“Türkiye’nin müzminleşen Suriye sorunu” yazısının devamıdır.

Suriye fiilen 4 parçaya bölünmüş durumda. İşin ilginç yanı, ülkenin birliği ve bütünlüğü bakımından,  Esat rejiminin hiçbir çabasının olmaması. İdlib’deki aşırı dinci gruplara yaptıkları operasyon da Türkiye’nin, yeni bir sığınmacı akınını önlemek adına, müdahalesiyle kesildi.

Yeni bir Suriye Anayasa taslağı hazırlama ve soruna siyasi bir temel teşkil etmesi amacıyla, iki yıl önce, BM arabuluculuğuyla, Cenevre’de başlatılan müzakereler kesilmiş durumda. Mevcut Suriye rejimi tarafı müzakereleri bloke etmiş vaziyette. Esat rejimi hâlihazırda kurtarabildiği, elinde tuttuğu ve kısmen homojen Nusayrilerden oluşan bölgede, varlığını sürdürmekten yana. Suriye rejiminin ‘toprak bütünlüğü ve birliği’ söylemi sadece uluslararası algı yaratma çabasından ve siyasi söylemden ibaret.

Kuzeyde SDG diye adlandırılan ve PKK’nın uzantıları olan PYD, YPG; Türkiye’nin kontrol ettiği Fırat Kalkanı, Zeytin Dalı, Barış Pınarı bölgeleri; İdlib’de, Haşdi Şabi ve diğer radikal dinci gruplar; geri kalan yerlerin çoğu da Esat’ın kontrol ettiği alanlar; Orta ve doğu bölgelerinde adacıklar halinde dağılmış DAEŞ bölgeleri. ABD Suriye’nin kuzey doğusu ve doğusundaki petrol alanlarını kontrol ediyor ve bu petrolle hem kendini hem SDG’ yi finanse ediyor. Suriye’de Türkiye, Rusya, İran, ABD güçleri belli alanları kontrol eden dış güçler. Rusya ve İran’ı Esat rejimi davet etti. Türkiye, BM kuralları çerçevesinde kendi iç güvenliğine saldıran teröristlerin ve örgütlerinin izini sürüyor.

Bu günkü durum itibarıyla Suriye’de, Türkiye dışındaki diğer ülkelerin hiç birinin haklı ve gerçekçi sebebi yok; çünkü hiç birinin ülkesi Suriye olayları sebebiyle güvenlik tehdidi altında değil.

Rusya, Suriye’deki üsleriyle Akdeniz’e ve bölgeye iyice yerleşti ve Suriye konusunu, Türkiye’yi sıkıştırma aracı olarak el altında tutuyor. İran, Türkiye’nin güneyinden Akdeniz’e ulaşan bir koridor açma, Lübnan’a karadan ulaşma ve İsrail’i yakından çevreleme; ayrıca Türkiye’yi meşgul etme derdinde.

ABD, her ne kadar Büyük Ortadoğu Projesini (Greater Middle-East Project) yüzüne gözüne bulaştırsa da Türkiye ile Araplar arasında ve İsrail’in ideolojisine uygun, bir uydu Kürt Devleti oluşturma peşinde. Bu uydu devleti de Türkiye’ye karşı bir kırbaç ve baş ağrısı olarak kullanma amacında. İran’ın bölgeye yayılmasını durdurma, Akdeniz’e ulaşmasını engelleme peşinde. DAEŞ’in ortaya çıkması için uygun ortam sağlayan, DAEŞ’in bölgedeki kasırga gibi esen vahşeti sonrasında, güya bunlarla mücadelede ortaklık yaptığını öne sürerek bölge Kürtlerini organize edip her türlü desteği veriyor.  Aslında bu pozisyonlarının gerçekçiliğine kendileri de inanmıyor ama şimdilik başka kılıf bulamıyorlar. Neyse ki bölge ülkelerini, uydu Kürt Devleti kurma adına, yeniden oluşturma amaçları ne geçmişte ne bu gün ne de gelecekte mümkün. Bu konu ayrı bir yazıda işlenebilir.

Rusya ve İran’ın ilgileri farklı olsa da ABD’nin bölgede olmasından rahatsızlıklarını her üst düzey müzakere ortamında ifade ediyorlar. Kasım sonlarına doğru Rusya, Türkiye ve İran’ın BM Daimi Temsilcilerinin ortak imzasıyla, BM üyesi ülkelere dağıtımı yapılmak üzere, BM’ye gönderilen mektupta ABD’nin Suriye’deki varlığı ve faaliyetlerine dikkat çekilmekte; ‘’Gayrimeşru özyönetim teşebbüsleri dâhil olmak üzere, terörle mücadele kisvesi altında sahada yeni gerçeklikler yaratılmasına dair her türlü girişimi reddetmişlerdir.” denilmektedir.

Bütün bunlar ilgili taraflarca bilinen ve değerlendirilen hususlar; stratejik yönüyle gizli saklı bir şey yok. Gizli saklı olan, sadece taktik hususlar. İkide birde, iktidarın ‘Bir gece ansızın geliriz’ söylemleri de aslında siyasi ve diplomatik bir taktik; bölgedeki yabancı unsurların belli bölgeleri boşaltması, çekilmesi ve sıcak çatışmaya girilmemesi için mesajlar. Uluslararası bir kamuoyu oluşturma; olası tepkileri ve diğer ülkelerin tavırlarını öğrenmeye yönelik.

Toplam nüfusun üçte biri Suriye dışında (Türkiye, Ürdün, Lübnan, AB ülkeleri ve diğer ülkelerde) sığınmacı durumunda. Bir o kadarı da Ülke içinde, yerinden yurdundan olmuş vaziyette. 5-10 yılda yaşananların üzeri ne Cenevre müzakereleriyle ne Soçi veya Astana Mutabakatlarıyla kapatılamaz. Taraflar arasındaki şüphe ve güvensizlik kaygıları uzun süre devam eder. Etkileri nesiller boyu sürecek bir durum.

Hamasetten maraz doğabilir

Cumhurbaşkanı eski ‘muhacir – ensar’ sözlerini şimdilerde ‘Mazlumlara yardım etmek insani görevimiz.’ şeklinde tekrar ediyor. Bu, iç kamuoyundaki muhtemel taşkınlıkları önlemeye, Suriyeli geçici koruma altındaki geniş kitleye olası tepkileri konsolide etmeye yönelik olabileceği gibi dış dünyaya ve Esat rejimine verilmiş bir mesaj da olabilir. Esat’a ‘Türkiye’deki Suriyelileri Suriye’ye karşı ve Suriye’nin iç güvenliğinde bir araç olarak kullanmayacağız.’ mesajı da olabilir.

Türk milliyetçilerinin önemli bir kısmı, hamasete temayüllüdür. Şartların uygun olduğu bu sıralarda ‘Misak-ı Milli sınırlarımız tamamlanmalı ve Halep-Kerkük hattının Türkiye’ye entegrasyonu tamamlanmalı.’ görüşlerini dillendiriyorlar.  İktidar da ‘Bir gece ansızın gelebiliriz!’ sloganını geçen Nisan ayından beri tekrar ediyor. Birkaç haftadır da havada ‘Girmek üzereyiz… Giriyoruz… Girdik…’ söylentileri uçuşuyor. Benzeri bir temayülü, Suriye olaylarının başında iktidar da fiiliyata döktü ve ‘stratejik derinlik’, ‘Şam’da Cuma namazı kılmak’ söylem ve eylemlerinin ağırlığını bugün taşıyamıyoruz. Keşke Dünyada öyle bir konjonktür olsa da eski Türk yurdu olan bölgeler, Türkiye ile bütünleşse.

Esat, kuzeydeki Suriye Demokratik Güçleri (SDG) şemsiyesi altındaki (Syrian Democratic Forces – SDF) oluşumunu bile kontrol edemez. Hatta Türkiye’ye karşı bazen onlarla işbirliği içine giriyor.

Türkiye’nin ‘Suriye’nin toprak bütünlüğünü savunması’ aslında kendi toprak bütünlüğümüz ve güvenliğimiz sebebiyledir. ‘Suriye’nin toprak bütünlüğünden bize ne? İsterse parçalansın.’ diyenler, Suriye’nin kuzeyinde bizi uğraştıracak ve iç bütünlüğümüzü bozacak bir uydu ‘Kürt Devleti’ demek olacağını düşünmüyor. ABD, Rusya; İsrail, Arap Birliği ve İran’da, aslında güney sınırımızda, tampon bir uydu varlığı oluşturma çabası içinde olageldiler. Ancak ifade ettiğimiz gibi siyasette her oyunun bir karşılığı vardır ve Türkiye her oyuna karşı kendi oyununu geliştirmek ve uygulamak zorundadır.

Devam edecek…

Türkiye’nin müzminleşen Suriye sorunu: Uluslararası siyasi sorun yazısı ilk önce Milli Düşünce Merkezi üzerinde ortaya çıktı.

Türkiye ve bölge açısından önemli bir toplantı daha gerçekleşti (19 Temmuz 2022). Suriye’deki garantör devletler Türkiye, Rusya ve İran devlet başkanları Tahran’da bir araya geldi. Ankara’daki 16 Eylül 2019 tarihli liderler zirvesinden sonra yüz yüze ilk toplantı. Bir önceki video konferans yöntemiyle gerçekleşmişti.

Toplantının şifreleri ortak açıklamada. Dolayısıyla biz de oraya bakacağız. Çünkü orada yazanlarla kamuoyunda tartışılanlar arasında farklılıklar var. Sıradan gibi algılanan küçük bir değişiklik veya kelime sonucu farklılaştırıyor. Malum, bir devletin geleceği konuşuluyor. Sadece bu devletle kalınsa iyi. Türkiye’yi de çok ama çok ilgilendiriyor. Ancak bazı konuların dikkatlerden kaç(ırıl)tığı da bir gerçek.

Zirve sonrasındaki açıklamalardan, garantör devletlerin Türkiye’den bazı taleplerinin olduğu anlaşılıyor. Bunların neler olduğunu anlamak için açıklamaya ve geçmişe bakmak gerekiyor. Tabi bu değişikliklerin monşerlerce (!) yapılmadığı da unutulmamalı!

Geçmiş bugünün aynası

Suriye meselesi çok karmaşık. Nasıl olmasın ki? Büyük bir coğrafyanın yapılanmasını hedef alan proje(ler) uygulamada. Dolayısıyla bütün geçmişi bir yazıda ortaya koymak mümkün değil. Ama sadece bir kesit bile birçok hususu anlatabilecek durumda.

2018’in ilk yarısında ABD Dışişleri bakanlarıyla iki görüşme oldu. Birisi 15 Şubat’ta Tillerson’la Ankara’daydı. Öncesinde Rus Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov 13 Şubat’ta “ABD Suriye’de devlet benzeri yapı kurmaya çalışıyor … Fırat Nehri’nin doğu yakasından Irak sınırına kadar bir bölümde devlet benzeri bir yapı, oluşma yolunda ilerliyor” açıklamasını yaptı.

22 Mart’ta Dışişleri Bakanı Mevlüt Çavuşoğlu Menbiç’in yeni yapısı üzerine konuştu. “Demografinin tabii kriter olacağını ve nüfus oranlarına göre temsil edilen bir yapı oluşturulacağını, daha önce kontrol altına alınan Cerablus, El-Bab ve diğer yerlerde de aynı şekilde idari yapı ve asayiş gücü kurulduğunu” söylemişti.

Rus Bakan Lavrov, “Afrin’in normalleşmesi için yöntemin, bölgenin kontrolünün Suriye hükümetine geri verilmesi olacağına inanıyoruz” dediğinde 9 Nisan’dı. Cevabı Cumhurbaşkanı Erdoğan vermişti. “Afrin’i kime vereceğimizi iyi biliriz. Afrin Afrinlilerindir”

İkinci görüşme ABD’nin yeni bakanı Pompeo’yla gerçekleşti. 4 Haziran’da Türkiye ve ABD Dışişleri bakanları Washington’da bir araya geldiler. ABD Dışişleri Sözcüsü “ABD ile Türk hükümeti Menbiç bölgesine istikrar ve öz yönetim getirecek bir anlaşmaya” vardı dedi. Mevlüt Çavuşoğlu da ertesi gün gazetecilere “Menbiç için dörtlü bir iş birliğinin olacağını” belirti. Bu dörtlüyü de “Türkiye, ABD, Bağdat ve Erbil.” olarak ifade etmişti. Suriye’nin bir bölümü için başka bir devletle görüşülmüştü. Hatta, Erbil diye kastettiği devlet bile değil. (Bu daha geniş bilgi için bakılabilir.)

Bunlar geçmişten küçük bir kesit. Bu örneklerin ışığında Tahran’daki ortak açıklamaya bakmakta fayda var.

Ortak açıklamadaki anahtarlar

Açıklamanın girişinde Suriye Arap Cumhuriyet’inin egemenliği, bağımsızlığı, birliği ve toprak bütünlüğüne güçlü vurgu var. Bir kelime hariç şimdiye kadar yapılan bütün açıklamalarla aynı. Değişik olan sadece bu ilkelere “halel getir(il)memesi” yerine “zayıflatılmaması işaret” edilmiş. İlk bakışta kavramlar arasında fark yok gibi görünüyor. Ancak zayıflatmak daha ziyade güç kaybını anlatıyor.

Devamında da ilginç bir değişiklik var. Daha önceki açıklamalarda Suriye’nin kuzeydoğusundaki durum ele alınmış. Şimdi ise Suriye’nin kuzeyi olarak genişlemiş. Ve bütün düzenlemelerin eksiksiz uygulanması gerektiği de var.

Suriye’nin kuzeyinde iki farklı yapı söz konusu. Birisi Fırat’ın doğu tarafı. Yani Suriye’nin kuzeydoğusu. PYD / PKK yapılanması söz konusu. Buraya Menbiç de dâhil. Fırat’ın batısı Menbiç’ten İdlib’e kadar Türkiye’nin kontrol ettiği bölge. Suriye’nin kuzeybatısı.

Sahadaki bu gerçeklik kuzeydoğu / kuzey değişikliğini anlamlı hâle getiriyor.

Bu maddenin hemen devamındaki paragraf da önceki açıklamalarda aynen var. Ancak yön genişlemesiyle “Gayrimeşru özyönetim teşebbüsleri dâhil olmak üzere, terörle mücadele kisvesi altında sahada yeni gerçeklikler yaratılmasına…” ifadesindeki anlam da genişliyor. Aynı zamanda Türkiye’nin orada yaptıklarına işaret ediyor.

Bir sonraki paragrafta aynı durum söz konusu. İfade öncekilerle kuzeydoğu / kuzey değişikliği dışında aynı. “Suriye’nin kuzeyindeki durumu ele almışlar, bu bölgede kalıcı güvenlik ile istikrarın ancak ülkenin egemenliği ve toprak bütünlüğünün muhafazası temelinde sağlanabileceği hususunu vurgulamışlar…”

Coğrafyayı işaret eden bu değişikliğin zirvede konuşulduğu çok açık. Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın dönüş yolunda gazeteciler yaptığı açıklamada da “Biz Suriye’nin kuzeyinde briket evler yapıyoruz” ifadesini kullanmış. Daha önceye baktığımızda Erdoğan’ın açıklamalarında kuzeydoğu ayrımı yapıldığı görülüyor.

En önemli ayrıntılardan birisi de Suriyeli sığınmacıların ülkelerine dönüşündeki “Asıl ikamet yerleri” vurgusu. İlk defa kullanılıyor. Bunun da doğrudan Türkiye’yi ilgilendirdiğini düşünmek yanlış olmaz. Türkiye’nin kontrolündeki bölgelere bu vurguyla birlikte bakıldığında, “Sahadaki gerçeklik” de daha anlamlı hâle gelmektedir. Bu gerçekliğin içinde mahalli yönetimler (özyönetimler), Türkiye’deki üniversitelere bağlı fakülte ve yüksekokullar, yapılan yatırımlar gibi hususlar vardır.

Geçmiş, bugün ve yarın…

Zaman sürekliliği olan bir kavram. Dün yapılanlar bugün karşımıza çıkmakta. Mütemadiyen aynı davranılması da yapılanın tercih olduğunu gösteriyor. İki yol var. Dönmek veya devam etmek. Arap Baharı’nın başlangıcından bu yana izlenen siyasetin sonuçları ortada. Hedeften vazgeçmeden girilen her yol Türkiye için çıkmaz sokaktı. Geri dönüşlerde bedel ödendi. Dolayısıyla artık daha akılcı değişikliklerin zamanıdır.

Türkiye’nin şartları ağırlaşıyor. Suriye meselesinin yanında Irak meselesi de ısınmaya başladı. Suriye Devleti her geçen gün ülkesine daha da hâkim oluyor. Suriye Devleti’nin güçlenmesi Türkiye için çok önemli. Yapılacak bir iş birliği bütün şartları değiştirir. PYD / PKK devletçiği kurulamaz. Daha da önemlisi Türkiye’deki sığınmacıların ülkelerine dönmeleri mümkün olur. Coğrafyamızı karıştıran ABD’nin de sınırımızdan uzaklaşması kolaylaşır. Bütün bunlar Suriye’de yapılması düşünülen operasyon ya da operasyonları gereksiz kılacaktır. Bu da yeni şehitler gelmemesi demektir.

Suriye Devleti daha da güçlendikçe Türkiye’nin pazarlık gücü azalacaktır. Bu da şimdi daha iyi şartlarla olabilecek anlaşmaların daha sonra yapılamayacağı anlamına gelir. Şartlar daha da ağırlaşmadan ve Türkiye’nin eli daha da zayıflamadan Suriye’yle görüşmelere başlanmalıdır.

Ve daha da önemlisi gerçekler Türk Milletinden gizlenmeden ve üstü örtülmeden ortaya konmalıdır. Artık bıçak kemiğe dayanmak üzeredir.

Tahran zirvesindeki örtüler yazısı ilk önce Milli Düşünce Merkezi üzerinde ortaya çıktı.

Ülke yöneticilerinin uyguladığı göç siyaseti artık merhamet ve iyi niyetle açıklanamayacak noktaya gelmiştir. Bazı illerde sığınmacı nüfusunun Türk nüfusunu geçtiği görülmektedir. Durum ne ensarlıkla ne de Müslümanlıkla açıklanabilir. Türkiye Türklüğü bu kadar sığınmacıyı kaldıramaz. Nüfus yapısı bakımından da kaldıramaz, kültürel olarak da kaldıramaz, ekonomik olarak da kaldıramaz. Bu durum, ortaya çıkan memnuniyetsizliklerden ve çatışmalardan bellidir. 

Türkiye’yi yönetenler, Türkiye Cumhuriyeti vatandaşlarına Türk denildiğini ve bunun değiştirilemeyeceğini artık idrak etmelidirler. İdrak etmeli ve uyguladıkları göç politikasını derhal değiştirmelidirler.

Türk kamuoyu, yapılanları bugüne kadar sabırla karşılamış olabilir. Ancak sabır taşının da bir gün çatlayabileceği unutulmamalıdır. Kimse Türk’ün sabrını sınamamalıdır.

Ne yapılıp edilmeli, bütün sığınmacılar ülkelerine gönderilmelidir. Onlar için de bizim için de en doğrusu budur. Bir ülkeyi yönetmek demek olanları seyretmek demek değildir. Gerekli tedbirleri alarak olanlara yön vermek gerekir. Yöneticiler eğer bu ülkeyi yönettikleri iddiasında iseler düzensiz göç konusunda da gereken tedbirleri almalı ve bu işi daha fazla kangren olmadan çözmelidir.

İyi niyetli olmayanlar olabilir. Ancak Millî Düşünce Merkezi olarak biz iyi niyetle uyarıyoruz; Türk olmanın idrakine varınız ve bu idrak ile bu işi çözünüz.

       MİLLÎ DÜŞÜNCE MERKEZİ

TÜRK MİLLETİNİN YAPISI DEĞİŞTİRİLEMEZ yazısı ilk önce Milli Düşünce Merkezi üzerinde ortaya çıktı.

Ülkemiz kontrolsüz bir istila altında. Üstelik bu istila sadece fiziki olarak değil aynı zamanda manevi olarak da hız kesmeden devam ediyor. Zihinlerin de kavramların içi boşaltılarak istila edilmeye çalışmasına dur demenin en kesin yolu ise kullanılan bu kavramların doğru ve yerinde kullanılması.

Kavramları doğru kullandıktan sonra işin bir de sosyal, kültürel ve ekonomik boyutu var. Ülkemizdeki sözde sığınmacıların devletimiz ve milletimiz için yol açtığı sorunları her boyutu ile ele alacağımız bu video serimizde sizlerden gelen yorumlara da cevap verilerek sorunun çözümünde ortak bir yol bulunmaya çalışılacaktır.

Serimizin ilk videosu olan Sözde Sığınmacıların Hukuki durumu yayınlandı. İzlemek için aşağıdaki bağlantıyı kullanabilirsiniz.

Sizler için yaptığımız araştırmalardan, yayın ve röportajlarımızdan haberdar olmak için bizi takip etmeyi ve abone olmayı unutmayın. Araştırmamızı istediğiniz konuları, görüş ve önerilerinizi videonun altına yorum olarak yazabilirsiniz.

İSTİLA yazısı ilk önce Milli Düşünce Merkezi üzerinde ortaya çıktı.