Freedom House, 1941 yılında kurulmuş, merkezi Washington’da olan, demokrasi, siyasi özgürlük ve insan hakları konusunda araştırma  yapan bir sivil toplum kuruluşudur. 2006 yılında  ABD hükümetinden sağlanan hibelerin yüzde 66’sı ile finanse edilmiş, bu rakam 2016 yılında yüzde 86’ya yükselmiştir. Her ülkenin siyasi özgürlüklerini değerlendiren kuruluşun Dünya Özgürlük Raporu’na siyasetçiler tarafından atıfta bulunulmaktadır. Basın Özgürlüğü Raporu ise, gazetecilere karşı sansür, yıldırma, şiddeti ve halkın bilgiye ulaşım gücünü göstermektedir.

Kuruluşun yıllık “Dünyada Özgürlük” raporu, her ülkenin siyasi özgürlük ve medeni haklar durumunu değerlendirir. Her yıl dünyada “İnternet Özgürlüğü” başlığı altında yıllık rapor yayımlanır ve siyaset bilimciler, gazeteciler ve politikacılar tarafından referans olarak gösterilir. Kuruluşun demokrasi endeksleri eleştirilere açıktır. 1970 ve 2000 arasındaki eleştiriler, hükümet fonları nedeniyle kuruluşun Amerikan çıkarlarına öncelik verdiği yönünde idi. 2015 yılında ABD Başkanı Ronald Reagan’ın başkanlık kütüphanesinden çıkan belgelerde, Freedom House’un CIA’ın 1980’lerde yürüttüğü propaganda çalışmalarında rol aldığı iddia edilmiştir. Uluslararası ilişkiler alanında “demokrasi, insan hakları ve hukuk devleti” ilkelerinin gerçekleşmesini ABD bakış açısından değerlendirir.

Freedom House 2024 yılı raporunda Türkiye’yi, Kamboçya, Guatemala, Polonya ve Zimbabve ile birlikte iktidarın seçim mücadelesini denetim altına alma çabası içinde olduğu, siyasal muhalifleri engellediği ülkeler kategorisinde sınıflandırmış, Türkiye’yi özgür olmayan (not free)  ülke olarak açıklamıştır.

Raporda yer alan  tespitler önemlidir: “Türkiye’yi 2002’den bu yana yöneten Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ve onun Adalet ve Kalkınma Partisi (AKP), son yıllarda giderek daha otoriter hale geldi ve anayasa değişiklikleri yoluyla ve muhalifleri ve muhalifleri hapse atarak önemli bir güç elde etti. 2023 yılının önemli gelişmeleri şunlardır:

• Cumhurbaşkanı Erdoğan, Mayıs ayında yapılan iki turlu seçimde yüksek katılımla Cumhuriyet Halk Partisi’nden (CHP) Kemal Kılıçdaroğlu’nu mağlup ederek yeniden seçildi. Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatı (AGİT) gözlemcileri, devlet medyasının ağırlıklı olarak AKP’yi desteklediğini ve Erdoğan’ın seçim kampanyası sırasında meşru siyasi muhalifleri defalarca teröre destek vermekle suçladığını bildirerek seçimi eleştirdiler.
• Mayıs ayında AKP liderliğindeki ittifak yüzde 49,5 oyla mecliste çoğunluğu kazanırken, CHP liderliğindeki ittifak yüzde 35 oy aldı. Kürt yanlısı Yeşil Sol Parti (YSP) ise yüzde 10,6 oy aldı. Gözlemciler, seçim sürecinin siyasi müdahale ve diğer faktörler nedeniyle gölgelendiğini açıkladılar.
• Hükümet, hem Şubat ayında yaşanan yıkıcı deprem sonrasında hem de kampanya döneminde ifade özgürlüğünü ve medyaya erişimi kısıtladı. Yetkililer, depremin ardından sosyal medya platformu X’e (eski adıyla Twitter) erişimi kısıtladı ve seçimler sırasında bunu tekrar yapmakla tehdit etti; onlarca kişi sosyal medya paylaşımları nedeniyle tutuklandı. Hükümetin afet müdahalesini ve seçim beklentilerini eleştiren yorumları yayımlayan yayıncılara para cezası uygulandı.”

Siyasi haklar ve sivil özgürlükler 52 ülkede gerilemiş, 21 ülkede iyileşme olmuştur. Küresel  özgürlük son 18 yılda gerilemiş, bir önceki yıla göre çok daha dengesiz bir durum ortaya çıkmıştır. Raporu hazırlayanlardan Yana Gorokhovskaya, “Bölge bölge baksanız bile istisnalar olsa da genellikle her bölgede düşüş kaydedildi. Bozulma oldukça yaygın” demiştir.

Manipüle Edilen Seçimler

2023 yılında küresel özgürlüklerin gerilemesinin önde gelen nedenlerinden birinin, seçimlerin manipüle edilmesi olduğu açıklanmıştır. Türkiye, Kamboçya ve Polonya’daki seçimlerin manipülasyon altında gerçekleştiği ileri sürülmüştür: “Muhalefet için eşitsiz bir oyun sahası kuran ve uzun zamandır yerleşik bir hal almış olan seçim manipülasyonları demokrasiyi ciddi bir biçimde tehdit ederek, Kamboçya, Polonya ve Türkiye’deki seçimleri etkilemiştir.”

Raporda yer alan şu tespit önemlidir: “Uzun zamandan bu yana muhalefet liderleri ve gazetecilere yönelik taciz, tutuklama ve cezai kovuşturmalar vardır. Adalet ve Kalkınma Partisi’nin medya üzerindeki egemenliği, kamu kaynaklarının suistimaline de yol açıyor. İfade özgürlüğünün kısıtlanması ve muhaliflerin kovuşturulması türünden hükümetin sıkça başvurduğu  sistematik ihlaller, muhalefetin adil olmayan bir yarışı kazanamayışına yol açmıştır.”

2023 yılında 15 bölgedeki 195 ülkede özgürlüklerin durumu ele alınmış, ülkeler “özgür”, “kısmen özgür” ve “özgür olmayan” kategoriler altında sınıflandırılmıştır. Rapora göre, dünya nüfusunun yaklaşık yüzde 38’i “özgür olmayan“, yüzde 42’si “kısmen özgür“, yüzde 20’si ise “özgür” ülkelerde yaşamaktadır. Avrupa’daki sıralamaya göre, Finlandiya 100/100, İsveç 99/100, Norveç 98/100 puanla özgür ülkeler kategorisinin ilk sıralarındadır. Türkiye 33/100 puanla, “özgür olmayan” kategorisinin en sonunda olup, 51/100 puanla Bosna Hersek ve 57/100 puanla Sırbistan’ın da gerisindedir.

Freedom House’un fonlarının çoğu, ABD Dışişleri Bakanlığı ve diğer hükümet hibelerinden gelir. Ayrıca çeşitli yarı-kamu ve özel vakıflardan, bireysel bağışlardan da yararlanır. Kuruluşun yıllık “Dünyada Özgürlük” raporu, her ülkenin siyasi özgürlük ve medeni haklar durumunu değerlendirir. Ayrıca “İnternet Özgürlüğü” başlığı altında önemli bir başka yıllık rapor yayımlamaktadır. Siyaset bilimciler, gazeteciler ve politikacılar tarafından sıklıkla referans gösterilmekle birlikte kuruluşun demokrasi endeksleri eleştirilere de açıktır.

1970’ler ve 2000’ler arasında eleştiriler çoğunlukla, hükümet fonları nedeniyle kuruluşun Amerikan çıkarlarına öncelik verdiği yönündeydi. Ayrıca kuruluşun neredeyse tek başına Raymond Gastil tarafından oluşturulan demokrasi endekslere dayanması başka bir eleştiri kaynağıydı. Freedom House’un CIA tarafından fonlandığı da ileri sürülmüştür. Reagan’ın başkanlık kütüphanesinden çıkan belgelerde, Freedom House’un CIA’in 1980’lerde yürüttüğü propaganda çalışmalarında rol aldığı iddia edilmiştir.  Bu eleştirilerde haklılık payı olabilir. Raporun yerel seçimler öncesinde yayımlanması tesadüf değildir. Raporda yer alan tespitler ve Türkiye’ye ilişkin açıklamalar önemlidir. Bu tespitlerin bazıları subjektif olsa da bence dikkate alınmalıdır.

Freedom House: “Türkiye Özgür Olmayan Bir Ülke” yazısı ilk önce Milli Düşünce Merkezi üzerinde ortaya çıktı.

Uzaylılar Hoş Geldiniz!

Duyduğuma göre siz uzaydan gelmişsiniz
Hele şöyle bir oturun bakalım iki laf edelim

Hangi rüzgar attı sizi?
Uzaylılar hoş geldiniz
Kurcalardı zihnimizi
Uzaylılar hoş geldiniz

Sizi gördük sevindik çok
Karnınız aç mı yoksa tok?
Atmosferde ne var ne yok
Uzaylılar hoş geldiniz…

Halk ozanlarımız fi tarihinden bugüne iyi/kötü hallerini dillendirmek ve öğüt vermek için şiiri ve müziği kullandılar. Aprın Çor Tigin’ den günümüze ozanlar, yeni nesillere bazen apaçık bazen de üstü örtük/manidar mesajlar verdi. Bu sayede Türk edebiyatı dallanıp budaklandı, bir çınar gibi kök saldı. Bu yazının başlığı da işte böyle bir halk ozanından, rahmetli Şemsi Yastıman ’dan: “Uzaylılar Hoş Geldiniz”. Güfte de beste de onun.

12 Eylül öncesi dönemin siyasetine bir tariz niteliği taşıyan bu eser, Türk siyasetinin en az 60 yıldır girdiği labirentin aynı yerinde dönüp durduğunun bir nişanesidir. Halkın da siyasilerin anlayacağı şekilde yazılmıştır. Eserin tarihi, Türkiye’nin siyaseten sıkıntılı dönemine  ve ABD ile Sovyetlerin uzay yarışına girdiği zamana rastladığından Şemsi Bey, mesajlarını gizleme gereği duymuş. Şimdi kıymetli okuyucu sizlerle beraber bu gizem perdesini biraz aralayıp şu esere bir göz atalım…

Kim Bu Uzaylılar ?

Her insanın bir uzaylı olmasından yola çıkarak uzaydan gelen uzaylılar, Dünya gerçeklerinden kopmuş parti genel merkezlerinde (Ankara’nın muhtelif semtlerindeki uzay üslerinde) yaşayan canlılara denir. Bu canlılar arada bir paşa gönüllerine eserse rüzgâr gibi halkın arasına girer ve uzaylı görmüş gibi(!) hemen kaçarlar. Çünkü bunlara göre kendileri kozmosu kurtarmakla görevlendirilmiş havasül havas bir zümrenin mensuplarıdırlar. Bu sebeple avamın boş sözlerini dinlemek, onların istediği kişiyi aday yapmak mensubu oldukları uzaylı zümresinin itibarını sarsacağından bu tip avamca(!) kararlar alamazlar.

…Uyruğunuz hangi fasıl?
Urbanız bu mudur asıl?
Güneşle aranız nasıl?
Uzaylılar hoş geldiniz

Merih mi Ay mı iliniz?
Hangi lisandan diliniz?
Sizin de çok mu deliniz?
Uzaylılar hoş geldiniz

Ne durumda sizin devlet?
Liderlerde var mı hiddet?
Zor mu kurulur hükümet?
Uzaylılar hoş geldiniz…

Bu uzaylı zümresinin mensupları, genellikle uyruklarını terk etmeyi şeref bilmiş kişiler olduklarından (Eğer Türklerse tabii, başka bir şeysen terk etmek asimilasyondur çünkü(!)…) uyruklarını hatırlatıcı şeyler gördüklerinde bir çeşit kriz geçirirler. Genellikle bu uzaylılar kriz anlarında: Anadilde eğitim! Dersim! Enternasyonel! Türkiyeliyiz! Türkçe edebiyat! Selo’ya özgürlük! Piro!” gibi sözleri tekrarlayarak anlamsız sesler çıkarırlar. Eğer sayın okuyucu etrafınızda bu tip birisi varsa sizi de kaçırıp uzaylı yapmadan derhal ortamı terk edin. Çünkü bunların uzay üsleri  ne Merih’e ne de Ay’a benzer, tamamiyle ses yalıtımlıdır. Güneş patlasa(!) çıt duyulmaz. Lisan konusundaysa bu uzaylıların bir kısmı, faşist annelerinin onlara bebekken dikte ettiği Türkçe’yi utanarak konuşur. Ama onlar utanmasın diye uzay üssünün başkanı, ortamı her geçen gün rengarenk (kırmızı/beyaz hariç) hâle getirdiğinden, hesaplarımıza göre yakın bir zamanda uzay üssünde Türkçe okur-yazar sayısı temsili bir rakama ineceğe benzemektedir. Bu ortamda da uzaylı partisini kimse tutamaz! Önümüzdeki seçim yüzde 60 oyla gümbür gümbür kozmosun başına geçecektir. Nokta(!)

…Uzaylılar hoş geldiniz

Ayda var mıdır boş arsa?
Rüşvet ile karaborsa
Biz de gelelim beleş varsa
Uzaylılar hoş geldiniz

Der Şemsi Yastıman size
Dostça öğüt görev bize
Hemen dönün ülkenize
Uzaylılar hoş geldiniz.

Her seçim akşamı gördüğümüz görüntü, geçtiğimiz seçimde de kendini bizlere yeniden gösterdi. Uzaylılar birden bire ortadan kayboldu ve saatlerce saklandı. O sırada onlara inanan ademoğulları ekran başlarında sinir krizleri geçirdiler ve uzaylıları aradılar. Ama nafile uzay üssünün 14. katında sanal gerçeklik gözlüklerinden gördükleri seçim zaferini kutlayan uzaylılar arada sırada aşağıya inip öndeyiz deyip yeniden yukarı çıktılar. Ama gerçek sonuç ortaya çıkınca koşa koşa sahneye çıkıp 1-2 dk konuşup yine koşarak sahneden indiler. Bu sırada başka bir uzay üssünün balkonundaysa yaklaşık 30 yıldır bitmeyen şarkı (!) eşliğinde açık hava konseri veriliyordu…

Her şeye rağmen çok şükür seçimler bitti. Ülkemize hayırlı olmasını diliyorum. Son olarak da benden size naçizane bir öğüt kıymetli okuyucu, nasıl ki uzaylının uzaylıdan başka dostu yoksa ademoğlunun da ademoğlundan başka dostu yoktur…

Şemsi Yastıman’ın Uzaylılar Hoş Geldiniz adlı eserini dinlemek için linke tıklayabilirsiniz.

Uzaylılar Hoş Geldiniz! yazısı ilk önce Milli Düşünce Merkezi üzerinde ortaya çıktı.

Anayasanın cumhurbaşkanlığı seçimiyle ilgili maddelerine bir de dilci gözüyle bakalım. Ömrünü metinleri anlamaya vermiş bir dilci olarak ben, meclis kararı olmadıkça Erdoğan’ın bir defa daha cumhurbaşkanlığına aday olamayacağını söylüyorum.

Anayasa aynı zamanda bir dil metnidir. Hukukçular konuştu ve konuşuyorlar. Siyasetçiler konuştu ve konuşuyorlar. Ortada bir metin olduğuna göre bir dilci olarak ben de görüşümü bildirmeliyim. Ömrünü, kelimeleri ve metinleri anlamaya çalışmakla geçirmiş bir dilci olarak ben de görüşümü bildirmeliyim.

Biz dilciler, bir metni anlamaya çalışırken o metni mutlaka gözümüzün önüne koyar ve tekrar tekrar okuruz. Şimdi de öyle yapacağım.

18.10.1982 tarihli Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın 21.01.2017’de değiştirilmiş 101. maddesinin ikinci paragrafı aynen şöyledir:

“Cumhurbaşkanının görev süresi beş yıldır. Bir kimse en fazla iki defa Cumhurbaşkanı seçilebilir.”

Herkesin anlayacağı şekilde soralım:

Recep Tayyip Erdoğan,

1)10 Ağustos 2014 seçimlerinde cumhurbaşkanı seçildi mi?

2) 24 Haziran 2018 seçimlerinde bir kere daha cumhurbaşkanı seçildi mi?

3) Her iki seçimden sonra da cumhurbaşkanlığı görevini yaptı mı?

Bu soruların cevapları “Evet, seçildi ve cumhurbaşkanlığı görevini yaptı”dan başka bir şey olabilir mi? Başka bir cevap ancak “Erdoğan o tarihlerde cumhurbaşkanı seçilmemiştir ve cumhurbaşkanlığı görevi de yapmamıştır.” şeklinde olabilir.

Erdoğan’ın 2014’te ve 2018’de cumhurbaşkanı seçilmediğini iddia eden var mı? 2014-2018 arasında ve 2018’den bugüne kadar Erdoğan’ın cumhurbaşkanlığı görevi yapmadığını iddia eden var mı?

Şu hâlde 101. maddedeki “Bir kimse en fazla iki defa Cumhurbaşkanı seçilebilir.” hükmüne göre Erdoğan tekrar aday olamaz. 10 Ağustos 2014’te birinci defa, 24 Haziran 2018’de ikinci defa cumhurbaşkanı seçilmiştir. O hâlde 101. maddeye göre bir daha aday olamaz.

Üçüncü defa aday olabilmesinin bir tek istisnası vardır. O da aynı anayasanın 116. maddesinin üçüncü paragrafında aynen şöyle belirtilmiştir:

“Cumhurbaşkanının ikinci döneminde Meclis tarafından seçimlerin yenilenmesine karar verilmesi halinde, Cumhurbaşkanı bir defa daha aday olabilir.”

Yine herkesin anlayacağı şekilde soralım:

“Cumhurbaşkanı hangi hâlde bir defa daha aday olabilir?”

Bu sorunun cevabı da “Cumhurbaşkanının ikinci döneminde Meclis tarafından seçimlerin yenilenmesine karar verilmesi halinde”den başka bir şey olabilir mi?

O hâlde şu andaki cumhurbaşkanı bu şartın dışında bir yöntemle üçüncü kez aday olursa anayasa açıkça çiğnenmiş olur. Bunun uygun olduğuna karar verecek olan herhangi bir kişi ve kurul da anayasayı çiğnemiş olur.

16 Nisan 2017’deki halk oylamasıyla kabul edilen maddelerde, mevcut cumhurbaşkanının, yapılacak ilk seçimlerde yeni mevzuata göre birinci defa cumhurbaşkanı seçilmiş olacağına dair herhangi bir hüküm var mı? 101. maddenin de 116. maddenin de metinleri yukarıda duruyor ve böyle bir hükmün olmadığı açıkça görülüyor. Ama eğer maddelere bakanların gözlerinde veya görme duyusunu yöneten beyin merkezlerinde bir bozukluk varsa o maddelerde böyle bir hükmün var olduğunu belki sanal olarak görebilirler.

Sonuç: Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan iki defa cumhurbaşkanı olmuştur. “Meclis tarafından seçimlerin yenilenmesine “ karar verilmedikçe bir defa daha aday olamaz. Olursa anayasa çiğnenmiş olur. Muhalefet anayasanın çiğnenmesine şiddetle itiraz etmeyi sürdürmelidir.

Anayasa Çiğnenemez! yazısı ilk önce Milli Düşünce Merkezi üzerinde ortaya çıktı.

Devlet Başkanı seçilen Bakanlar Kurulu Başkan Yardımcısı Serdar Berdimuhamedov

Türkmenistan Devlet Başkanı Gurbangulu Berdimuhamedov şubat ayında yaptığı açıklamada, “ilerleyen yaşı sebebiyle görevinden çekilmeye karar verdiğini ve ülke yönetimine genç idarecilerin gelme zamanının geldiğini” belirtmiş ve erken seçim kararı için Merkez Seçim Komisyonu Başkanı’na talimat vermişti. Bunun üzerine, 12 Mart 2022 tarihinde ülkede devlet başkanlığı için seçim yapılması kararı alındı.
İlk olarak 2006 yılında göreve gelen ve devlet başkanlığında üçüncü dönemini sürdüren 64 yaşındaki Gurbangulu Berdimuhamedov’un normal görev süresi 2024 yılında sona eriyordu. Ülkede devlet başkanlığı yedi yıllığına seçiliyor.
14 Şubat günü resmen başlayan seçim kampanyası süresince Türkmenistan Devlet Başkanlığı için Gurbangulu Berdimuhamedov’un oğlu ve Bakanlar Kurulu Başkan Yardımcısı Serdar Berdimuhamedov ile birlikte Merkez Seçim Komisyonu’nun onayladığı dokuz kişi seçimlerde aday oldu.
Yaklaşık 6,2 milyon nüfusa sahip Türkmenistan’da, 12 Mart cumartesi günü yapılan seçimlerde Merkez Seçim Komisyonu tarafından Serdar Berdimuhamedov’un toplam oyların yüzde 72,97’sini aldığı ve yeni devlet başkanı olarak seçildiği bildirildi.
Türkmenistan’da seçim sonucuna göre ülkeyi yedi yıl yönetecek yeni devlet başkanı, 19 Mart’ta başkent Aşkabat’ta bulunan Oğuz Han Sarayı’nda düzenlenecek yemin töreniyle görevine resmen başlayacak.
Uluslararası saygın kuruluş ve gözlemciler tarafından özgür ve adil kabul edilen seçim sistemine henüz sahip olmadığı belirtilen ülkede iktidar karşısında güçlü bir siyasi muhalefet de bulunmuyor.

Kaynak: https://www.trtavaz.com.tr/haber/tur/avrasyadan/turkmenistanin-yeni-devlet-baskani-serdar-berdimuhamedov-oldu/6230517801a30a2fb49c182e (15/03/2022)

Türkmenistan’ın yeni devlet başkanı belli oldu yazısı ilk önce Milli Düşünce Merkezi üzerinde ortaya çıktı.

powered by Advanced iFrame

Ukrayna’da yaşayan Azerbaycan Türkleri seçimlerde Kırımoğlu’nu destekleyecek yazısı ilk önce Milli Düşünce Merkezi üzerinde ortaya çıktı.