İçerden tenkit unuttuğumuz bir şeydir. Kendi kendimizi eleştirmeyiz. Dinlemeye-anlamaya çalışmayız. Bizde hemen her tenkit sözü duvara çarpmak üzere kodlanır.  Hiçbir tesiri olmaz. Hayatımızdaki donukluk ve donma adım adım böyle geldi.

Partiler de betonlaştı. Küçük bir menfezden soluk alır gibi dar bir sıkışıklıkta yol almaya çalışıyorlar. Birileri buna “tiranlar bırakmıyor” da diyebilir. Benim diyeceğim, farklı görüşler olmazsa donarsınız. Ne kendinize, ne halkınıza faydanız olur. Canlılık kaybolur, hücreler yenilenmez, toplu ölümlerle ölüm çoğaltırsınız.  

Farklı düşünmek büyük nimettir. Zıtlar kadar farklılıklar da hayatın devamı için şarttır. Farklı olana tahammül edemeyenler batırırlar. Bu kesindir. Siyasiler, fikir akımları(ideolojiler demeliydim), yerlerini ötekine karşı tutumlarıyla tayin ederler. Gördük, görüyor, yaşıyoruz.

Son seçim 

Son seçimde iktidar cenahının yaptığı her şey millî birliği en hafifinden zedeleyecek şeylerdi. Dediklerinin doğru olup olmaması ahlâk meselesidir ve belki en zor halledeceğimiz temel bir ârızamızdır. Doğrular üzerinde konuşulmadığı ve halka korku ve endişe salındığı, ayrışma-kamplaşmanın keskinleştirildiği zehirli bir dönem geçirdiğimizi konuşmazsak belanın büyüğüne yol açmış olacağız. Belanın büyüğü çatışmadır ve varacağı yeri değil dile, akla getirmek olmaz.

Bunları partilerin de konuşmasını ve tartışmasını sağlamak zorundayız. Yoksa gidiş fenadır. Partilerin öz eleştirileri, seçimi kazanırken veya kaybederken “Neyi doğru yaptık, neyi yanlış yaptık?” sorusuyla sınırlıdır. Bu soruya cevap arayışta memleket faydası, yönetim becerileri ve düşüncesine bakılmıyor. Burada ne fikir vardır, ne de plana programa dönük ölçüler. Ahlâk zaten devre dışıdır. Yalan-dolan, iftira, ne geliyorsa yapmak serbest. Yeter ki rakibinizi alt edin. Son seçimin bizi acı acı düşündürecek tarafı budur. 

Böyle gidemez

İçerden eleştirilerle bunların konuşulduğunu görmedik, görmüyoruz. Bu dehlizden çıkmaya mecburuz. Ekonomide duvara tosladık. Bazı şeyleri farkeder miyiz bilmiyorum. Yalvar yakar Mehmet Şimşek getirildi. O da gayet açık şekilde, “Türkiye’nin rasyonel politikalara dönmekten başka seçeneği kalmamıştır.” dedi. Bu söz dehşet bir yıkımın itirafıdır.  Öyle anlaşılıyor ki duvara toslama görülmese “Faiz sebep..”  diyerek batağa giden yolda devam edecektik. Buraya gelişimizin sebebi iktidardır deyip işin içinden çıkamayız. Türkiye’de bu yolun yol olmadığını bilen binlerle, belki milyonla insan vardı. Ak Parti içinde de mensupların çoğu bunun doğru olmadığını biliyordu. İçerden kimse itiraz etmedi. “O diyorsa doğrudur” diyen tapınıcılar oldu. “Aman beni kesmesin!” diyenler daha çoktu. Dışardakiler de o baskın güce ses yükseltmekte ve gelecek belayı duyurmakta yetersiz kaldılar. 

Bakılacak çok yön var. Bu batağı son güne kadar savunan iktidar gücünün seçim kazanması dünya tarihinde bir ilk örnek olabilir. Seçildiği gün de sebep olduğu durumu, tam tersi bir politika uygulamak üzere bir kurtarıcının kucağına vermek istemesi de görülmemiş bir dönüş gibi görünüyor. Nereden baksan aklı zorlayan işler.

Öyle bir çark ediş ki…

Seçim sonu çark edişleri nasıl anlayacağımızı konuşacağız. Bu durumda, halkın nasıl ikna edildiğine bakmak lazım. “Halkımız, ‘Aya dört şeritli yol yapacağız’ desek bize inanır” diyenin dediğiyse yine bakmak lazım. Sorular düşünceyi zorlamakla kalmaz. Kandırmanın, kanmanın ve kandırılmanın derecesi dehşettir. Burada doğruluk, dürüstlük aranır mı? Memleket menfaati böyle mi güdülür? Öyle bir dikkat olsa, yıllarca bu yanlışta ısrar edilir miydi.. demez misiniz?

Denenler ayrı, olanlar ayrı yıkım getiriyor. Şaşmakla kalamayız. Trajikomik diyerek geçemeyiz. Çok yönlü analize ihtiyaç gösterecek bir durum karşısındayız. Bu kadar yaz-bozu, bu kadar sık yol ve eksen değiştirmeyi nasıl anlayacağımıza bakacağız. 

Dönüşlerin neresindeyiz?

Yapılanlara bakılırsa kısa veya uzun bir dönemde buradan da dönülebilir. Mehmet Şimşek bu bakımdan da ateş üstünde oturduğunu bilecektir. Öyle görünüyor ki Tek Adam rejimine eklenen tedirgin bir kurtarıcı ortaktır. Bazı postlara o adam seçmektedir. “Mehmet Şimşek şuraya şu kişiyi getirecek” şeklinde haberler çıkıyor. Son yıllarda görülmeyen bir durumdur. 

Memlekette, bakanların, bürokratların cevap vereceği işlerle ilgili en küçük detayları bile Erdoğan duyururken başka birinin adam seçmesine ve tayinine karar vermesine olmaz iş gözüyle bakanlar çıkmasına şaşılmaz. Şaşkınlık geçmeden olan oldu. Mahalli seçimlere kadar Şimşek’in politikalarına karışılmayacak deniyordu. Bu tür kanaatlerin yayılması muhtemelen güç merkezini rahatsız etti ve “Güç bende!” hamlesi çok erken geldi. Merkez Bankası’ndan alınan Kavcıoğlu, yalanlanmayan haberlere göre, Şimşek’e rağmen BDDK Başkanı oldu. Başlamadan bozduğumuzu düşünmeden bunu da yaptık.

Şimşek’in, ekonomide tek yetkili değilse de en yetkili gibi davranması sıkıntı yaratabilirdi. Daha başlamadan yarattığını gördük. Bunlar Tek Adam psikolojisini zorlayacak hususlardır. 

“Hak hukuk adalet”

Cumhurbaşkanı’nın kişiliği dolayısıyla yetki paylaşımı imkânsızdır diyenleri duyuyorum. Dolayısıyla bu yeni durumun yürümesi zor gibi görünüyor. Yine de iyiye doğru bir başlangıç oluşunu söylemeye engel değildir. Devam ettirilirse bozulma bir ölçüde böyle düzelebilir. Kurallara, görev, yetki ve sorumluluklara dönüşün işareti halinde yerleşmesi önemlidir. Şimşek, bundan dolayı, topal ördek halinde işe başlasa da, doğruları yapma ihtimaline göre her kesimce desteklenecektir.  Bu kredi kesin ve peşin değildir. Çok konuşulur ve serbestçe tartışılırsa olabildiğince normalleşme eğilimi güç kazanır. 

Yalnız, her konuda hukuk hâkim hale gelmezse, fikir hürriyeti tanınmazsa çöküş devam eder. Adalet fikrine önem vermeye dair bir bakış değişikliği henüz görünmüyor. Seçimden hemen sonra bazı televizyonlara akıl almaz sebeplerle ceza verilmesi, seçilmiş bir vekilin anayasa hükmüne rağmen bırakılmaması ve daha birçok olay ve durum, değişimin tersine, hukuksuz uygulamaların, otoriterliğin devam edeceğini gösteriyor. 

Partileri, particiliği bırakalım ve olanı olduğu gibi görelim. Seçim döneminde adaletsizliğin azdığını gördük. Sadece yalan yanlış sözler, iddialar halka kabul ettirilmekle kalmadı. Devlet imkânları parti emrindeydi. Medyanın yüzde doksanında söz hakkı yalnız bir görüş içindi. At atabildiğin kadar. Cevap hakkı zaten yoktu. Tama yakın bir karartma uygulandı. Doğru arasan zor bulunacak bir baskı ve baskınla seçim geçti. Güvensizlik ve kafa karışıklığı yaratmaktan öte bir bozguna yol açan durumlar yaşadık. Görsek de görmesek de böyledir.  Daha görülmediyse gidiş tahmin edilenden de fenadır. 

En âcil mesele kanun ve kurallara dönmektir. Yoksa dünyanın en iyi ekonomistleri de gelse ve ne yapsalar fayda etmez. “Hak hukuk adalet”, canı yananların sloganı halinde bırakılamaz. Hava kadar, su kadar hayâtî ihtiyacımızdır.

İdaresizliğin sırıtan yüzü yazısı ilk önce Milli Düşünce Merkezi üzerinde ortaya çıktı.

Olaylara sağlıklı bakış bir tarafa, tek adam yönetimindeki bakış bir tarafa… Epey farklı.

Sağlıklı bakışta olup biteni kavramaya çalışırsınız. Olup biten sizin dışınızdadır. Ona siz bir açıdan bakarsınız. Geçmiş deneyimlerinizin ışığında bir tanı koymaya çalışırsınız. Fakat sizin deneyimleriniz yetmez. Arkadaşlarınızın ne düşündüğünü sorarsınız. Ya uzmanlar? Başka yerlerde, başka ülkelerde benzer olaylarla karşılaşılmış mı? Karşılaşılmışsa nasıl çözmüşler?

Tek adam yönetiminde, yukarıdakilerin hepsi gereksizdir. O dâhi, bir vecizesi ile tanıyı koyacak, problemi çözecektir. 

Gerçeğin otoritesine karşı otoriterin otoritesi

Bu iki yaklaşımdan hangisinin çözümlere ulaşacağı, hangisinin tökezleyeceği bellidir. Yol uzadıkça, zaman geçtikçe o büyük adama tabi olanların da ayakları suya erecektir. Fakat artık tek adam yönetimi hâkimdir. İtiraz etmek, soru sormak, “Acaba öyle değil de şöyle mi yapsak?” demek imkânsızdır. Gerçeğin otoritesi yok olmuştur. Otoriterin otoritesi hâkimdir. 

Şimdi konuya başka bir yönden bakalım. Acaba tek adam, bütün bu olan-biten hakkında ne düşünür? Başaramadığını, işlerin kötüye gittiğini görmez mi? Hadi kendisine tabi olanlar, onun hata yapmadığını, yapmayacağını düşünüyor… Aslında böyle düşünmüyorlar, ama öyle düşünüyormuş gibi yapıyorlar. Peki, tek adam ne düşünüyor? 

Tek adam, işlerin iyiye gitmediğinin bal gibi farkındadır. Fakat… Yazının başında, olaylara sağlıklı bakışı anlatırken şöyle yazmıştım: “Olup biten sizin dışınızdadır.“ İşte tek adamın felaketi buradadır. Artık olup biten onun dışında değildir. Olup biteni o yaratmıştır. Dolayısıyla olup biten odur. Onun şahsiyetidir. Olan biten kötüyse o kötüdür… 

İskambilden kuleler

Bu felaketten çıkış için birkaç yol vardır. Birincisi, kötülüklere bir dış sebep bulmaktır. Tek adam hep doğruyu yapmıştır, ama hainler onu sabote etmiştir. Veya beceriksizler. O yüzden tek adam yönetimlerinde üst yönetim kadroları sık sık azledilir. Tek adam hata yapmayacağına göre hata çevresidir. Bütün tek adam ortamlarında bu geçerlidir: O iyidir ama çevresi kötüdür. “Kim seçti o çevreyi?” Bu da yasak sorulardandır. 

Kötülük inkâr edilemiyorsa şirket dışından veya ülke dışından gelmiştir. Dış güçler, dâhimizi istemez. İşlerin kötüye gidişi onlar yüzündendir. 

Tek adam, kendisi bunlara inanır mı? Yarı yarıya… Ama içinde hep, “Benim yanıldığımı anlayacaklar. Ya biri kalkıp soru sorarsa” endişesi vardır. Birinin onu eleştirmesi o kadar önemli olmayabilir. Onu azleder, yenisini getirir. Fakat o eleştiri, maazallah, topluluk içinde olursa. Başkaları da eleştiriyi duyar, daha kötüsü, kendisinin eleştirilebileceğini görürse! Bütün yapı, bütün iskambilden kule çöküverir. 

İpi kopmuş balon

Tek adam artık yönetim takımıyla toplantı yapamaz. Toplantı kelimesinden nefret eder hâle gelir. Tek adamın takım çalışması yapması mümkün değildir. Takım, eşitlerden kurulur. Tek adam eşit gibi davranamaz. Öyle davranırsa da çöküntü olur. Toplantılar ancak fotoğraf veya video çektirmek için yapılır. Bir de talimat ve politika tebliği için. Politikayı kim tayin eder? Bu da sorulur mu? Tabii ki tek adam. 

Kendini ayırmak, soyutlamak, çevresindekilerden kopup balon gibi yukarı, daha yukarı kaçmak… Bu tek adamın savunma silahlarından biridir. Diğeri, insanların unutkanlığıdır. Tek adam hata yapmaz. Yaparsa hatanın unutulması lazımdır. Söyledikleri yanlış mı çıktı? Unutacaksınız. Şimdi tersini mi söylüyor? Önceyi unutacaksınız. 

Unutmak mecburidir

Gerçi insan hafızasının unutma kusuru vardır. Hani nasıldı? “Hafızayı beşer, nisyan ile maluldür.” Fakat zaman ilerler, hatalar, yanlış çıkan hükümler birikir. Bunların hepsi değilse bir kısmı unutulmaz. Bir de baş belası internet var. Tek adamın işi zordur. O zaman unutmayı zorunlu hâle getirmek gerekir. Bir önlem, “Unutulma hakkı kanunu” çıkarmaktır. Daha da iyisi, bir tarihte söylediklerinizin, yaptıklarınızın artık suç olduğunu ilan edip, muhaliflerinizi o suçlarla itham etmektir. 

Bir zamanlar “A” mı dediniz? Şimdi muhalifleriniz “A” diyorsa teröristtirler. “B” mi demiştiniz. Şimdi “B” diyenler haindir. 

Düşünülenlerle davranışlar, birbirinden kopar ve uzaklaşır. Artık tek adamın yakınlarının davranışlarıyla düşündükleri arasında uçurumlar vardır. Bu bir şizofreni, şahsiyet bölünmesi hâlidir. Yakınları öyledir de ya kendisi? Kendi durumu da farksızdır. Onun da söylediği ile düşündüğü ayrışır. Fakat düşündüğünü söyleyemez. Tek adam sıkışmıştır. Gittikçe kıpırdayamaz hâle gelir. Artık hür değildir. Kendinin esiri olmuştur. Başkasının zoruyla girilen esaretten kurtulabilirsiniz. Ama esirci kendi nefsiniz ise çıkış yoktur. 

Tek adamlık eziyettir. Hem etrafındakilere hem de tek adama eziyettir.  

Tek adamlık eziyettir yazısı ilk önce Milli Düşünce Merkezi üzerinde ortaya çıktı.

Gazi Mustafa Kelam Atatürk, Samsun’da ateşlediği kurtuluş mücadelesinin ardından Erzurum ve Sivas kongrelerini toplayan Mustafa Kemal Paşa, Heyeti Temsiliye üyeleriyle Sivas’tan Ankara’ya geldi.

Türk milleti yeniden O’nda kendine geldi

Eziklik duygusunu hafızasından sildi

Üç yüzyıl unutulmuş asli unsur kadim Türk

O’nu bağrına bastı, O’nu ‘Ata – Türk’ bildi

Saymakla bitmese de tarih boyu önderleri

Atatürk uluların seçkinlerinden biri

Binlerce yıllık geçmiş Türk’ü farklı kılıyor

Her biri anılmalı Türk’ün ortak değeri

Devlet, millet, memleket; sıkıntılı gündeydi

Birinden diğerine savaşlarda öndeydi

Dağılma, parçalanma, tarihsel çöküntüde

O Osmanlı mülkünde her kıta her yöndeydi

Zamanın güçlüleri Türk’ü tekrar sınadı

Atatürk’ün şahsında çırptı Türk’ün kanadı

Sömürgeci eliyle çöken bir sultanlıktan

Tarihe tescillendi yeni devletin adı

Düşmandan ve dindaştan yenilmiş hazin vurgun

Koca Osmanlı ezik; halk yoksun, yoksul, yorgun

Her yanda başkaldırı, her tarafta çeteler

Ülke paylaşılmışken; saltanat, sultan durgun

Bezgin Anadolu’da, halkta güç oluşturdu

Milleti özgüvenle, umutla buluşturdu

Atatürk başbuğluğu, asırlarca beklenen

Yeniden silkinişi ruhlara doluşturdu

Cahil ve yılgın halkın aydınlattı yüzünü

Cevherini parlattı, hatırlattı özünü

Kara günlerimizde, ufkumuzda parlayan

Gönlümüze kazıdık her bir veciz sözünü

Çağlarca olguları inceledi derinden

Türk’ün izini sürdü dünyanın her yerinden

Aydınlık ufuklara açılabilme azmi

Arındırdı milleti yobazlığın kirinden

Yüzyılların yüküne omuz veren can oldu

Unutulmuş değere acil taze kan oldu

Özgür halk iradesi, çağdaş bilimsel yöntem

Karanlık zihniyetten aydınlığa yan oldu

Akıl, bilim, ahlakın uyumlu bütünlüğü

Gelişme, ilerleme, çağdaşlıktı günlüğü.

O’na göre milletin aydınlık geleceği

Ne donuk ne durağan Atatürk düşündüğü

Bir inanç ve imanın kişilik timsaliydi

Tarihin kaydettiği nadirler emsaliydi

Ne mitolojik ilah ne masal kahramanı

Yaşanmış destanların en özgün misaliydi

Tarihte iz bıraktı attığı her adımı

Dönemine yön verdi bu siyaset adamı

Yirminci yüzyıldaki bağımsızlık çağında

Milletlere örnekti egemenlik yordamı

Zaman ruhunu aşan düşüncesi, eylemi

Nesillere yön veren özlü ilke söylemi

Toplumun sıkıntılı, kaygılı anlarında

Milyonların gönlünde hep Atatürk özlemi

Ondan miras bir haktır saygın yurttaşlar olmak

Seçmede, seçilmede özgürce karar almak

Türkiye Cumhuriyeti, yasalar karşısında

Fikri hür vicdanı hür eşit yurttaşlar kalmak

Hiçbir halka, millete kör düşmanlık etmedi

Sonu hüsran olacak hiçbir yola gitmedi

Asla taviz vermedi ulusal çıkarlardan

Tarihi sınırlara kısa ömrü yetmedi

Akıl, bilim, vicdan ve yüksek insani ahlak

Toplum önderlerinde bulunmalı muhakkak

Devlet-millet-memleket bütünün unsurları

Adalet mülke temel, hukuk olmalı mutlak

O günün şartlarından okumak o dönemi

Günümüzden görmekten daha öte önemi

Bağımsızlık yolunda nice devletlerdeki

Yönetimlere örnek Atatürk’ün yöntemi

O yüzyıl anlayışı tutulmalı akılda

Devlet-halk ilişkisi ne sağdaydı ne solda

Yarı bağımsız halklar ondan ilham aldılar

‘En bilge demokrattı’ yaşadığı yüzyılda

Dostluk da düşmanlık da uluslar arasında

Belli olur ulusal çıkarlar sırasında

Tarihi dönemeçler, halkın hafızasında

Nesillerce yaşanır kültürel mirasında

Türk gençleri donuk bir düşünceyle dolmayın

Yabancı fikriyatın dar ufkunda kalmayın

O kalıpları aşan düşünce insanıydı

Söylemde bir Kemalist, Atatürkçü olmayın

Gazi Mustafa Kemal Atatürk

Tarih boyunca Türk’ün seyrine ilgi duydu

Türk’ü tarihindeki özgün yerine koydu

Her kültür, uygarlıkta Türk’ten izler aradı

Tarihe yön verenler Türk’ten olan bir boydu

Gökten susuz toprağa can veren cömert bağış

Bazen gök gürültülü anlık sağanak yağış

Sel olup süpürse de toprağın örtüsünü

Yağmura lanet etmek kör bir vicdana sığış

Selden sebep yağmura lanet okurcasına

Onur kazandırana kurşun sıkarcasına

Az da olsa toplumda bulunur böyleleri

Atatürk’e söverler vicdan yakarcasına

Kendini bilmeyenler deseler de ‘ayyaştı’

Aydınlık düşünceler o masada korlaştı

Her fikir açıklandı, her konu tartışıldı,

Devlet ve millet ruhu gide gide kaynaştı

Az da olsa olacak, ona nefret duyanlar

Tapınılan dikili taş yerine koyanlar

Soyut mantık yoksunu, bilimin kör tutkunu

Yüceltme niyetiyle onu ilah sayanlar

Değişim ve dönüşüm toplumlarda sancıdır

Çoğu kıvançlıysa da bir kısmına acıdır

Kurunun yanında yaş yansa da ara sıra

Benimsenen devrimler tarihte kalıcıdır

Kusur, noksanlık, yanlış bulunur her insanda

İnsanlığa kattığı değer olur lisanda

Atatürk’ün tutumu devrimler sırasında

Toplam değeri katlar tarihteki mizanda

Dogmatik Atatürkçü, ütopik Kemalistler

Yobaz kökten dinciler, siyasi İslamistler

Ona, ödünç ölçüyle değer biçmek isterler

Bilimin yobazları, ruhsuz materyalistler

Uydurulmuş tarihle konuşan üfürükçü

Ne sözde Kemalistim ne mecbur Atatürkçü

Yaşadığım sürece benim yürüdüğüm yol

Yürünmesi gereken, Atatürk’çe bir Türkçü

Demokratik, laik ve toplumsal adli düzen

Akıl, bilim, ahlak ve özgür vicdana özen

Bağımsız ve bayındır yurtta gönençli yurttaş

Atatürk’ü süreğen mantıkla ancak sezen

‘Lider mi doğulurdan lider mi olunur’a

‘Her yüzyılda bir lider mutlaka bulunur’a

Daha nice tanım ve kavram dar gelir O’na

Sığmaz basmakalıba, sıradan bir onura

Türk olmak soydan öte mensubiyet duygusu

Ortak kültürel değer sahiplenme doygusu

O’na ilham olanlar O’nda mülhem oldular

‘Dilde, fikirde, işte birlik’ ilke olgusu

Barışı esas alan uluslar dünyasında

Türkiye’nin yeri hep çağdaşlar arasında

Atatürk öngörüsü ilerleme, gelişme

Türk birliği ülküsü vardır ilk sırasında

Milletler arasında çokluk içinde dirlik

Her bir millet içinde düzen, onurlu birlik

O’nda küresel görüş, savaşmak son seçenek

‘Yurtta sulh cihanda sulh’ insanca beraberlik

İlke, savaş yerine onurlu bir barıştı

Uluslar arasında uygarca bir yarıştı

Zamanında dünyaya öğüdü, vasiyeti

Küresel bir önderden insanca çağırıştı

Hem etkili kişilik hem hareket zekâsı

Hem savaş hem barışta bir öğreti dehâsı

Hem tarihi okuyan hem de oluşturandı

Görüşü, öngörüsü ve hepsinden dahası

Gerçekçi bir ülkücü; devletin kurucusu

Demokrasi, laiklik, ilkeler koyucusu

O’nu aşacak başbuğ onun da dileğiydi

Türk’ün geleceğinin bengi taş korucusu

Atatürk’e saygıyı gönüllere yazmalı

Aydınlık ufuklara irfan ile sızmalı

Akıl, bilim, ahlakla geleceğe uzanan

Her nesil çağlar aşan özgün yollar kazmalı

Atatürk’ü anlamak ilkeli yaşamaktır

Devlet-i ebed müddet ülküsü taşımaktır

Hem dinde hem bilimde safsatadan arınıp

Her türlü bağnazlığı zihinde boşamaktır

Her Türk gencine sözüm; Atatürk’ü anmalı

Onu başbuğ bilmeli, saygısını sunmalı

Sonsuzluğa uzanan Türklerin geleceği

Özünde taşıdığın şevkle aydınlanmalı

Anlatmaktan ziyade amacım O’nu anmak

Zihnimden geçenlere kısa sözle dokunmak

İMİR ’e esin olan büyük Türk Atatürk’e

Zaman akıp giderken minnet ve saygı sunmak

10 Kasım 1938’de aramızdan ayrılan Gazi Mustafa Kelam Atatürk…

Atatürk’ü anma -I yazısı ilk önce Milli Düşünce Merkezi üzerinde ortaya çıktı.