Türk müziğine çok önemli katkıları olan koro şefi, ses sanatçısı ve müzik araştırmacısı Prof. Dr. Nevzat Atlığ, 98 yaşında hayatını kaybetti.

Devlet sanatçısı unvanına sahip olan Atlığ’ın vefatına ilişkin İstanbul Üniversitesinin sosyal medya hesabından yapılan açıklamada, “Tıp Fakültesi mezunu olan Devlet Klasik Türk Müziği Korosu’nun kurucusu ve eski şefi Prof. Dr. Nevzat Atlığ, tedavi gördüğü hastanede 98 yaşında vefat etti. Merhuma Allah’tan rahmet, tüm sevenlerine başsağlığı dileriz.” ifadelerine yer verildi.

Atlığ’ın ayrıca 98 yıllık ömrüne uzun soluklu çok sayıda başarı sığdırdığı belirtilerek, “Devlet sanatçısı olan Prof. Dr. Atlığ, sesli ve görüntülü arşiv kayıtlarının tüm kullanım haklarını 16.09.2019 tarihli bir protokolle İstanbul Üniversitesi Osmanlı Dönemi Müziği Uygulama ve Araştırma Merkezi’ne (OMAR) bağışlamıştı.” bilgisi paylaşıldı.

Atlığ, “Millî Düşünce Atatürk, Türk Milliyetçiliği Şeref Armağanı” sahibidir.

Söz konusu armağan Atatürk’ün mirasını daha da ileriye taşımak için çalışmış Prof. Dr. Nevzad Atlığ ve Merhum Hasan Oraltay’a 2021 yılının Aralık ayında takdim edilmişti. Nevzat Atlığ’ın armağanını onun adına Millî Düşünce Merkezi Yönetim Kurulu Üyesi, Yazar ve Şair Yağmur Tunalı Genel Başkanımız Sadi Somuncuoğlu’ndan aldı.

Nevzat Atlığ’ın armağana dair teşekkür konuşmasını dinlemek için:

Prof. Dr. Nevzat Atlığ’ı kaybettik yazısı ilk önce Milli Düşünce Merkezi üzerinde ortaya çıktı.

25/12/2021 Cumartesi günü gerçekleştirilen Millî Düşünce Merkezi’nin 5. Olağan Genel Kurul toplantısında, Millî Düşünce Hizmet Armağanları sahiplerine takdim edildi. Sözcü yazarlarından Rahmi Turan, “Millî Düşünce Atatürk, Türk Milliyetçiliği Armağanı” sahibi usta müzisyen Prof. Dr. Nevzat Atlığ’ın teşekkür konuşmasını köşesine taşıdı.

“Ankara’da, başkanlığını eski devlet bakanlarından Sadi Somuncuoğlu’nun yaptığı “Millî Düşünce Merkezi var. Yılmadan, yorulmadan Türk milliyetçiliğini savunan bu önemli kuruluş, her yerde göğsünü gere gere Atatürk milliyetçisi olduğunu söyleyen büyük müzik üstadı Prof. Dr. Nevzat Atlığ’a “Atatürk, Türk Milliyetçiliği Armağanı” verdi. Hayatı boyunca sayısız ödül alan ulu çınar Atlığ, bu ödülün hepsinden daha anlamlı olduğunu belirterek şunları söyledi: ‘Yüz yıla yakın ömrüm Atatürk sevgisi ve Atatürk ilkelerine bağlı olarak geçti. Çocukluk yıllarımda onu Ankara’da iki defa yakından gördüm. Çok şık giyinmişti. Arkaya taranmış sarı saçları, keskin bakışlı mavi gözleri bugün bile gözümün önündedir. Hep Atatürk milliyetçisi olarak yaşadım. Türk milletinin her ferdi için onu sevmek ve ilkelerine bağlanmak ne kadar bir büyük bir talih, her türlü tasada ve sevinçte bunu Atatürk ile paylaşabilmek, ne kadar büyük bir bahtiyarlıktır. Atatürk’e olan sevgi ve bağlılığın her geçen gün artarak ilelebet devam edeceği inancındayım. Sözlerimi Ata’mızın 10’uncu Yıl Nutkunun sonunda iftiharla söylediği harika cümle ile bitiriyorum: Ne mutlu Türk’üm diyene!”

Yazının tamamını okumak için tıklayınız.

Rahmi Turan: Millî Düşünce Atatürk, Türk Milliyetçiliği Armağanı yazısı ilk önce Milli Düşünce Merkezi üzerinde ortaya çıktı.

Sanatta icracılar, yaratıcıları kadar yaratıcı olursa seviye hakkıyla duyulur. Müzelik, arşivlik malzemeye hayat verenler onlardır. İşleri aracılık etmekten çok ilerdedir. Mûsikîde Münir Nureddin, Safiye Ayla ve onlara yakın seviyedekiler hânendelikleriyle doğru ve güzel okumaktan fazla bir değerle hayatımızdadırlar. Tanburi Cemil Bey ve derece derece diğer sazendeler doğru ve güzel çalmaktan ileri bir ruh seviyesi duyururlar. Bunların üzerinde bir değer de icracı, idareci, kurucu vasfını taşıyanlardadır. Nevzat Atlığ, o seviyeyi temsil eder. Bizde tenkit alanı zayıf kaldığı için bu meselelerin gereği kadar konuşulmadığı ve hemen hiç yazılmadığı bir gerçektir. Yeterince bilindiğini de söyleyemeyiz. Büyük eksiğimizdir.

Nevzat Atlığ, Türk Mûsikîsi’nin zirve ismi.  Çok yönlü bir kültür adamı. Klasik kültürün son büyük temsilcilerini yakından tanıma talihiyle şahsiyetini yoğurmuş bir sanatkâr. Doğu’yu, Batı’yı, dolayısıyla dünyayı bilen modern bir Türk aydını. Hayatını Türk Mûsikîsi’ne vermesine rağmen radyoloji laboratuvarını da bırakmayan bir doktor. Bir özelliğini de bu vesileyle söylemeliyim: Şişli’deki muayenehanesine gelen hiçbir müzisyenden ücret alınmaz. Sadece Türk Mûsikîsi mensupları değil, hangi tür müzikle ilgili olursa olsun böyledir. Bunu, prensipli hayatının ana çizgilerini duyuracak ölçülerden bir örnek olarak vermek istedim.

“Canlı neşriyat” dönemi

Prof. Dr. Nevzat Atlığ, radyo zamanlarının sembol isimlerindendir. Mesut Cemil Bey’le Hoca-talebe ve halef-seleftir. Ondan devraldığı iki önemli görev vardır. Radyo müdürlüğü ve Klasik Koro Şefliği. Oradan başlayan sanat ve idarecilik hayatı, henüz yazılmasa da yüksek başarılarla kültür tarihimizde müstesna yerini aldı.

Nevzat Bey, şimdi 95 yaşında. Zor şartlarda geçirilen ve fakat şahane yaşanan uzun hayatı imrenilecek derecede verimli ve güzeldir.  Bizde biyografiler pek bilinmez, yazılanlar nadir, geniş şekilde yazılanlar enderdir. Bu ihmalimizden dolayı kaybımız tarife gelmez ve hesap edilemez değerdedir.  İyi ki bu bereketli ömrün nasıl yaşandığını, bahsedeceğim eser sayesinde daha yakından biliyoruz.

Düzenli bir yaşayışın düzgün hikâyesi

Kitabın yazılış hikâyesine bir ölçüde vâkıfım. Çünkü hem yazarıyla hem de aziz Nevzat Atlığ üstadımızla zaman zaman konuşmuştuk. 10 Eylül’de verdiği röportajından öğrendim: Meğer Kubbealtı Akademisi Kültür ve Sanat Vakfı Başkanı, Kubbealtı Lügati’ni hazırlayan sözlükçümüz İlhan Ayverdi böyle bir eser yazılmasını istemiş.

Birkaç not düşersem diyeceklerimin özünü ve özetini vermiş olacağımı sanıyorum. Nevzat Hoca, çok disiplinlidir, hayatını planlamada ve yaşamada da öyledir. Radyolarımızda, televizyonlarımızda müzik yayıncılığıyla tanınan Ergun Balcı’yla biyografisinin yazılması için konuşmaları da bu çerçevedeydi. Rahmetli Ergun Abi, ele avuca sığmaz bir karakter olduğu hâlde Nevzat Hoca’nın planına uydu. Önemli ve benim burada söylediğimden zor bir meseledir.

Yıllarca ve çok sık görüştüler. Yazmaya başlamadan onu fikren hazırladı. Bununla da yetinmedi, hayatını bütün detaylarıyla anlattı. Yazarın işini çok kolaylaştırdı. Eserin değerini artıran en önemli husustur. Bir diğeri, hemen her konunun belgesinin ve fotoğraflarının konmasıdır. Üçüncüsü, hakkında yazılanlarla beraber, anlatılan konularda tanıdıkların, dostların ve uzmanların görüşlerinin verilmesidir. Bunlar kitaba sağlam bir dokümanter(belgesel) karakteri kazandırıyor.

Hatıraların tek yönlülüğü çapraz fikirlerle destekleniyor, güvenilirlik artırılıyor. Yaşanan hayatın renkliliği, mücadele ve anlam değeri akıcı bir şekilde, anlatılanların seviyesini hissettiren bir dille sunuluyor. İş Bankası tarafından yayınlanan kıymetli isimler için hazırlanmış nehir röportaj kitaplarına göre daha güçlü bir eser olması bu hususlardan dolayıdır.  Bu şartlarda yetişmesi belki de imkânsız değerimiz için böyle bir yayın yapılması gönlümü okşuyor.

Ulaşılması zor seviye

Eserin ilk baskısı 2004’teydi, üçüncü baskısı yeni çıktı. 16 yılda üç baskı bu tür eserler için normaldir diyenlere katılamam. Nevzat Atlığ’ı olan bir milletin okumuşları, kültür dünyası daha canlı bir ilgi göstermelidir. Ömrünün bu hatıra çağında, ona hayatının ve idealinin okunduğunu, bilindiğini ve anlaşıldığını görme ferahlığını duyurmak sadece müzikle uğraşanlara düşen bir görev değildir.

Bu zor yetişir kültür adamı, yaşadıkça el üstünde tutulacak bir değerimizdir. Türk çocuklarına örnek göstereceğimiz müstesna bir değerimizdir. Ona gösterilecek ilgi temsil ettiği kültüredir, Türklüğedir. Kitabın adı her ne kadar “Nevzat Atlığ, Mûsikîmizle övünmemiz için” (https://www.kubbealti.org.tr/kitap/nevzat-atlig) idiyse de müzikte seslenen kültürdür, biziz, bütünüyle tarihimiz ve hayatımızdır. Nevzat Atlığ’dan öğrendiğimiz budur.

Büyük Klasiğimiz, hala müzik ve kültür hareketlerini takip ediyor, memleket meseleleriyle ilgileniyor, elinin ereceği, sözünün varacağı konularda hizmet ediyor. İnternet çağına uyarak açtığı sitede yüksek kültür ve akademik mûsikî örneklerini sunmaya devam ediyor. (https://www.nevzatatlig.com/)

Aziz varlığı önünde saygıyla eğiliyorum.

Büyük klasiğimiz: Nevzat Atlığ yazısı ilk önce Milli Düşünce Merkezi üzerinde ortaya çıktı.

Nevzat Atlığ

14 Ekim 1925 yılında süvari albayı ve müzisyen olan babası Nazmi Atlığ’ın görevde bulunduğu Denizli’nin Sarayköy ilçesinde doğdu. Aslen Edirnelidir. Babasından keman ve musiki öğrendi. İstanbul Üniversitesi Tıp Fakültesini bitirip röntgen teşhis ihtisası yaptı. Üniversite korosunda keman çaldı, sonra bu koronun şefi, İstanbul Radyosu Müdürü (1955-1958) oldu. İstanbul Radyosu Küçük Koro’sunu yönetirken 1963’te Mesut Cemil Bey’in vefatı üzerine Klasik Koro’nun şefliğine getirildi. 1976 yılına kadar bu görevi yürüttü. Milli Eğitim Bakanlığı Türk musikîsi Araştırma ve Değerlendirme Komisyonu Başkanlığı, 1000 Temel Eser Komisyonu üyeliği ve TRT yönetim kurulu üyeliği yaptı. 1976’da Kültür Bakanlığı Devlet Klasik Türk Müziği Korosu’nu kurunca koronun şefliğine getirildi. Çeyrek asır devam ettiği İstanbul Belediye Konservatuarı’nda ki Sanat Kurulu Başkanlığı ve Türk musikîsi Hocalığından ayrıldı. 1981 yılında Kültür Bakanlığı’nın Klasik Türk Müziği dalında başarı ödülünü aldı. Türkiye Milli Kültür Vakfı’nca 1983 yılı Türk Kültürü Hizmet Ödülüne lâyık görüldü. 1983 yılında Atatürk Kültür Dil ve Tarih Yüksek Kurumu Üyeliğine seçildi ve 1984  yılında Radyo Televizyon Yüksek Kurulu üyeliğine atandı. 1985 yılında “Profesör”, 1987 yılında “Devlet Sanatçısı” unvanını aldı. 1999 yılında Cumhurbaşkanlığı Kültür ve Sanat büyük ödülüne lâyık görüldü. Dr.Nevzat Atlığ en son olarak Aydın Doğan Vakfı’nca 2013 yılı Türk musikîsine tahsis edilmiş olan sanat ödülü ile taltif edilmiştir. Dr. Nevzat Atlığ iki çocuk sahibi (Bülent Atlığ ve Nihan Atlığ Simpson) olup halen yaşamını Bodrum’da sürdürmektedir.

Türk musikîsine yaptığı hizmetlerle bir çok ödüle layık görülen Nevzat Atlığ, belgeseller, fotoğraflar, konser görüntülerini http://www.nevzatatlig.com sitesinde bir araya getirmiş. Sitede ayrıca Nevzat Atlığ hakkında yazılmış kitaplar da bulunmakta. Sitenin en önemli yanı ise özellikle Türk musikîsi için önemli bir arşiv niteliğinde olan konser kayıtları ve nota arşivi bölümü. Türk musikisine ait 491 eserin notaları meraklıların ilgisine sunulmuş.

Türk musikisine adanmış bir ömür: Nevzat Atlığ yazısı ilk önce Milli Düşünce Merkezi üzerinde ortaya çıktı.