Kategoriler: Genel

2024 Hukukun Üstünlüğü Endeksinde Türkiye

Dünya Adalet Projesi (WJP), 2006 yılında William H. Neukom tarafından Amerikan Barolar Birliğinin başkanlık girişimi olarak başlamış ve 21 stratejik ortağın desteğiyle kurulmuştur.  Dünya Adalet Projesi, 2009 yılında kâr amacı gütmeyen bağımsız bir kuruluşa dönüşmüştür.  WJP’nin Washington D.C., Seattle, Singapur ve Mexico City’de ofisleri vardır. Endeks, Dünya Adalet Projesi (WJP) tarafından her yıl yayınlanan ve ülkelerde hukukun üstünlüğünün sağlanıp sağlanmadığını ölçen önemli bir yayın olup, ülkelerin hukuk sistemindeki başarılarını ve eksiklerini karşılaştırmalı bir şekilde gözler önüne sermektedir.

Yolsuzlukla mücadele, ifade özgürlüğü, adil yargılama gibi alanlarda hangi ülkelerin ilerleme sağladığını veya gerilediğini analiz etme imkânı sağlamakta, hukukun üstünlüğünü 8 temel faktör üzerinden değerlendirmektedir. Bunlar; hükümetin hesap verebilirliği, yolsuzluğun önlenmesi, temel haklar, düzen ve güvenlik, yasal uygulamaların açıklığı, adaletin hızlı ve adil olması gibi kriterlerdir. Endeks, Dünya Adalet Projesi (WJP) tarafından her yıl yayınlanır.   Ülkelerde hukukun üstünlüğünün sağlanıp sağlanmadığını ölçen kapsamlı bir araştırmadır.

2024 Endeksi, dünya genelinde hukukun üstünlüğü konusunda güncel bir tablo sunmaktadır.  Bu yılki listenin ilk 10 ülkesi; Danimarka, Norveç, Finlandiya, İsveç, Almanya, Yeni Zelanda, Lüksemburg, Hollanda, İrlanda ve Estonya’dır. Listenin sonundaki ülke (142’nci sıra) Venezüella’dır. Yolsuzlukla mücadele, ifade özgürlüğü, adil yargılama gibi alanlarda hangi ülkelerin ilerleme sağladığını ya da gerilediğini göstermektedir. Hukukun üstünlüğü, sadece vatandaşların haklarının korunması açısından değil, aynı zamanda ekonomik büyüme ve toplumsal istikrar için de kritik öneme sahiptir. Bu nedenle endeks, hem kişiler hem de politika yapıcılar için yol gösterici kaynaktır.

2024 WJP Hukukun Üstünlüğü Endeksi’nde Türkiye 117’ncidir. Türkiye’nin üzerinde yer alan ülkeler; Honduras, Angola, Nijer, Madagaskar, El Salvador, Sierra Leone, Liberya ve Lübnan’dır. Lübnan dışındaki ülkelerin coğrafyadaki yerlerini bilen kaç Türk vatandaşı   vardır?

Bu yılki listede ilk 10 ülke şunlardır: Danimarka, Norveç, Finlandiya, İsveç, Almanya, Yeni Zelanda, Lüksemburg, Hollanda, İrlanda, Estonya. Yeni Zelanda dışındaki ülkelerin tamamı AB üyesidir. Bu endeks dikkate alınırsa, Türkiye AB üyesi olamaz.  AB konusunda çok sayıda yayını olan biri olarak bunu açıklamakta sakınca görmüyorum.

Uluslararası Demokrasi ve Seçim Yardımı Enstitüsü’nün geçen yıl yayınladığı Rapor’a göre Türkiye, 173 ülke arasında 148’nci olmuştu. Türkiye, Avrupa’da “demokratik olmayan” 4 ülkeden biri olarak değerlendirilmişti.

Hukukun Üstünlüğü Endeksi, hukukun üstünlüğü kavramını 8 temel faktör üzerinden değerlendirmektedir.

2024 WJP Hukukun Üstünlüğü Endeksi, dünya çapında 142 ülkeyi kapsamaktadır. Üst üste yedinci yıldır çoğu ülkede hukukun üstünlüğü gerilemiştir. Bu yılki değerlendirmede son sıradaki 10 ülke şunlardır: Venezuela, Kamboçya, Afganistan, Haiti, Myanmar, Nikaragua, Kongo Demokratik Cumhuriyeti ve Mısır. Türk okurlarının Mısır hariç diğer 9 ülkenin dünya coğrafyasındaki yerlerini  bilmeleri büyük sürpriz olur.

2024 listesi, dünya genelinde hukukun üstünlüğü konusunda önemli bir tablo sunmaktadır. Liste, ülkelerin hukuk sistemindeki başarılarını ve eksiklerini karşılaştırmalı bir şekilde gözler önüne sermektedir. Özellikle yolsuzlukla mücadele, ifade özgürlüğü, adil yargılama gibi alanlarda hangi ülkelerin ilerleme sağladığını ya da gerilediğini analiz etme imkânı vardır. Türkiye; 117’nci sıradadır.  Türkiye; Lübnan, Liberya, Sierra Leone, El Salvador, Madagaskar, Rusya, Nijer, Angola, Honduras’ın altındadır. Acaba kaç Türk vatandaşı Rusya ve Lübnan dışında bu ülkelerin dünya haritasındaki yerlerini bilmektedir? Bence konu ile ilgili uzmanlar dışında hiçbiri. Hukukun üstünlüğü, sadece vatandaşların haklarının korunması açısından değil, aynı zamanda ekonomik büyüme ve toplumsal istikrar için de kritik öneme sahiptir.

Endeks, hem kişiler ve hem de politika yapıcılar için yol gösterici bir kaynak olarak değerlendirilmektedir. Türkiye’den sonra gelen ülkeler şunlardır: Meksika, Gine, Nijerya, Kongo, Gabon, Zimbabwe, Mali, Mozambik, Uganda,  Bangladeş, İran, Pakistan, Etiyopya, Bolivya, Moritanya, Kamerun, Sudan, Mısır,  Kongo, Nikaragua, Myanmar, Haiti, Afganistan, Kamboçya ve Venezuela.

Sadık Rıdvan Karluk

Prof. Dr. S. Rıdvan Karluk, 1970’de Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi’ni bitirdi. 1975’te doktor, 1979’da doçent oldu. 1975 – 1976’da Sussex Üniversitesi’nde doktora üstü araştırma yaptı. 1982 yılında Devlet Planlama Teşkilatı AET Dairesini (Genel Müdürlük) kurdu. 1985-1990 yıllarında Paris’te, OECD Türkiye Büyükelçiliği’nde Planlama Müşaviri olarak çalıştı. 1990-1992 yıllarında Başbakanlık Başmüşavirliği’ne atandı. 1991 yılında Anadolu Üniversitesi’ne geçmiş, 2014 yılında emekli olmuştur. Bu süre içinde İktisadi Gelişme ve Uluslararası Gelişme Anabilim Dalı Başkanlığı, 2010-2013 döneminde İktisat Fakültesi Dekanlığı yapmıştır. Uluslararası Ekonomi, Türkiye Ekonomisi, Avrupa Birliği ve Uluslararası Ekonomik İlişkiler konularında 24 kitabı, 12 ortak ve 3 çeviri eseri vardır. Ortak yazarlı bir ders kitabı TÜBA üniversite ders kitapları 2012 yılı telif ve çeviri eser ödülü olmak üzere 6 bilimsel araştırma ödülüne sahiptir. Eskişehir Sakarya gazetesi ile Turkish Forum’da (ABD) haftalık güncel yazıları yayınlanmaktadır. Özgeçmişi WHO’s WHO Dünya, Asya ve Türkiye baskılarında yer almıştır.

Yazar:
Sadık Rıdvan Karluk

Son Yazılar

Sapma, inhiraf, dalalet, gaflet 

Gelişmeler Türkiye’nin diplomasisinin önümüzdeki yakın dönemde Kıbrıs uyuşmazlığının federal çözümü istikametinde baskılara, dayatmalara maruz kalabileceğine… Devamını Oku

30.06.2026

Çocuk katili çocuklar: Çözüm önerileri

Öyle insanlar yetiştirmeliyiz ki; bütün bu olay/olguları değerlendirebilsin, iç ile dış akımları ve gelişmeleri takip… Devamını Oku

17.06.2026

Türkiye ne yapmalı?

Türkiye’nin sadece siyaset ve temel haklar açısından değil ekonomik ortam açısından da önemli olan hukuk… Devamını Oku

17.06.2026

Türkiye nerededir?

Türkiye’nin bölünmesinde, küçülmesinde, zayıflamasında, Türkiye halkı hariç, her milletin her devletin çıkarı vardır. Kendi içimizden… Devamını Oku

15.06.2026

Çocuk katili çocuklar: Eğitim ve etnik ayrımcılık

Eğitimde yalnızca teorik bilgileri kazandırmak kâfi değildir; kafa kadar kalbi, zihin kadar da vicdanı eğitmek… Devamını Oku

08.06.2026