Bugün, günlerden 3 Temmuz… Adını duyan herkesin hangi ruh hâlinde olursa olsun, yüzünü istemsizce güldüren Kemal Sunal’ın, o istemsiz gülüşlerimizi yüzlerimizde dondurduğu kapkara bir gün… Ölümsüzlüğe yürüdüğü ebedî yolculuğunun üzerinden 21 yıl geçen 3 Temmuz…

10 Kasım 1944’te İstanbul Küçükpazar’da doğan Kemal Sunal doğum gününü hiç sevemez. Çünkü o gün, o her daim hayran olduğu, Türk’ün büyük önderi Atatürk’ün ölüm yıl dönümüdür. Zaten ‘Gurbetçi Şaban’ başka türlü hissedemez. Doğduğu günün talihsizliği karşısında, hayat, kendini affettirmek istercesine ona, koca bir ulusun kederini tek bir mimiğiyle bile alıp götürecek, yerini şen kahkahalara bıraktıracak yeteneği bahşetmiştir.

11 yılda liseyi bitiren, 35 yaşında askere giden, 51 yaşında üniversiteden mezun olan, 54 yaşında yüksek lisansını tamamlayan, hayatı kalıpların dışında yaşayan, hayallerini yarım bırakmayan, aslâ pes etmeyen evimizin ‘Süt Oğlan’ı. Hayat gailesi içerisinde en ufak bir olumsuzlukta karalar bağlayan biz zaman tüketicileri için, ibret alınması gereken bir yaşam…

Kamera yüzüne döndüğü an güldüren, güldürürken düşündüren, düşündürürken ruhumuzu dinlendiren, dinlendirirken de eğiten bir kahraman. Ama kamera kapandığı an, o güldüren kahramanın içinden, son derece ciddi, mütevâzı hattâ çatık kaşlı sayılabilecek bir aile babası çıkar. Ali ile Ezo’nun özlemle andığı, andıkça da özlediği ciddiyeti bile güldüren, pamuk kalpli, şeker dilli, ağzından bal damlayan, milyonların ‘Yakışıklı’sı bir baba.

Bazıları onun doğuştan bir güldürü ustası olduğunu, yüzünün insanları güldürmek için yaratıldığını söylüyor. Onu dar kalıplara sıkıştırmak onun yeteneğini ve zekâsını hafife almak olur. İnsan gülerken sadece duygularına teslim olur. Mutluluk hormonu, düşünmesini bir an için sekteye uğratır ve kişiyi sadece hipnotize eder. Oysa Kemal Sunal oyunculuğu, bizi hiçbir zaman o âna sıkıştırmaz. Onun verdiği mesaj, hissettirdiği duygu zaman gibi sonsuzdur. Zaman da o hangi karaktere hayat verirse versin yolunu hep iyiliğe, dürüstlüğe ve sevgiye çıkarır. Onun içindir herhangi bir filmini elli kez de izleseniz hiç sıkılmamanız. Çünkü o, sizin ekrandaki yansımanızdır, kaç yaşında iseniz, ne yaşadıysanız, nasıl hissettiyseniz, neler gördüyseniz âdeta sizin aynadaki yansımanızdır. İçimizdeki kötülük de, iyilik de zaman ve mekândan bağımsız, onu izlediğimiz an onda vücut bulur.

Ruhumuzdaki en ilkel duyguya da, en medeni yöne de dokunur. Onun bizi, kendimizle yüzleştirmesinden daima iyiliği hisseder, empati ve hoşgörü kötülüğe ve hırslarımıza galip gelir. Nasıl mı? Kabadayılara kalkan elinin bir kez bile senaryo icabı da olsa kadına fizikî ve cinsel şiddet içerikli kalktığını göremezsiniz. Onun şiddet anlayışı, çocukken yediğimiz anne terliği gibi daha en başından can yakmamak, kalp kırmamak üzeredir. Onun silahından çıkan kurşun, insan öldürürken bile tek damla kan dökmez. Ölüm, onun filmlerinde acıdan ve dramdan âzâdedir. Cinayet işlemenin, vurmanın, kırmanın, dövmenin hiçbir çeşidini insanlara öğretmez. Şiddeti kanıksamaz, kanıksatmaz.

Güllüşah’ta ana babalığın emek olduğunu, insanın üremesinin değil, emek vermesinin önemini kavrarsınız. Boşuna değildi nenelerimizin torunlarını severken insan emeğini seviyor demesi.

Sahte Kabadayı veya Kapıcılar Kralı’nı izlediğinizde açgözlü ve hırslı olmaya özenmez, para hırsıyla karınıza çocuklarınıza kötü davranmazsınız. Aklınızda kalan çok para kazanma hırsına rağmen, yeri geldiğinde evladı için dünyayı karşısına alan bir baba ya da yaşlı ve savunmasız biri için gerektiğinde canını siper etmekten çekinmeyen bir yiğittir.

Saf, iyi niyetli ama kendine göre kurnaz, hem kızdığımız hem sevdiğimiz Hababam Sınıfı’nın İnek Şaban’ı, Üçkâğıtçı’nın Rıfkı’sı, Meraklı Köfteci’nin Zühtü’sü gibi insanlar hiç yok mu etrafınızda? İnsanlarla empati kurmayı, insanı olduğu gibi kabul etmeyi bir nesil bu filmlerden öğrenmedik mi?

Toplumun her kesimindeki insana hayatı, köyündeki tezeğinden şehrin beton bloklarına kadar sevdirebilen, olsa olsa ya kahramandır ya da ‘Japon İşi’. Bugün Z kuşağının yapay zekâlı Sofia’sı varsa, dinozor sayılan bizim de 1987’den beri, mavi gözlü, güler yüzlü Japon İşi kanlı canlı robot Başak’ımız var.

Salının sallandığı, çarşambanın çarşafa dolandığı, perşembede perişanlık yaşadığımız günler sahiden Salako’da mı kaldı?  Eşkıya Hamidolar bugün mağara yerine lüks villalarından, plazalarından  iliğimizi kemiğimizi sömürmüyor mu gerçekten?

Deli Deli Küpeli’nin  Deli Kaymakamının devlet adamlığını, Deli Hâkiminin adaletini öğlen güneşinde elimizde fenerle aramayanımız var mı? Çöpçüler Kralı’ndaki Zabıta Şakirler bugün de kraldan çok kralcı değil mi?

Başlık Parası ödemek için sürüm sürüm süründüğü Davaro ve Şark Bülbülü ile güldürürken ne çok düşündürdü bizi. Oysa bugün bile hâlâ kadınlara “fiyat” belirleyen, kadını bir mal gibi satan insan müsveddeleri yüzümüzü hiç güldürmüyor.

2020 yılında kan davasını durdurmak için devlet, tarikatlar ve medrese (!) yöneticileriyle protokol imzalayıp âdeta yetkisini paylaştı. Sahi Şabaniye’den beri bir arpa boyu yol alamadı mı bazılarımız hâlâ?

Ağzını açana ağam, kapayana paşam düzeninde, uçuyoruz, kıskanılıyoruz nidaları arasında ‘Kibar Feyzo’dan bir farkımız kaldı mı? Ağam kim, paşam kim derken ‘marabalık’ lâyık görüldü yarınımıza.

Şu kısacık satırlarda bile, bize bizi en iyi yine Kemal Sunal anlatıyor. Ama sadece sosyal ilişkilerimizi ve toplum dokumuzu anlatmıyor. Bir de konuştuğumuz dilin bütün incelikleri var onun filmlerinde. Bugün unutulmaya yüz tutan birçok sözcük, Türkçenin ñ, q, ə gibi karakteristik sesleri, ses değişimleri, ağızlar, şiveler, türkü, masal vb. sözlü edebiyat ürünlerinin incelikleri olan eşsiz bir mirası da tarihe not düşüyor.

O, kelimelerden çok gülümsemesiyle, bakışıyla, duruşuyla, rolüne verdiği ruhla bize sevmeyi öğreten adam. Bize gerçekten gülmeyi öğreten adam. Hırslarımız, egolarımız ve tüm bencilliklerimiz içinde bile, insanı insan yapan erdemi hatırlamayı bize öğreten adam. Bugün onun sonsuz yolculuğa çıktığı, Temmuz sıcağının kavurduğu kapkara bir gün…

Kulağımda “evet, hıhı” diyen, insanın içini sımsıcak ısıtan gülüşünün sesi.

Ruhun şad olsun İnek Şaban

Kemal Sunal için hazırladığımız videomuzu da aşağıdaki bağlantıyı kullanarak izleyebilirsiniz.

Ekrandaki yansımamız: Kemal Sunal yazısı ilk önce Milli Düşünce Merkezi üzerinde ortaya çıktı.

Köy öğretmenliğinden oyunculuğa, figüranlıktan zirveye büyülü bir yolculuk.

Sanat Durağı serimizde bu hafta sinema tarihine damgasını vuran büyük usta Şener Şen’i Özge Yıldız ile saygıyla anıyoruz.

Senaryo: Özge YILDIZ

Yönetmen ve montaj: Mehmet Onur KARADAYI

#Millî Düşünce Merkezi’nin yaşaması için desteğiniz şart!

Destekte bulunmak için:

Katıl butonuna tıklayarak üye olabilir ve bizlere destek olabilirsiniz.

Katılmak için: https://www.youtube.com/channel/UCD6f…

Sizler için yaptığımız araştırmalardan, yayın ve röportajlarımızdan haberdar olmak için bizi takip etmeyi ve abone olmayı unutmayın.

Sizler de araştırmamızı istediğiniz konuları, görüş ve önerilerinizi videonun altına yorum olarak yazabilirsiniz.

Kanalımıza abone olmak için: https://mmo.tc/OAkO

Web sitemizi takip etmek için: https://millidusunce.com

Bizi Twitter’dan takip etmek için: https://www.twitter.com/MilliDusunceMDM

Bizi Facebook’tan takip etmek için: https://www.facebook.com/millidusunce…

Bizi İnstagram’dan takip etmek için: https://www.instagram.com/mdm.misak/

Sanat Durağı – Figüranlıktan Zirveye Şener Şen – Özge YILDIZ yazısı ilk önce Milli Düşünce Merkezi üzerinde ortaya çıktı.

Gerçek bir Türk sineması efsanesi olan, oyunculuğu, mizahı ve yaratıcılığı ile gönüllerimizi fethetmiş olan Kemal Sunal… 

1970’li yıllarda abartılı mimikleriyle komiklik yaparak insanların dikkatini çeker. Kendini küçük adımlarla geliştiren güldürü, onunla birlikte büyük sıçrayışa geçecektir. Keloğlan geleneğini geliştirirken, Hacivat ve Karagöz’ün mirasını da sürdürür. 1972’de Kemal Sunal beyaz perdede belirir ve güldürü sinemamızda yeni ve aydınlık bir dönem başlar. İşte o günden sonra Kemal Sunal güler, tüm Türkiye güler. 

Oynadığı filmlerdeki karakterlerin genel özelliği; haksızlıkların karşısında duran, iyiliği ve saflığı yüzünden başına sürekli iş açılan, zekâsıyla kötülerle mücadele eden ve insanlara doğru yolu gösteren adamdı. Bunu gülerek, güldürerek yapardı. O daima “gülen” adamdı. Kendisini de “çok az konuşan, çok soğuk birisiyim” diyerek tanımlardı. 

Kemal Sunal’ın izleyicileri tarafından benimsenmesi ve sevilmesi, filmlerin çekildiği dönemlerde Türkiye’de yaşanan sosyolojik, sosyo-ekonomik ve siyasî gelişmelerin filmlerinde eleştirel bir bakış açısıyla ama yoğun propaganda yapılmadan yer almasıydı. Zamlar, insanları dolandıran kişiler, geçim sıkıntısı, işsizlik, göç ve aslında kutsal bir kavram olan törenin arkasına saklanan saçmalıklar gibi konuların sinemasında işlenmiş olması, Sunal filmlerine toplumsal bir anlam da kazandırdı. Güldürü içerisinde sosyal mesajlar vererek mizahi dille eleştirdi. Kemal Sunal’ın bu denli sevilmesi, filmlerinin defalarca izlenmesine karşılık aynı keyfi vermesi de sıradan bir izlenme alışkanlığı olmadığını gösterdi.   

“Delidir ne yapsa yeridir” misali, onun düştüğü biçare durumlar seyirciye hiç de tuhaf gelmiyordu.   

Aslında yaptığı insanların, toplumların ve olayların gülünç yönlerini ortaya koyan, izleyici kitlesini güldürürken düşündürmeyi amaçlayan güldürü türü. Yani biz birtakım durumların olağan ilerlemesine alışmışız ya, işte bu olağan ilerlemeler yerine beklenmedik bir anda, beklenmedik bir durum çıkınca bu bize çoğu kez gülünç gelir.  

Karakter kavramı ise kişiye özgü davranışların bütünü, insanın bedensel, duygusal ve zihinsel etkinliğine, çevrenin verdiği değer. Karakter, öyküyü taşıyan ve sona götüren kişidir yani öykünün ana kişisidir. Değişkendir, daha gerçektir ve daha inandırıcıdır. Kemal Sunal filmlerinde karakter yaratımında ise senaryonun önemi kadar oyuncunun yorumu çok önemlidir. Yani karaktere hayat verir. Sunal’ın bu anlamda da filmlerine çok büyük katkısı vardır. 

Zübük ile Gol Kralı Kemal Sunal’ın en önemli filmlerindendir. Eser mizahın ustası Aziz Nesin’in kaleminden çıkmıştır. Hem siyasal bir taşlama vardır hem de Kemal Sunal karakterlere hayat vermiştir. Güldürü sineması açısından çok önemli filmlerdir.  

Özellikle Zübük filmi, içinde bulunduğu toplumsal yapıyı yansıttığı ve filmlerinde düzeni eleştiren ciddi mesajlar verdiği görülmekte. Sunal’ın filmlerinde canlandırdığı tiplerin, günlük hayatta her zaman karşılaşılan, halkın içinden, sıradan kişiler olması en büyük özelliğidir. İzleyicinin gerçek hayatta yaşadıklarını, özlemlerini yansıttığı içindir ki; onun oynadığı rolden daima bir beklenti içinde olmuşlardır. 

Zübük filminin başka bir işlevi de topluma kendi sorunlarını komik bir biçimde anlatmak, toplumu oyalamak ve eğlendirmektir de.  

Zübük filminde görüldüğü gibi, Kemal Sunal’ın filmlerinin bir büyüsü de günümüz olayları yansıtıyor olmasıdır. Günlük hayatın ağır sorunlarından bunalan topluma, akşamları izledikleri Sunal filmleri moral verir. Kişileri, hayatla yeniden barıştıran bu filmler bu bağlamda önemli bir yere sahiptir. Kemal Sunal filmlerindeki karakterlere baktığımız zaman gücünü toplumsal olgulardan alır ve bu olguların karşılığını toplumdaki her bir kişide bulabileceğimiz bir biçimde yansıtıldığını görürüz.  

Özellikle Hababam Sınıf’ı tam 80 darbesi öncesindeki iklimde çekilmiş. Her gün onlarca genç hayatını kaybederken, ülke tam bir kaos alanı iken insanlara bu filmler bir nebze olsun mutluluk vermiştir. 

Şaban karakteri Kemal Sunal’ın oyunculuk yaşamının bir simgesidir. Çünkü her oyuncunun temel bir özelliği, tiplemesi vardır. Kemal Sunal’ın Şaban tiplemesi ile farklı kulvarlara geçiş yaptığı bir gerçektir. O kendisini yinelediği kadar yenilemesini de bilen bir sanatçı olmuştur. Halkın gözünde bir kahraman olarak büyüyen Sunal, Şaban tiplemesi ile halkın sözcüsü olarak karşımıza çıkar. 

Evet hayata veda etmesinden bunca yıl geçse de Sunal, sadece güldürmüyor, düşündürüyor, sadece düşündürmüyor dönemine tanıklık ederek toplumsal olgulara dikkat çekiyordu. Sistemi eleştiren hatta bozan bir tarafı olduğu; örneğin Zübük, Kapıcılar Kralı, Kibar Feyzo, Düttürü Dünya, Çöpçüler Kralı, Katma Değer Şaban filmlerinde düzene gönderme yapıldığı, özellikle de güldürü ile birlikte gerçekleri ortaya koyduğu görülür. Bazen dersleri güldürerek vermenin çok daha etkili olduğu gerçek de. 

Filmlerinden bazı replikleri asla unutulmayacak.

“Benim adım Feyzo kibar Feyzo diyler köyde” 

“Öyleyim di mi? ihhihih“ 

“Parka gidecekmiş iki gözümün çiçeği.” 

Hepsinden daha önemlisi liseden sonra kazandığı üniversiteye iş hayatından sonra ara veren, 50 yaşında üniversiteyi bitiren Kemal Sunal… Bunu kendi çocuklarına olduğu kadar şüphesiz bütün Türk çocuklarına örnektir.. Bu azmin ve iradenin ifadesidir. 

O halkın kahramanıydı, demek yeterli olur mu? Olmaz kuşkusuz. Kemal Sunal gerçeği bir sosyal olgu. Bugün elimize kumandayı alıp kanalları dolaştığımızda aynı anda farklı kanallarda yine onunla karşılaşıyoruz. Yarın kanallar arasında dolaşırsak karşımızda yine o olacaktır. Kısacası, Kemal Sunal dünümüz, bugünümüz ve yarınımızdır. İnsanlar kendinden bir şeyler bulduğu ölçüde kendini sanatçının yerine koyar, onunla özdeşleşir. Birçok insanın yaşama dönük umut penceresinin adıdır Kemal Sunal. O, ekranların ardından gelip yanımıza oturur.  

“Beni istediğiniz kadar dövün, ama bırakın istediğim gibi güleyim.” 

Ruhun şad olsun.

Gülen Adam Kemal Sunal yazısı ilk önce Milli Düşünce Merkezi üzerinde ortaya çıktı.

Gerçek bir Türk sineması efsanesi olan, oyunculuğu, mizahı ve yaratıcılığı ile gönüllerimizi fethetmiş olan Kemal Sunal’ı Özge Yıldız ile anıyoruz.

Ruhun şad olsun!..

Senaryo: Özge YILDIZ

Yönetmen ve montaj: Mehmet Onur KARADAYI

Sizler için yaptığımız araştırmalardan, yayın ve röportajlarımızdan haberdar olmak için bizi takip etmeyi ve abone olmayı unutmayın.

Sizler de araştırmamızı istediğiniz konuları, görüş ve önerilerinizi videonun altına yorum olarak yazabilirsiniz.

Kanalımıza abone olmak için: https://mmo.tc/OAkO

Web sitemizi takip etmek için: https://millidusunce.com

Bizi Twitter’dan takip etmek için: https://www.twitter.com/MilliDusunceMDM

Bizi Facebook’tan takip etmek için: https://www.facebook.com/millidusunce…

Bizi İnstagram’dan takip etmek için: https://www.instagram.com/mdm.misak/

Sanat Durağı – Gülen Adam Kemal Sunal – Özge YILDIZ yazısı ilk önce Milli Düşünce Merkezi üzerinde ortaya çıktı.