Rahmetli Remzi Oğuz Arık; (Coğrafyadan Vatana, İdeal ve İdeoloji vb.) kitapları ve çeşitli dergilerde yazdığı denemelerle toplumumuza ve milliyetçiliğe dair tespitlerde bulunmuştu. Sizin bu tespitler konusunda görüşleriniz nedir? Bu tespitlerin geçerliliği günümüzde bile sürerken bu şahsiyetin varlığının bilinmemesinin sebebi nedir?

Remzi Oğuz Arık’ın bütün kitaplarının ve yazılarının bu cevap metninde değerlendirilmesi mümkün olmaz. Milliyetçilik siyaset bilimi, sosyoloji, psikoloji gibi bir çok bilimin konusu bir vaka. Bilim devamlı olarak ilerleyen hareket içindedir. Aynı şekilde sosyal hadiseler de devamlı olarak değişen yapıdadır. Aynı zaman diliminde bulunan vakalar arasında dahi ancak bir benzerlik bulunur. Birbirinin tıpa tıp aynılığı olmaz.

Bu bakımlardan Remzi Oğuz Arık’ın eserlerinin ve tezlerinin de genel bir değerlendirmeyle eskiyen ya da günümüze uymayan tarafları olabileceği gibi bunun tam tersi olarak kendisinin elbette ki sosyal bilimlere ve milliyetçilik teorisine hala yön veren tez ve tespitlerinin olduğu şüphesizdir.

Remzi Oğuz Arık’ın günümüzde varlığının bilinmemesi haksız bir itham. Vefat edelim uzun bir zaman geçmesinden mütevellit elbette ki yaşadığı dönemden daha az bilinmesi tabiidir. Ancak alana ilgi duyanlar ve ileri seviyede okuyan kimseler tarafından gayet tanınan ve okunan bir yazardır.

Av. Selim Babaoğlu

Remzi Oğuz Arık gibi yazarların tanınmamasının sebebi nedir? yazısı ilk önce Milli Düşünce Merkezi üzerinde ortaya çıktı.

Milliyetçiler mi vefasız yoksa vefasız insanlar mı milliyetçi olmuşlar? Anında gidenin arkasından sövmek, birlikte iş yapmak nedir bilmemek, bir şey yapanı tebrik ve takdir edeceğine arkasından kuyu kazmak, hep bunlar var. Yok, diyeniniz varsa anlatsın da dinleyelim bakalım.

Soru sahibinin gündelik yaşamında karşılaştığı kişisel bir soruna dönük öfkenin keskin bir ifadesi bir tepki olarak soruya yansımış. Öfkenin, yalnızlığın, dışlanmışlığın, çaresizliğin bireyin yaşamını olumsuz bir şekilde etkilemeye başlaması ve gündelik pratiklerini engelleme seviyesine gelmesi durumunda asıl sorunu bulmaya çalışmak daha iyi bir yol olacaktır. Söz konusu öfkeye sebep olan her ne ise her ideolojiden bireyin karşılaşabileceği durumlardır. İster milliyetçi olsun ister İslamcı, sosyalist, liberal, anarşist olsun.

Öfke, içinde yer aldığınız grubun bir üyesinin veya grubun bizatihi kendisinin size karşı bilerek yanlış davrandığını, size haksızlık yaptığını düşündüğünüzde ortaya çıkar. Psikolojide temel duygulardan biridir. Türk Dil Kurumu sözlüğü öfkeyi “incinme, engellenme gibi durumlarda gösterilen saldırganlık ve hışım” olarak tanımlar. Öfke saldırganca bir duygudur ve yıkıcıdır. Bu yönüyle de sosyal bir soruna kaynaklık eder.

İnsan olan herkesin sahip olduğu bu tip duyguların doğrudan ideolojiden kaynaklanabileceğini iddia etmek yanlıştır. Olumsuz duygular ve sonuçları partiye ve ideolojiye değil, insan olmaya bağlıdır. Bu sorudaki öfke ise milliyetçiliği temsil iddiasındaki kişi, grup, parti vb yapılardan beklentisinin karşılanmaması üzerinde sarf edilen duyguların bir ifadesidir. İlgili gruplardan beklentinin yüksek olması ise ve karşılanmaması durumunda da öfkenin derecesi artabilmektedir.

Belirttiğimiz gibi temel duyguların ortaya çıkışına birbirinden çok farklı güdüler sebep olabileceği gibi toplumsal anomi, sapma olarak da tanımlanabilecek davranışlar da bir toplumda sadece bir ideolojiye değil bütün ideoloji kümelerine mensup insanların muhatap olabileceği durumlardır. Şöyle de düşünebiliriz: vefalı bir sosyalist olacağı gibi vefalı bir İslamcı da olabilir ve elbette vefalı bir milliyetçi de olabilir. Aynı şekilde vefasız bir İslamcı olabileceği gibi vefasız bir sosyalist olabilir vefasız bir milliyetçi de olabilir. Bu açıdan hiçbir grubun mensuplarının türdeş bir kişilik yapısına sahip olduğunu iddia edemeyiz.

Aksini kabul etmek, milliyetçilerin toplumdan soyutlanmış, evrensel ahlakî ilkeleri tam yaşayan, kişisel ve kültürel olgunluğunu tamamlamış, günaha girmeyen, suç işlemeyen bir grup olarak tahayyül etmek, gerçeklikten kopuk bir inanıştır. Her toplumda ahlaksızlık, hukuksuzluk ve suç davranışı görülür.

Unutulmamalıdır ki Türk milliyetçileri de bu toplum içinde yaşayan “insanlar”dır. Milliyetçiler melek diğer ideoloji mensupları şeytan değildir. Önce insan olunduktan sonra bu zemin üzerinde aile, içinde yaşadığın topluluk ve milletine bağlılık milliyetçinin ahlakî ilkesidir. Çünkü millete mensubiyet her ideolojinin sahiplendiği bir değer değildir. Millet dediğimiz bu toplumun içinde de ahlaklı, çalışkan, üreten, girişimci, milliyetçi, vatanperver kişiler yanında ahlaksız, tembel, vefasız, kötü, hainler de olabilir. Bunların hepsi birlikte bir toplumu teşkil eder.

Öğr. Gör. Dr. İkbal Vurucu

Milliyetçiler vefasız mı? yazısı ilk önce Milli Düşünce Merkezi üzerinde ortaya çıktı.

Merhaba, benim sorum herkes milliyetçi olmak zorunda mıdır? Ben milliyetçi değilim, mecbur muyum?

Öyle bir mecburiyet yok. Siz milliyetçi değilseniz bu devletimizin tahsiliniz boyunca görevini yerine getiremediğine işaret eder. Bunda ana babanın da sorumluluğu vardır. Fakat gerçekçi bir devlet, sizi kritik noktalarda istihdam etmez. Mesela öğretmen yapmaz, dış işlerinde veya silahlı kuvvetlerde kadro vermez. Bu saydıklarım kültür- milletl- devlet spiralini yaratan ve koruyan işlevlerdir.

Son soruya son not: Acaba siz gerçekten milliyetçi değil misiniz? Yukarıdaki tariflerin ışığında bir daha değerlendirseniz? Sosyal psikolojinin ve evrim psikolojisinin vardığı sonuçlar “Ben oynamıyorum” demekle kolay kolay ortadan kalkmıyor.

Prof. Dr. İskender Öksüz

Herkes milliyetçi olmak zorunda mıdır? Ben milliyetçi değilim, mecbur muyum? yazısı ilk önce Milli Düşünce Merkezi üzerinde ortaya çıktı.

Milliyetçilik mi yükseliyor yoksa Atatürkçülük mü? İkisinin birbirinden farkı var mı? Benim sorum budur, teşekkürler.

Bütün dünyada milliyetçiliğin yükseldiğine dair söylem yaygın. Özellikle yabancı göçlerine tepki olarak bunun doğduğu ifade ediliyor. Atatük bir Türk milliyetçisidir. “Atatürk milliyetçiliği”, özellikle 1980 darbecilerinin milliyetçi dememek için uydurdukları bir slogandır. Atatürk’ün Entelektüel Biyografisi’nin yazarı Şükür Hanioğlu özetle şu sonuca varıyor: Atatürk şartlara göre şu veya buna taraftar görünmüştür. Fakat ömrü boyunca muhafaza ettiği, değişmeyen iki özelliği vardır: Türkçülük ve bilimcilik. Türk milliyetçiliği, yani özel adıyla Türkçülük, zaten bilimcidir. Dolayısıyla milliyetçilik ne kadar yükselirse o kadar Atatürkçülük yükselir, Atatürkçülük ne kadar yükselirse milliyetçilik o kadar yükselir.

Prof Dr. İskender Öksüz

Milliyetçilik mi yükseliyor yoksa Atatürkçülük mü? İkisinin birbirinden farkı var mı? yazısı ilk önce Milli Düşünce Merkezi üzerinde ortaya çıktı.

Merhabalar, sayın hocalarım. Benim çevremde hep yabancılar var. Global ortamda büyüdüm. Kimse birbirine milliyetçilik taslamıyor. Milliyetçilik eskidi mi, cevabınız nedir?

Bir önceki soruda anlattıklarımı bir Batı ülkesinde veya Çin’de, Japonya’da anlatmama gerek yoktur. Zaten orada bizim açıklamaya, göstermeye çalıştığımız gerçekler üzerinde bir tartışma yoktur. Hiç kimse Fransızlara, “Brötönler milliyetçilik yapsın mı?” diye sormaz zaten. O ülkelerde milliyetçilik yapılmaz, yaşanır. Bizde kavramlar oturmadığı, özellikle 1960’lardan sonra bir taraftan Sovyet Rusya ve Çin desteğinde “bilimsel sosyalizm”, 21. asırda da geniş çapta Batılı emperyalistlerin desteklediği siyasi ümmetçilik; iki milliyet karşıtı akım olarak Türk fikir hayatında şaşkınlığa yol açtı. Milliyet bir kültür birikimidir ve taşlanmaz, yaşanır. Shakespeare bilmeyen bir İngiliz veya Amerikan, Göthe ve Beethoven’e yabancı bir Alman v. s. düşünülemez. Fakat kendi kültürünün doğru dürüst eğitimini almamış Türkler çoğunluktadır.

Umarım bir gün Türkler de kendilerini milliyet taslamak zorunda hissetmeden Türk milliyetçisi olurlar.

Prof. Dr. İskender Öksüz

Benim çevremde hep yabancılar var. Global ortamda büyüdüm. Kimse birbirine milliyetçilik taslamıyor. Milliyetçilik eskidi mi, cevabınız nedir? yazısı ilk önce Milli Düşünce Merkezi üzerinde ortaya çıktı.

Hocam, merhaba bir Kürdün milliyetçilik yapma hakkı var mı? Ben Türk milliyetçisiyim milliyetçilik yaparsam, o da Kürt milliyetçiliği yapabilir mi? Teşekkürler.

“Milliyetçilik yapmak”. Acaba yemek yapmak, banyo yapmak gibi “milliyetçilik yapmak” da denebilir mi? Bence denemez. Milliyetçilik bir tercihtir, bir fikir sistemidir, bir dünya görüşü ve ülke yönetimi anlayışıdır. Bu tercihe, fikir sistemine, dünya görüşüne ve ülke yönetim anlayışına sahip kimse milliyetçidir. Demem o ki, “milliyetçilik yapmak” değil “milliyetçi olmak” daha doğru bir ifade.

Milliyetçilik bir tercihtir, dedim. Bu ne demek? İnsan bir toplum yaratığıdır ve iç içe birçok “toplum birimi” ne birden mensuptur. Küçükten büyüğe ailemizin, geniş aile veya sülalemizin, belki derneğimizin, siyasi partimizin ve nihayet milletimizin, ümmetimizin, (Marxist anlamda) sınıfımızın, v. s. üyesiyizdir. Tarihte bu toplum birimleri arasında klan, kabile, aşiret de sayılabilirdi.  İşte “milliyetçilik”, iç içe büyük birimlerden, yani ümmet, sınıf, ırk gibi birimlerden milleti tercih etmektir. Sınıf ve ırkın pek mensubiyet yaratıcı gücü görülmüyor. Fakat Marx ve Gobinau gibi komünist ve ırkçıların iddialarını da göz önüne alabilmek için onları da sayıyorum. Tercihten kastimiz, milletin menfaatini öncelemektir.

19-20 ve nihayet 21. asrın siyasi tarihi millet devletlerinin tarihidir. Bir başka deyişle, millet tercihi objektif tarih ve sosyoloj açısından da tasdik ediliyor. Hatta 19. asırdan eskiye gidince de değişen çok şey olmuyor. Nitekim siyaset bilimci Azar Gat, “Devlet varsa millet vardır” formülünü ileri sürer. Öyle görünüyor ki, millet devletlerinin olmadığı asırlarda millet imparatorlukları vardı. Bugün de başka millet devletleri üzerinde hâkimiyet peşinde millet devletleri var. Bunlara yeni millet imparatorluğu diyebiliriz.

Buraya kadar milliyetçi fikir sistemi ve dünya görüşünün süper kısa özetini verdim sayalım. Geriye milliyetçi ülke yönetimi kaldı. Bunun da birinci maddesi tabii ki ülkeyi, bir millet devleti olarak ve milletin çıkarlarına göre yönetmektir. Mesela prolaterya sınıfının çıkarlarına veya Müslüman Kardeşler (İhvan) denen grupların çıkarlarına göre değil.

Milliyetçinin ülke yönetimindeki ikinci temel görevi, millete mensubiyet bilincini güçlendirmek ve gelecek nesillere aktarmaktır. Bunun ne demek olduğunu şu şekille güzel anlatır:

Toplum yaratığı olan insan, tarih öncesi çağlardan başlayarak iç içe toplum birimlerine mensuptu. Üyesi olduğu birime sosyal psikolojide iç grup (in-group), mensup olmadığı aynı boydaki gruplara da dış grup (out-group) deniyor. Mesela “bütün insanlık”ın, bir dış-grubu olmadığından bir toplum birimi olamıyor. Bir gün uzaylılarla temas kurulursa o zaman İnsanlık bir iç grup bilinci kazanabilir.

En büyük birimin millet olduğu millet devletleri çağında iç grup’u tayin eden, tarif eden milletin kültürüdür. Ziya Gökalp’in hars dediği, terbiye dediği unsurları da bu kültür kavramının içine alabiliriz. Ancak kültürün en önemli ögesi lisandır. Çünkü o lisanla insanlar efsanelerini, masallarını, edebiyatlarını, tarihlerini, türkülerini öğrenirler.

Şeklin işaret ettiği gibi dil milleti tarif eder, dil milleti yapar. Millet teşkilatını kurar. Bu teşkilata devlet diyoruz. İşte milliyetçinin bu noktada yapacağı da devletin dönüp halk içinde ve özellikle genç nesillerde milletin kültürünü yeniden yaratmaktır. Edebiyatı, tarih anlatımını, kültürün bütün unsurlarını akademik seviyede geliştirmek ve öğretimle, özellikle ilk ve orta öğretimle nesillere aktarmaktır. Buna millet inşası veya milletin korunması, bakımı diyebiliriz. Atatürk döneminde ard arda kuruluan Türk Tarih Kurumu, Türk Dil Kurumu, Dil ve Tarih Coğrafya Fakültesi bu aktarışın ve bakımın kurumlarıdır.

“Egemenlik kayıtsız şartsız milletindir.” Bu, Türkiye Cumhuriyeti’nin kurucu ilkesidir. Bu milletin adı da Türk milletidir. Dolayısıyla egemenlik Türk milletinindir. Bütün millet devletlerinde yukarıdaki çarkta devletin görevi egemen milletin kültürünü işlemek ve aktarmaktır. Millet devletinin kendiliğinden egemen milletin kültüründen başka bir kültürü de işleyip aktarması düşünülemez. Bütün Avrupa milletlerinin tarihi, millî birliğin sağlanması, ülkedeki etnisitelerin tek bir millet hâline getirilmesidir. Siyasi birimlerde gidiş çoktan bire doğrudur. Bu gidişe, çok milletten tek millet yaratan Amerika, “melting pot- eritme kazanı” diyor. Birden çoka doğru dağılma ve çözülmeler üniter millet devletlerinde değil, bunun zıddı olan federasyonlarda meydana geliyor. Geçen asrın imparatorluklarında da millet devletlerine doğru bölünme oldu.

Bu gerçeklerin ışığında Türkiye’de Kürtlerin Kürt milliyetçiliği “yapması” makul değildir. Yukarıdaki dil- millet- devlet- dil çarkından da bu açıkça görünüyor. Bu ancak Türkiye’den ayrılıp bir Kürt millet devleti kurularak bu mümkün hâle gelir ki emperyalistlerin yapmak istedikleri de budur.

Kaldı ki Kürt milliyetçiliğinin başka problemleri de var. Bir kere, pek dile getirilmese de Kürtçe diye tek bir dil yok. Bir kere Zaza ile Kürt denilen diğer gruplar arasında dil bakımından pek bir ilgi yoktur. Türkiye’de Kürt denilenler Kırmanç konuşur. Irak’taki Kürt bölgesinin resmi dili Sorani’dir. Bunlar bir birini anlamaz. David McDowall’ın, A Modern History of the Kurds (London: I. B. Tauris, 1996) değerlendirmesine göre Kırmanç ile Sorani arasında kelime haznesi bakımından Hollandaca ile İngilizce; gramer bakımından Almanca ile İngilizce arasındaki kadar fark vardır. Yani bunlar ayrı lisanlardır. Fakat Kürtlerin tarihte hiç devletleri olmadığı için yukarıdaki çarktaki devlet – dil işlevi yerine gelmemiştir. Yani Kırmanç ve Sorani’nin kendi içlerinde bile standart bir lehçe yoktur. PKK’nın kendi arasında Türkçe konuşması bundandır. Dilci Max Weinreich’ın, “Lisan, ordusu ve donanması olan bir lehçedir.” sözü bu sosyoloji gerçeğinin şık bir ifadesidir.

Prof. Dr. İskender Öksüz

Bir Kürdün milliyetçilik yapma hakkı var mı? Ben Türk milliyetçisiyim milliyetçilik yaparsam o da Kürt milliyetçiliği yapabilir mi? yazısı ilk önce Milli Düşünce Merkezi üzerinde ortaya çıktı.

Yurdunu seven herkes milliyetçidir. Milliyetçilik, bir vatan parçası üzerinde devlet sahibi olan halkın uluslararası arenada kendisini korumasına hizmet eder. Vatanının tamamının veya bir kısmının yabancı bir güç tarafından idare edilmesini istemiyorsa bir insan işte o bir milliyetçidir. “Yok, benim için fark etmez, benim vatanımı İngiltere veya Rusya da idare etse olur” diyorsa o zaman milliyetçi değildir. Yabancı bir devletin idaresi altında kişisel hayatında dahi karşılaşacağı haksızlık ve aşağılamaların ne olduğunu düşündüğünde herkes bununla karşılaşmamak için milliyetçi olur zaten.

Prof. Dr. Konuralp Ercilasun

Herkes milliyetçi olmak zorunda mıdır? Ben milliyetçi değilim, mecbur muyum? yazısı ilk önce Milli Düşünce Merkezi üzerinde ortaya çıktı.