5 Nisan (2026) günü Suriye’ye, önemli ancak daha iyi anlaşılabilmesi için zamana ihtiyaç olan bir ziyaret gerçekleşti.  Ukrayna Devlet Başkanı Zelenski, Dışişleri Bakanı Hakan Fidan eşliğinde Türkiye Cumhuriyeti’ne ait bir uçakla Suriye’ye gitti. Ahmed eş-Şara ile görüştü.

Dışişleri bakanları da ayrıca bir araya geldiler. Resmî bir açıklama olmadı. Ancak Ukraynalı bakanın sosyal medya hesabından yaptığı paylaşım bazı hususları anlatıyor.

Bakan paylaşımında, Türkiye – Suriye – Ukrayna arasında bir mekanizma kurulduğunu belirtiyor. Bu mekanizmanın öncelikleri arasında güvenlik iş birliği ön sırada.

Ukrayna ile Katar ve Suudi Arabistan arasında da savunma anlaşmaları imzalandığını paylaşmış.

Ayrıca, “Türkiye ve Ukrayna güvenlik konusunda, Zelenski’nin açıklamasına göre, ilerleyen günlerde somut bir adım atacak” (bbc.com)

Hakan Fidan, ertesi gün Ankara’ya döndüğünde ilk olarak ABD Büyükelçisi ve Suriye Özel Temsilcisi Tom Barrack’ı kabul etti. Barrack, X paylaşımında, ” Türkiye’nin ortaklığı, başkan Trump’ın daha güvenli bir bölge vizyonuna doğru ilerlerken hayati önem taşımaya devam ediyor.” dedi.

Suriye ziyaretinin farklı yönleri üzerine de düşünmek çok da yanlış olmayacaktır.

Ukrayna (Kiev) Kilisesine Ocak 2019’da Fener başpapazı tarafından verilen bağımsızlık (otosefali) verilmesinden sonra, Rusya ve Ukrayna kiliseleri arasında ciddi siyasi kriz çıkmıştır. Hristiyan dünyasının üç kadim kilisesinden birisi olan Antakya Kilisesi şimdi Şam’dadır. Rusya Kilisesi’yle daha yakın ilişki içindedir.

Buradaki büyük stratejik yanlışlık, Türkiye’yi yönetenlerin İstanbul’daki Fener Kilisesi’ne ekümeniklik (evrensellik) statüsünün verilmesine önayak olması ve uluslararası ilişkilerde bunu kullandırmasıdırHem tarihe hem de Lozan Antlaşması’na aykırıdır.

ABD Büyükelçisi ve Suriye Özel Temsilcisi Tom Barrack’ın, “Hedefimiz, Eylül 2026’da Heybeliada Ruhban Okulu’nu yeniden açmak. Bu konu hem Başkan Trump hem de Başkan Erdoğan için son derece önemli” ile “Osmanlı millet sistemi” sözleri tazeliğini korumaktadır.

2’nci Abdülhamit’in kiliseler politikasını örnek alarak yetiştiklerinden dem vuranların politikalarını dikkatle takip edeceğiz. Tabi kesin hüküm vermek için de olayları biraz daha takip etmek gerekiyor. Ama 972 yıllık ayrılığı sonlandıracak bir şeyler yapmayacaklarını umarız.

Şam’dan yukarıda olanlar

ABD ve İsrail’in gaddar bir şekilde İran’a saldırılarının koyu gölgesinde kalan Suriye’de dikkat çekici başka şeyler de oluyor. Sosyal medya mecraları da olmasa gözlerden tamamen kaçacak. Tesadüfen karşılaşınca önemli ve araştırınca daha da ilgi çekici haberlerle karşılaşıyorsunuz. Olanlar da Türkiye’yi doğrudan ilgilendiriyor.

Karşılaştığım ilk haber Haseke Şehir Konseyi Medyası Facebook sayfasındaydı. Giştîname başlığı ile bir fotoğraf dikkatimi çekti. Artık işimiz de kolaylaştı doğrusu. Yapay zekaya sorunca Kürtçe olduğu ve genelge anlamına geldiğini görünce merakım arttı. “Genelge” üç dildeydi. Kürtçe, Arapça ve -galiba- Ermenice. Arapça bilen bir arkadaşıma gönderdim. Gelen sonuç ilginç.

“Batı ve Doğu kilise takvimine göre kutlanan Paskalya Bayramı nedeniyle, Cizîrê/Cezire Kantonu’ndaki tüm resmî kurumlar 5 Nisan 2026 Pazar ve 12 Nisan 2026 Pazar günlerinde tatil olacaktır. Ancak hizmeti devam etmek zorunda olan kurumlar bu tatilin dışındadır.” diyor. Sonunda da halkın bayramını kutluyor.

İki ayrı tarih, Paskalya kutlayanların bir kısmının diğerinden farklı takvim kullanmasından.

Genelgeyi yayınlayan Cezire kanton idaresi. Cezire de Haseke ve Kamışlı’yı içine alıyor. Yöneticileri PYD (PKK)’lılar. İki günü bayram tatili olarak ilan eden genelge de özerk bir yönetimi işaret ediyor.

Bu hesaptaki diğer paylaşımlar da yol gösteriyor.

4 Nisan’da “liderin doğum günü dolayısıyla ağaç dikme etkinliği” düzenlenmiş. Hani bazı siyasetçilerimiz “önderlik” diyor ya, “lider” dedikleri de o…

Başka bayramlardaki konuşmalar

1 Nisan’da da “Akitu Bayramını” kutladıklarına dair başka paylaşım var. Yapay zekâ, “Süryani, Asuri ve Keldani halklarının 1 Nisan’da kutladığı, yeni yıl ve bahar bayramı.” diye tanımlıyor. O gün de tatil edilmiş.

Kutlamalara, Demokratik Birlik Partisi (PYD) Başkanı, Suriye Demokratik Konseyi temsilcileri, Haseke Şehir Konseyi temsilcileri de katılmışlar.

Süryani Birliği Partisi yürütme kurulu üyesi konuşmasında, “Ulusal haklar, bayramlar ve dil, mücadelenin temelini oluşturmaktadır; bunlar sadece slogan değil, Suriye’de tanınma kazanmak, hakları gerçek sahiplerine iade etmek ve marjinalleştirilmiş olanı yeniden canlandırmak için ulaşılması gereken hedeflerdir.” demiş. Sonunda da “Suriye Anayasası kapsamında ulusal hakların tam olarak tanınmasını ve geçiş safhasının başarısını ve çoklu ve merkez dışı demokratik Suriye’nin inşasını sağlamak”tan bahsetmiş.

Başka bir konuşmacı daha var. O da Asur Demokrat Partisi adına konuşmuş. “Irak ve Suriye’deki Asur halkının karşı karşıya olduğu siyasi ve güvenlik sorunlarına dikkat” çekmiş ve “Suriye’deki Asur topluluğunun … dışlanma korkusuyla karşı karşıya olduğunu” belirtmiş. “Açık bir anayasal çerçeve içinde adil temsilin ve ulusal, kültürel ve dinî hakların korunmasının güvence altına alınması çağrısında” bulunmuş.

PYD temsilcisi de “herkesi kucaklayan bir Suriye inşa etmek için tüm bileşenlerin birleşmesi çağrısı” yapmış.

Ve diğerleri

Ermeni Birlik Partisi ve Ermeni Sosyal Konseyi de var ve “Asuri-Süryani halkının evlatlarına Akuti vesilesiyle en içten tebriklerini ve en güzel dileklerini sunmaktadır.” diye mesaj yayımlıyor.

Bu açıklama 2025 Mart’ında. Ama Ermeni Birlik Partisi 19 Aralık 2025’te kurulmuş. Demek ki önce kendilerini ilan etmişler. Kuruluşta da “Ermenilerin yeni Suriye’de temsil edilmesi, Ermeniler ile tüm dinler arasındaki iş birliğinin güçlendirilmesi, Ermenilerin ulusal ve kültürel kimliğinin geri kazanılması için çalışılması” talepleri var.

Suriye Demokratik Gençlik Konseyi oluşturulmuş ve Ermeni Gençlik Hareketi ile iş birliği içinde düzenlediği “Geçmiş ve Günümüz Arasında Soykırım” konulu diyalog semineri… Bu soykırım dedikleri Suriye’de mi yapıldı dersiniz?

DEM Parti Mardin Milletvekili George Aslan’ın TBMM kürsüsünden “1915’te 3 Milyon Hristiyan vardı şimdi 15 000 nerede bunlar, Hristiyanlar soykırıma uğradı” sözleri yeni bir soykırım iftirasıdır.

Gelin bütün bunları 22 Ocak 20225 Millî Güvenlik Kurulu toplantısı sonrasındaki açıklamanın 4. Maddesi ışığında bakalım.

“Suriye’deki yeni yönetimin; devletin egemenliğinin, üniter yapısının, toprak bütünlüğünün ve siyasi birliğinin sağlanması ile ülkedeki tüm etnik, dinî ve mezhebî grupların temel hak ve hürriyetlerinin güvence altına alınması hususundaki iradesine, Suriye’nin yeniden inşasına, Suriye halkının huzur ve refaha kavuşmasına tam destek verileceği bir kez daha teyit edilmiştir.”

Bir uyarı: Ateşle oynamamak gerekir.

Bir de hatırlatma: Türk, ateşle imtihan oldu…

Suriye’deki ateş ve Türkiye yazısı ilk önce Milli Düşünce Merkezi üzerinde ortaya çıktı.

Daha önce 13 yıl Millî İstihbarat Teşkilatını yönetmiş, ketumluğu ile ünlü Dışişleri Bakanı Hakan Fidan 27 Eylül’de New York’ta Birleşmiş Milletler Genel Kurulu çalışmalarını özetlediği basın toplantısında “Millî Muharip Uçak” Kaan üretiminin sıkıntıda olduğunu söyledi. Türkiye’nin NATO müttefiki ABD’yi CAATSA yaptırımları nedeniyle millete şikâyet eden Fidan, Kongrenin motor lisansı vermemesi hâlinde, Türkiye’nin “Başka arayışlara” girebileceğini şöyle ifade etti:

“2019 yılında yaşananlardan sonra ortaya çıkan CAATSA meselesi bizim için büyük bir sıkıntı. Şu anda almayı beklediğimiz F-35 ve Kaan’ın motorları var. ABD Kongresi’nde bekletiliyor ve lisansları durmuş durumda. Onların lisanslarının hayata geçirilmesi ve motorların gelmesi lazım ki Kaan’ların üretimi başlayabilsin.”

İşte Hakan Fidan’ın bu söyledikleri ortalığı da kafaları da karıştırdı. Fidan’ın bu sözleri doğal olarak muhalefet partilerinin “Hani motor da yerli ve millîydi?” soruları ve eleştirilerine yol açtı.

Bunun üzerine 28 Eylül gece saatlerinde Savunma Sanayii Başkanı Haluk Görgün X hesabından “Hem yerli motor hem de KAAN projelerinin belirlenen takvim doğrultusunda emin şekilde” ilerlediğini yazdı.

Bunun üzerine kafalar iyice karıştı. Kim doğru söylüyor? Yerli ve millî uçak üretilemeyecek mi?

Öncelikle şunu söylemek istiyorum Dışişleri Bakanı Fidan da Savunma Sanayii Başkanı Görgün de doğruyu söylüyor.

Nasıl mı?

Kısaca anlatayım:

Kaan proje kurgusunda ABD’den alınacak motor ile ilk uçaklar üretilecek. Bu süreçte yerli motorun üretilmesi de tamamlanacak. Planlama baştan beri böyleydi. Bu basına da böyle anlatıldı.

ABD’den motor alımıyla ilgili bir süreç var. ABD’den savunma sanayi alanında 100 milyon doların üzerinde satış olduğu zaman Kongre’den ihraç onayı alınıyor.

Kaan’ın prototipleri için 10 adet F-110 motor ABD’den zamanında teslim alındı. Bu alım 100 milyon doların altında olduğu için Kongre’den ihraç onayına gerek olmadan 2017 yılında ihracat lisansları alınarak Türkiye’ye teslim edildi.

Kaan’ın motoru GE F110. Şuan F-16 uçaklarında kullanılan motor. Hürjet’in motorundan daha güçlü bir motor. Kaan için bu motorun seçilmesinin sebeplerinden biri de F-16 motoru olması ve Türkiye’deki F-16’larda kullanılıyor olması. Türkiye’de olduğu için ülkemiz bu motorların bakım ve onarım kabiliyetine de sahip.

Şu anda üretimi devam eden Kaan’lar bu alınan 10 motor ile devam ediyor. Yani üretimin durması gibi bir durum yaşanmıyor.

TUSAŞ’ta üretilen bir diğer uçak Hürjet’in motoru ise GE (General Electric) F404.

Bu motor ABD’nin F-18 uçağında çift motor konfigürasyonunda kullanılıyor. Kore’de üretilen Hürrjet tipi bir uçak var onda ve Hindistan’ın ürettiği bir uçakta kullanılıyor. Ayrıca Amerika-Boeing’in yeni bir Hürjet tipi uçak geliştirme projesi var onda da kullanılıyor.

Hürjet’te kullanılan bu motor da ABD’den alınıyor. Alınmaya devam edecek. Hürjet’in motorunun alımında herhangi bir sıkıntı yok.

Kaan’ın motoru GE F110 alımında süreç devam ediyor. Alınacak motorların bedeli 100 milyon doları aştığı için Kongre’den ihraç onayı bekleniyor.

Dışişleri Bakanı Hakan Fidan da ileride yaşanabilecek bu riski belirtti. Aslında yeni bir şey söylemedi ama sanki yeni bir şey söylemiş gibi algılandı. Ama Hakan Fidan gibi istihbaratçı bir insanın söylediklerine dikkat etmesi gerekirdi. Çünkü Fidan’ın şu sözüydü kafaları karıştıran: “Onların lisanslarının hayata geçirilmesi ve motorların gelmesi lazım ki Kaan’ların üretimi başlayabilsin.”

Kaan’ın prototipi üretildi ve uçuruldu. Hakan Fidan yukarıdaki cümleyi: “Onların lisanslarının hayata geçirilmesi ve motorların gelmesi lazım ki KAAN’ların seri üretimi başlayabilsin.” şeklinde söyleseydi kafa karışıklığına yol açmayacaktı.

Gelelim yerli motor konusuna:

Kaan’da kullanılacak yerli motor çalışmaları tüm hızıyla devam ediyor. 2032 yılında yerli motorun üretimi tamamlanmış olacak. Hürjet için yerli motor şu an için çok elzem değil. Ama Hürjet için de yerli motor çalışmaları başladı.

Kaan için yerli motoru beklemeden uçak yapma kararı, ihraç lisansı riskine rağmen doğru bir karar. Böylece motor üretimini beklerken uçak tasarım ve geliştirilmesinde ciddi bir ilerleme sağlanıyor ve yerli motor tasarımında da önemli girdiler elde ediliyor.

ABD gibi emperyalist ülkelerin engellemeleri geçmişte olduğu gibi şimdide oluyor gelecekte de olacaktır. Bu engelleme çabalarının bizi kamçılaması gerekiyor. Nitekim kamçılıyor da. İkinci Karabağ Savaşında Azerbaycan’ın Türkiye’den satın alıp kullandığı SİHA’lardaki kameralar bir Kanada firmasının üretimiydi. Kanada firması Karabağ Savaşı’nda kullanıldı diye Türkiye’ye bu kameraların satışını durdurmuştu. Bunun üzerine ASELSAN çalışmalarını hızlandırdı ve Kanada firmasının ürettiği kameralardan daha kaliteli kamera üretti. Şu an ASELSAN’ın ürettiği bu kameralar İHA ve SİHA’larda kullanılıyor. Kanada firması da şu an Türkiye’ye tekrar kamera satabilmek için lobi faaliyeti ile meşgül.

Savunma Sanayindeki gelişmeler biz Türklerin millî meselesidir. Bu konu muhalefet edilecek bir konu değil. Türkiye’de muhalif partiler ve kişiler dahil herkesin bu konuya destek olması gerekiyor. Tabii yetkililerin de sağlıklı ve gerçek bilgileri kamuoyuna zamanında duyurması, medyanın da doğru bilgileri halka anlatması gerekiyor.

Son söz devlet yetkililerine: söylediğiniz bir kelimenin bile ne anlama geldiğini bilerek konuşun. Ağzınızdan çıkacak bir yanlış ya da eksik kelimeye KAAN açıklamasında olduğu gibi yanlış anlam yüklenebiliyor.

Dünyanın içinde bulunduğu çalkantı içinde savunma sanayi her türlü polemikten uzak tutulmalıdır.

Kaan üretilemeyecek mi? yazısı ilk önce Milli Düşünce Merkezi üzerinde ortaya çıktı.

Lozan Antlaşması’nın açık hükümlerine rağmen, İsviçre’de gerçekleştirilen Ukrayna Zirvesi’nde Fener Rum Kilisesi Başpapazı “Ekümenik” sıfatını kullanarak zirvede çeşitli ülke temsilcileriyle görüşmelerde bulunmuştur. Bu görüşmede Türk Dışişleri Bakanı Hakan Fidan’ın da yer alması ve Başpapaz Bartholomeos’un Lozan Anlaşmasına aykırı şekilde suç işleyerek “Ekümenik” sıfatını kullanmasına tepki göstermediği de anlaşılmıştır.

Varlığını daima Türk milletinin millî menfaatlarına hizmet etmek ve korumaktan yana konumlandıran Türk Ortodoks Patrikhanesi, Fener Rum Kilisesi Başpapazı’nın bu küstah ve hukuk tanımaz tutumu karşısında bir açıklama yapmıştır. Açıklamanın tamamı:

Dışişleri Bakanlığı ve Fener Rum Kilisesi’nin 15-16 Haziran tarihlerinde İsviçre’de Bir Araya Gelmesi Hk. Basın Açıklaması

Türkiye Cumhuriyeti’nin tüm kuruluş ilkelerine ve Türklüğe açılan savaş ne yazık ki sınır tanımadan devam ederken Türk hukukunun ve ulusal vicdanımızın yok sayıldığı garabet kararlara imzalar atılmaktadır.

Anayasa ve Lozan’ın defaatle çiğnenmesi, Türkiye Cumhuriyeti’ni kurmuş olan Türk milletini derinden yaralamaktadır.

Cumhuriyetimizin kurulduğu günden beri hıyanet yuvası kimliğinden vazgeçmemiş olan Fener Rum Kilisesi’nin, diplomasimizin ve bürokrasimizin de destek vermesiyle, Türkiye Cumhuriyeti Anayasasına, kanunlarına ve kurumlarına karşı gelmesi katlanarak devam etmektedir.

Türkiye Cumhuriyeti’ni temsilen İsviçre’de bulunan Dışişleri Bakanı Hakan Fidan’ın yanında, hiçbir tüzel kişiliği olmaksızın yalnızca Fatih Kaymakamlığı’na bağlı bir azınlık kilisesi olan Fener Rum Kilisesi Başpapazı Bartholomeos’un Ekümenik Patrik sıfatıyla gözlemci olması ve Barış Konferansı’nda kabul edilen karara imza atması hukukumuzca suç teşkil etmektedir.

Rusya ve Ukrayna arasında çıkan savaşın müsebbiplerinden Fener Rum Kilisesi, kurumlarımız eliyle suç işlemeye devam ederek Batı’nın Türkiye Cumhuriyeti üzerinde kurduğu planları hayata geçirmesine de olanak sağlamaktadır.

Türkiye Cumhuriyeti’nin kuruluş ilkelerine ve devrimlerine açılmış bu topyekün savaş devam ederken bölünmez bütünlüğü, ulusal egemenliği, Atatürk ilke ve inkılaplarını koruması gereken kurumlarımız bu mücadelede bulundukları saf ile Türk ulusunun geleceğini büyük bir bilinmezliğe sürüklemektedir.

Yargıtay 4. Ceza Dairesi’nin 5603K sayılı ilamında Türkiye Cumhuriyeti Anayasasına, TCK’ya ve Lozan Görüşmeleri’ne yapılan atıflarla Fener Rum Kilisesi’nin işlediği suçlar belirtilmiş olup, Ekümenik sıfatını kullanamayacağına ve başka kurumlara müdahale edemeyeceğine hükmedilmiştir. Anayasının 10. maddesinde gösterilen eşitlik ilkesine aykırı davranan Fener Rum Kilisesi ve Başpapaz Bartholomeos, yurtiçinde veya yurtdışında bulunan hiçbir kuruma karışamaz ve üstünlük elde edemez.

Bütün bunlara rağmen, tüzel kişiliği ve hukuki tanınırlığı olmayan Fener Rum Kilisesi’nin, Türkiye Cumhuriyeti’ni temsil eden Dışişleri Bakanlığı yanında imza hakkına sahip olup dünyaya Ekümenik olarak tanıtılması aleni olarak işlenmiş bir suçtur.

İrdelenerek yapılan bu hataların bir an önce son bulması Türkiye Cumhuriyeti’nin bölünmez bütünlüğünün ve egemenliğinin daha geç olmadan korunması adına elzemdir.

Selçuk Erenerol
Bağımsız Türk Ortodoks Patrikhanesi Basın Sözcüsü

Bağımsız Türk Ortodoks Patrikhanesi Açıklaması

Türk Ortodoks Patrikhanesi’nden Fener Rum Kilisesine Lozan’a Uyun Çağrısı yazısı ilk önce Milli Düşünce Merkezi üzerinde ortaya çıktı.