren bir yükün altında devamlı çırpındığını kalabalıkların anlaması beklenmez.

Ondan Kalan

Büyük sanatkâr, tören istememiş, İsviçre’de yaşadığı köyde, sadık bağlıları köpekleriyle beraber görülmek istemişti. Fransa büyük evladının isteğine uymayacak. Vasiyete uymamak çok rastlanan bir durum değildir. Macron yönetimi, bu kararın hukuki gerekçelerini oluşturdu. Cenazesi 28 Ağustos’ta Paris’te yapılacak. St. Sulpice kilisesindeki töreni Sofia Loren ve Robert De Niro gibi iki dev sanatkârın sunması bekleniyor. Fransa, kültür haysiyetinin(honneur) yaralanmasını önlemek peşinde. Üzerinde durulacak bir meseledir.
Evet Alain Delon da gitti. Sinema tarihinde silinmez yer edindiği kesindir. Yarın, dünün-bugünün siyasi aktörlerini, Macron’u, Erdoğan’ı, hatta Putin’i kimse hatırlamayacak, fakat o, hayranlıkla anılacak. Filmleriyle ve hayvan sevgisiyle anılacak. Milliyetçiliği ve De Gaulle’cülüğüyle de anılacak.
Sağ’da-Sol’da, “Sanatçının milliyeti olmaz” diyerek aslında sadece Türklüğe karşı duranlarımız çok. Kendinden kaçmayı meziyet sananların, köksüz ağaç olacağını zannedenlerin sesi çok çıkan Türkiye için bu da bir ders: Alain Delon, Fransa gibidir, her zaman ve her durumda Fransızdır

Alain Delon Da Gitti yazısı ilk önce Milli Düşünce Merkezi üzerinde ortaya çıktı.

Osmanlı İmparatorluğu’nun 34. Padişahı Sultan II. Abdülhamid 1842 yılında doğdu, 1876 yılında tahta çıktı, tahttan indirildiği 1909 yılına kadar 33 yıl Osmanlı padişahı olarak hüküm sürdü. 1918 yılında kalp yetmezliği sonucunda hayatını kaybetti. Onun uzun hükümranlık süresinde Osmanlı Devleti yaklaşık olarak 1,6 milyon kilometrekare toprak kaybetti. Kayıplar yalnızca topraklarla kalmadı, Osmanlı Devleti mali bağımsızlığını da kaybetti.

Osmanlı Bankası

Osmanlı İmparatorluğu ilk dış borcunu, Padişah Sultan Abdülmecid zamanında, 1854 yılında, Kırım Savaşını finanse edebilmek için aldı. Dış borçlanmalar, sonraki padişahlar Abdülaziz ve V. Murad dönemlerinde devam etti. Sultan II. Abdülhamid tahta çıktığında Osmanlı dış borçları bir süredir ödenemez durumdaydı, o nedenle sürekli olarak faizleri de üzerine eklenip yeni vadelerle yenilenerek döndürülmeye çalışılıyordu. O sıralarda 1873’te başlayan ve adına sonradan Uzun Depresyon denilen kapitalizmin ilk büyük finansal krizi yaşanıyordu. Osmanlı’ya borç veren İngiltere ve Fransa da dâhil olmak üzere Avrupalı devletler bu krizin etkisiyle finansal açıdan sıkıntılı bir süreç içindeydiler ve Osmanlı’ya borçlarını ödemesi için baskı yapıyorlardı. Alınan dış borçlar Dolmabahçe Sarayı, Çırağan Sarayı, Beylerbeyi Sarayı gibi verimsiz alanlara yatırıldığı için geri ödeme konusunda bir kaynak yaratmıyordu. Bir yandan da Galata Bankerlerinden alınan iç borçlar ödenmeyi bekliyordu. Sonunda 1877 – 78 Osmanlı – Rus savaşıyla (93 harbi) birlikte imparatorluk borçları ödeyemeyeceğini açıklayarak moratoryum¹ ilan etmek zorunda kaldı.² Ardından yeniden masaya oturuldu ve Osmanlı İmparatorluğu alacaklılarıyla anlaşmaya vardı. Osmanlı Devleti, 1879’da yaptığı anlaşmayla damga, alkollü içki, balık avı, tuz ve tütünden alınan vergi gelirlerini 10 yıl boyunca iç borçlar karşılığı olarak Galata Bankerlerine bıraktı. Bu işlemleri yürütmek üzere bir Rüsum-u Sitte İdaresi kuruldu. Resim ya da çoğulu olan rüsum, damga vergisi gibi dolaylı vergileri ifade ediyor. Sitte ise altı anlamına geliyor. Altı adet geliri kapsadığı için idareye bu ad verilmişti.

Osmanlı dış borçlarının alacaklısı konumundaki Avrupa devletleri yalnızca Galata bankerlerine olan iç borçlar için böyle bir idare kurulmasına tepki gösterdi ve 1881’de damga, alkollü içki, balık avı, tuz, tütün ve ipekten alınan vergilerin tüm geliri iç ve dış borçlara ayrıldı. İş bu kadarla da bitmedi. Yabancı devletler iç ve dış borçların ödenmesinde kullanılmaya ayrılan bu gelirleri toplama ve alacaklılara ödeme görevinin de Osmanlı devletinden ayrı bir idare kurularak ona devredilmesini istediler. Hükümet yabancı devletlerin baskılarına dayanamadı ve 20 Aralık 1881’de yayınladığı Muharrem Kararnamesi ile Rüsum-u Sitte İdaresi’ni kaldırarak yerine Düyun-u Umumiye-i Varidatı Muhassasa İdaresi’ni (kısa adıyla Düyun-u Umumiye İdaresi) kurdu. 1882 yılında çalışmaya başlayan Düyun-u Umumiye İdaresinin yönetim kurulu biri İngiliz ve Hollandalı borç verenlerin, biri Fransız, biri Alman, biri Avusturyalı, biri İtalyan borç verenlerin, biri ayrıcalıklı tahvil sahiplerinin temsilcilerinden ve biri de Osmanlı tebaasından olmak üzere 7 kişiden oluşuyordu. İdare binası bugünkü İstanbul Erkek Lisesi binasıydı. Düyun-u Umumiye İdaresi bu gelirleri toplayarak iç ve dış borçların alacaklılarına ödemeye başladı. Osmanlı İmparatorluğu’nun gelirlerinin yaklaşık üçte biri bu idarece tahsil ediliyordu. Böylece Düyun-u Umumiye İdaresi, Osmanlı İmparatorluğunun bağımsız bir devlet olarak maliyesini yönetme, vergi koyma ya da kaldırma, vergi oranlarını değiştirme gibi hükümranlık haklarının bir bölümünü elinden almış oluyordu.

1883 yılında Memalik-i Şahane Duhanları Müşterekül Menfaa Reji Şirketi (kısaca Reji İdaresi) adı altında yabancı sermayeli bir şirket kuruldu. Osmanlı Devleti, 30 yıl süreyle en önemli gelir kaynakları olan tütün, tuz ve kahveden toplanan vergileri, alacaklı ülkelerin kurduğu Reji İdaresine bıraktı. Şirketin sermaye sahiplerinin çoğu Rotschild ailesinin sahibi olduğu bankalardı. Reji İdaresinin kurulması, Düyun-u Umumiye İdaresinin kurulmasıyla büyük ölçüde elden çıkmış olan mali bağımsızlığın yitirilişinin tescili oldu.

Kurtuluş savaşı sırasında Ankara hükümeti Düyun-u Umumiye İdaresinin topladığı bütün gelirlere el koydu. Lozan Antlaşmasıyla bu kurumun işleyişine son verildi. Reji İdaresi, özel şirket olduğu için onun paylarının satın alınarak işleyişine son verilmesi gerekiyordu, o da 1925 yılında tamamlandı.

Osmanlı borçları Lozan Antlaşmasıyla imparatorluğu oluşturan ülkelere paylaştırıldı. En büyük pay Türkiye Cumhuriyeti’ne düştü. 1928’de yapılan Paris Sözleşmesiyle belirlenen ödeme planı çerçevesinde borçlar, 1929 yılında ödenmeye başlayacaktı. 1929 yılında çıkan Büyük Depresyon bütün dünyayı ciddi biçimde etkileyince Türkiye, borçlar meselesini yeniden gündeme getirdi, indirim yapılmasını, ödeme taksit ve sürelerinin yeniden belirlenmesini istedi, aksi takdirde bu borçların ödenemeyeceğini bildirdi. Bunun üzerine borçlar meclisi toplantıları 1930 yılında yeniden başladı, 1933 yılında imzalanan Paris Sözleşmesiyle Türkiye’nin ödemesi gereken Osmanlı borçları tutarı ciddi oranda düşürüldü. Türkiye, bir süre sonra bu sözleşmeye de itiraz ederek ödeme sürelerinin yeniden düzenlenmesini istedi.  1936 yılında borçlar yeniden bir ödeme planına bağlandı ve bu yeni şekliyle ödenmeye başlandı. Osmanlı borçlarının ödenmesi 1954 yılına³ kadar sürdü.

Osmanlı Maliyesinin kendi vergilerini toplama yetkisini kaybetmesi sonucu koskoca imparatorluğun mali bağımsızlığından olması Sultan II. Abdülhamid zamanında kurulan Rüsum-u Sitte İdaresi, ardından da Düyun-u Umumiye İdaresi ve Reji İdaresiyle olmuştur. Mali bağımsızlığımıza yeniden kavuşmamız ise Mustafa Kemal Atatürk başta olmak üzere Cumhuriyetin kurucu kadrosunun bize armağanıdır.

Bu anlattıklarımız, günahıyla sevabıyla bizim tarihimizdir. Tarihi, sanki bunlar hiç yaşanmamış da Sultan II. Abdülhamid döneminde büyük başarılar varmış gibi anlatmaya çalışmak yerine, hatalarımızı kabul edip onlardan ders çıkarmaya çalışırsak Cumhuriyetin kurucularının yarattığı başarıları yeniden yakalayabiliriz.

Kaynakça

[1] Moratoryum, bir ülkenin borçlarını ödeyemeyeceğini açıklamasıdır. Genellikle bir antlaşmayla ve yeni bir ödeme planıyla sonuçlanır.

[2] Sultan II. Abdülhamid zamanında ilan edilen bu moratoryum tarihimizdeki ilk moratoryumdur. İkincisi, Adnan Menderes’in başbakanlığı döneminde 1958’de ilan edildi.

[3]  Ödemeler aslında 1954’ten önce bitirilmiş olmasına karşın 1954’e kadar bütçelerde iz bedelli ödenek yer aldığı için 1954’te tamamlanmış görünüyor.

Mahfi Eğilmez’in  www.mahfiegilmez.com adresinde 24 Mayıs 2022 tarihinde  yayınlanan aynı adlı makalesinden alınmıştır.

II. Abdülhamid ve Osmanlı maliyesinin iflası yazısı ilk önce Milli Düşünce Merkezi üzerinde ortaya çıktı.

AUKUS Bakanları

Kayahan Uygur, yazısında son günlerde konuşulan Fransa ile ABD arasındaki gerilimin ortaya çıkmasında, ABD’nin İngiltere dışındaki Batılı müttefiklerine danışmadan “AUKUS” adlı yeni bir askeri ittifakı kurmasının etkili olduğunu ileri sürüyor. Avustralya (A), Birleşik Krallık (UK) ve Amerika Birleşik Devletleri’nin (US) baş harflerinden oluşan ve “yeni NATO” olarak adlandırılan bu ittifak, Hint-Pasifik bölgesinde Çin’e karşı kurulmuştu.

Yazıda dikkat çekilen konular, şu başlıklarda özetlenebilir:

• ABD’nin güdümünde kurulan AUKUS ittifakına potansiyel aday üye olarak görülen Hindistan ve Japonya şimdilik gelişmelerin dışında tutuluyor.

• Bu gelişmeler, aslında yıllardır var olan ve dünyanın yeterince önem vermediği başka bir ittifakı gündeme getirdi: “UKUSA” yani Birleşik Krallık (UK)-ABD (US) Anlaşması. Bu ittifaka Avustralya, Kanada ve Yeni Zelanda da dâhildir. NATO’nun yanında ayrı bir ittifak olan bu beşli Anglosakson yapılanması, “Five Eyes” (Beş Göz) olarak adlandırılıyor. Öte yandan, bu ittifakın özel yapısı ve “Echelon” (kademe) adıyla bilinen ve dünyadaki 8 milyar insan arasındaki tüm iletişimi olduğu gibi kayıt altına alıp analiz etmeye yönelik programı büyük tepki uyandırdı. “Echelon” bugün ellinci yılında…

• Bugünün en önemli ve stratejik askerî ittifakı olan AUKUS, bu yönüyle yeni NATO olarak görülmelidir. Kıta Avrupası ülkelerinin bu ittifaktaki yeri tartışmalı. Hint-Pasifik’te bazı stratejik üsleri olsa bile Fransa burada yer almayabilir, Almanya, İtalya, İspanya gibilerinin zaten yerleri olmayacağı ise kesindir

• Bu çerçevede, önümüzdeki birkaç yıl oldukça kritik ve bilinmezlerle dolu.

26/09/2021 tarihinde odatv internet sitesinde yayımlanan yazının tamamına buradan ulaşılabilir.

Yeni Avrupa Ordusu… yazısı ilk önce Milli Düşünce Merkezi üzerinde ortaya çıktı.