Azerbaycan

Azerbaycan Ordusu Terter cephesi yönünde bir dizi başarılı operasyon gerçekleştirirken, düşmanın askeri altyapısına büyük zarar verdi.

Azerbaycan Savunma Bakanlığından yapılan açıklamaya göre, Tonaşen köyünde bulunan Ermenistan Silahlı Kuvvetleri’nin 10. Tümeninin 7. Alayının karargahı, askerlerin kışlaları, otomobilleri ve diğer askeri alt yapıları topçu atışlarıyla imha edildi.

***

(Azerbaycan lehçesinde)

Azərbaycan Ordusu cəbhənin Tərtər istiqamətində bir sıra uğurlu əməliyyatlar həyata keçirərək düşmənin hərbi infrastrukturuna böyük ziyan vurub.

Azərbaycan Müdafiə Nazirliyinin verdiyi məlumata görə, düşmənə endirilən artilleriya zərbələri ilə Ermənistan silahlı qüvvələrinin 10-cu dağatıcı diviziyasının Tonaşen kəndində yerləşən 7-ci dağatıcı alayının qərargahı, əsgər kazarmaları, sursatla dolu avtomobil texnikaları və digər hərbi infrastrukturu məhv edilib.

Kaynak : (https://azpolitika.info/?p=610276, 05/11/2020)

Azerbaycan Ermenistan’a ezici darbeler indiriyor yazısı ilk önce Milli Düşünce Merkezi üzerinde ortaya çıktı.

Ermenistan sivilleri vuruyor

Ermenistan Silahlı Kuvvetleri dün 16:40 sularında Azerbaycan’ın Berde, Goranboy ve Terter şehirleri ve köylerine ” Smerç” roketleriyle saldırdı.

Report.az’ın yayınladığı habere göre Azerbaycan Cumhurbaşkanı Yardımcısı Hikmet Hacıyev yapılan saldırılarda 4 kişinin öldüğünü, 14 kişinin yaralandığını bildirdi. Hayatını kaybedenlerin arasında 2 yaşlı ve bir de bebek var. Aynı zamanda yaralananların arasında 9-15 yaşlarında 4 çocuk bulunuyor.

***

(Azerbaycan lehçesinde)

Ermənistan silahlı qüvvələri bu gün 16:40 radələrində Azərbaycanın Bərdə, Goranboy və Tərtər şəhərləri və onların ayrı-ayrı kəndlərini “Smerç” raketlərindən istifadə edərək atəşə tutub.

“Report.az” ın verdiyi məlumata görə
Azərbaycan Prezidentinin köməkçisi – Prezident Administrasiyasının Xarici siyasət məsələləri şöbəsinin müdiri Hikmət Hacıyev deyib ki, açılan atəş nəticəsində 4 nəfər ölüb 14 nəfər ağır şəkildə yaralanıb.
Ölənlərin arasında 2 yaşlı qız da var. Həmçinin yaralananlar sırasında 9-15 yaşlarında 4 nəfər uşaq var.

Kaynak : (https://azpolitika.info/?p=609210)

Ermenistan sivilleri katletmeye devam ediyor yazısı ilk önce Milli Düşünce Merkezi üzerinde ortaya çıktı.

Erməni yalanlarını ifşa etdi

Litvanın məşhur web saytı Дельфи.ру litvalı fotojurnalist Vidmantas Balkunasın Qarabağda şahid olduğu bir sıra hadisələrin qısa məzmununu yayımladı.

7 oktyabrda İrəvana gedən V.Balkunas 11 oktyabrda Xankəndinə çatdı. Jurnalist burda Xankəndinə çatmaq üçün səlahiyyətli şəxslərə rüşvət verməli olduğundan bəhs edir.

Litvalı fotojurnalist Vidmantas Balkunas deyir ki: ” Biz Xankəndinə çatmadan ermənilər dedi ki, şəhər tamamilə dağıdılıb. Çünkü Azərbaycanın məqsədi ölkə iqtisadiyyatına ziyan vurmaqdı. Onlar bilir ki, biz burda yenidən quruculuq işləri aparmalıyıq. Lakin biz şəhərə girəndə bunun həqiqəti əks etdirmədiyini anladıq. Bir neçə dağılmış binanı saymasaq şəhər mərkəzi yerli yerindədir.”

Balkunas Xankəndində ermənilərin başqa dələduzluqlarının da şahidi olub. Litvalı fotojurnalist bəhs edir ki , ermənilərin jurnalistləri apardığı media mərkəzi bir məktəbin atış poligonunda yerləşir. Eyni zamanda o şəhər parkında S-300 roket qurğularının yerləşdirildiyini deyir. Əgər Azərbaycan kəşfiyyatı bundan xəbər tutsa oranı mütləq bombalayacaq. Bu zaman sivil vətəndaşların zərər çəkməsi kimin günahıdır ?

V.Balkunas eyni zamanda silah – sursat anbarına çevrilmiş mədəniyyət binasından da danışır.

V.Balkunas “Oyuna girəndə qaydalara da əməl etmək vacibdir. Əgər sən raket qurğularını şəhərdə parkın içində gizlədirsən və yaxud mədəniyyət binasini silah – sursat anbarına çevirirsənsə və həmin parkı, mədəniyyət binasını qarşı tərəf topa tutursa, onda dinc sakinlərin ölməsindən gileylənməyə haqqın yoxdur” deyə fikirlərini ifadə edib.

Litvalı fotojurnalistin bu reportajı bir daha ermənilərin yalançılığını və onların dünya ictimaiyyətinə çatdırdığı xəbərlərin həqiqəti əks etdirmədiyini göstərir.

Kaynak: (https://1news.az/mobile/news/litovskiy-zhurnalist-iz-hankendi-nenavist-k-azerbaydzhancam-spryatannye-v-skverah-raketnye-ustanovki-i-sklad-boepripasov-v-dome-kul-tury, 23/10/2020)

Litvalı fotojurnalist Qarabağda erməni yalanlarını ifşa etdi yazısı ilk önce Milli Düşünce Merkezi üzerinde ortaya çıktı.

Üzeyir Hacıbeyov

Bazı yüksek yetenekli şahıslar var ki onlar yalnız mensup olduğu halkın kalbinde tarihlerinde ve kültüründe değil, dünya müzik kültüründe de derin izler bırakırlar. Ünlü Azerbaycanlı besteci Üzeyir Hacıbeyov da bu şahsiyetlerden biridir.

Ünlü besteci, oyun yazarı, yayıncı, pedagog, müzikolog, çevirmen Üzeyir Hacıbeyov milli müziğin gelişiminde eşi görülmemiş bir rol oynamıştır. Ölümsüz eserleriyle hem Azerbaycan sanatında hem de dünya müzik kültüründe silinmez izler bırakmıştır.

Ünlü sanatçı Üzeyir Hacıbeyov, 18 Eylül 1885 tarihinde Azerbaycan’ın Şuşa ilçesine bağlı Ağcabedi semtinde doğdu. Babası Abdulhüseyin Molla Muhammed oğlu Hacıbeyov, döneminin tanınmış, eğitimli ve zeki şahsiyetlerindendi. XIX. yüzyılın ünlü devlet adamı ve şairi, Karabağ hanlarının varisi Hurşidbanu Natava’nın yazarıdır ve Ağcabedi’deki çiftliğini yönetmiştir. Üzeyir’in annesi Şirinbeyim Hanım Karabağ’daki ünlü Aliverdibeyovların soyundan geliyordu. Üzeyir Hacıbeyov’un yetenekli bir insan olarak gelişiminde ebeveynlerinin rolü büyüktür.

Üzeyir Hacıbeyov ilk eğitimini Şuşa’da iki sınıflı Rus-Türk okulunda aldı. Şuşa’nın zengin müzik geleneklerinin Hacıbeyov’un müzik eğitimindeki rolü yadsınamaz. İlk hocası, Azerbaycan müziğinin büyük ustalarından amcası Ağalar bey Aliverdibeyov’du.

Daha sonra 1899-1904’te Gori Öğretmen Okulu’nda eğitimine devam etti. Hacıbeyov burada Avrupa müzik klasiklerinin eserlerinde ustalaştı, keman ve bariton çalmayı öğrendi ve halk şarkılarının örneklerini notaya geçirdi. Gori seminerinde Üzeyir Hacıbeyov, gelecekte Azerbaycan opera müziğinin gelişimine eşi benzeri görülmemiş bir katkı sağlayacak Müslim Magomayev ile tanıştı.
Ü. Hacıbeyov 1905’te Bakü’ye gelerek bir süre orada çalıştı. 1907 yılında Bakü’de Azerbaycan Türkçesiyle “Basında Kullanılan Siyasi, Hukuki, Ekonomik ve Askeri Sözcüklerin Türkçe-Rusça ve Rusça-Türkçe Sözlüğü” nü yayımladı.

Üzeyir Hacıbeyov’un 1908’de sahnelenen “Leyli ve Mecnun” Müslüman Doğu’daki ilk operadır. Bir besteci olarak “Leyli ve Mecnun”, “Aslı ve Kerem”, “O olmasin, bu olsun”, “Arşin mal alan”, “Köroğlu” gibi ölümsüz eserler halkımıza miras bıraktı.

U.Hacibeyov’un müziği halkımızın zengin bir hazinesi ve manevi zenginliğidir. Hacıbeyov’un yaratıcı mirası, ulusal müzik kültürümüzün temel taşıdır. Bu ölümsüz sanatçıyı 135. yıl dönümü vesilesiyle sevgi ve minnetle anıyoruz.

***
(Azerbaycan Türkçesi)

Bəzi yüksək istedadlı şəxslər var ki, onlar yalnız mənsub olduğu xalqın qəlbində, tarixində, mədəniyyətində yox həm də dünya musiqi mədəniyyətində dərin iz qoyub. Azərbaycanın görkəmli bəstəkarı Üzeyir Hacıbəyov da bu şəxsiyyətlərdən biridir.

Məşhur bəstəkar, dramaturq, publisist, pedaqoq, musiqişünas-alim, tərcüməçi Üzeyir Hacıbəyov milli musiqi sənətimizin inkişafında misilsiz rol oynayıb. O yaratdığı ölməz əsərləri ilə həm Azərbaycan incəsənətində , həm də dünya musiqi mədəniyyətində silinməz izlər qoymuşdur.

Görkəmli sənətkar Üzeyir Hacıbəyov 1885 ci il sentyabrın 18-də Azərbaycanın Şuşa qəzasının Ağcabədi rayonunda dünyaya gəlmişdir. Onun atası Əbdülhüseyin Molla Məhəmməd oğlu Hacıbəyov dövrünün tanınan, savadlı, ziyalı şəxslərindən biri idi. O, XIX əsrin tanınmış dövlət xadimi və şairi, Qarabağ xanlarının varisi Xurşidbanu Natəvanın mirzəsi olmuş və onun Ağcabədidəki təsərrüfatına başçılıq etmişdir. Üzeyirin anası Şirinbəyim xanım Qarabağda məşhur Əliverdibəyovlar nəslindən idi. Üzeyir Hacıbəyovun istedadlı bir şəxs kimi yetişməsində ana-atasının rolu böyük olmuşdur.

Üzeyir Hacıbəyov ilk təhsilini Şuşada, ikisinifli rus-türk məktəbində almışdır. Şuşanın zəngin musiqi ənənələrinin Hacıbəyovun musiqi tərbiyəsində rolu danılmazdır. Onun ilk müəllimi Azərbaycan musiqisinin gözəl bilicisi, dayısı Ağalar bəy Əliverdibəyov olmuşdur.

Daha sonra o, 1899-1904-cü illərdə Qori Müəllimlər Seminariyasında təhsilini davam etdirmişdir. Burada Hacıbəyov, Avropa musiqi klassiklərinin əsərlərini mənimsəmiş, skripka və baritonda çalmağı öyrənmiş, xalq mahnı nümunələrini nota köçürmüşdür. Qori seminariyasında Üzeyir Hacıbəyov gələcəkdə Azərbaycan opera musiqisinin inkişafına misilsiz töhvələr verəcək Müslüm Maqomayev ilə tanış olmuşdur.

Ü. Hacıbəyov 1905-ci illərdə Bakıya gəlir və bir müddət burada işləyir. 1907-ci ildə Bakıda Azərbaycan türkcəsində “Mətbuatda İstifadə olunan Siyasi, Hüquqi, İqtisadi və Əsgəri Sözlərin Türki-Rusi və Rusi-Türki Lüğəti”ni nəşr etdirir.

Üzeyir Hacıbəyovun 1908-ci ildə səhnələşdirilən “Leyli və Məcnun” əsəri müsəlman Şərqində ilk opera idi. Bir bəstəkar kimi o, xalqımıza “Leyli və Məcnun”, “Əsli və Kərəm”, “O olmasın, bu olsun”, “Arşın mal alan”, “Koroğlu” kimi ölməz əsərlər miras qoymuşdur.

Ü.Hacıbəyovun musiqisi xalqımızın zəngin xəzinəsi və mənəvi sərvətidir. Hacıbəyovun yaradıcılıq irsi milli musiqi mədəniyyətimizin təməl daşıdır. Bu ölməz sənətkarı 135 illiyi münasibətilə sevgi və minnətlə yad edirik.

Türk dünyası kültür yazıları: Doğu’nun büyük bestecisi 135 yaşında yazısı ilk önce Milli Düşünce Merkezi üzerinde ortaya çıktı.

Kafkas İslam Ordusu

102 yıl önce bugün Nuri Paşa önderliğindeki Kafkas İslam Ordusu ve Azerbaycan Cumhuriyeti Kolordusu Bakü’yü Taşnak ve Menşevikler’den kurtardı.

1918 yılında Muhammed Emin Resulzade tarafından kurulan Azerbaycan Demokratik Cumhuriyeti, Türk-İslam dünyasında ilk parlamenter cumhuriyet, ilk demokratik, yasal ve laik devlet örneğiydi. Devletin kurulmasına ilişkin deklarasyon ilk olarak Tiflis’te ilan edildi. Daha sonra devletin başkenti Gence’ye taşındı.

Cumhuriyet kurulduğunda Azerbaycan’ın incisi Bakü şehri, Taşnak Ermenilerinin ve Rusların elindeydi. Yeni kurulan Azerbaycan devleti, bu işgali tek başına sona erdirme kapasitesine sahip değildi. Bu şartlar altında, Osmanlı paşası Nuri Paşa komutasındaki Kafkas İslam ordusu kardeşlerinin yardımına geldi.

15 Eylül 1918’de Nuri Paşa önderliğindeki Kafkas İslam ordusu ve Azerbaycan Cumhuriyeti Ordusu Bakü’yi işgalden kurtardı. O zamanlar Bakü’de Sentrokaspi diktatörlüğü vardı. Sadece 45 gün faaliyet gösteren bu hükümet, esas olarak Taşnak Ermenileri ve Menşevikler’den oluşuyordu. 15 Eylül’de işgalden kurtarılan Bakü, Azerbaycan Cumhuriyeti’nin başkenti oldu.

Kafkas İslam ordusu sadece Bakü’yü işgalden kurtarmakla kalmadı, aynı zamanda Şamahı, Göyçay ve diğer birçok yerde Azerbaycan Türklerinin katledilmesini de engelledi.

Bu tarihi günde Bakü’nün düşman işgalinden kurtulması için hayatlarından vazgeçerek, şehitlik rütbesine ulaşan Azerbaycan ve Türkiye Türklerini sevgi ve şükranla anıyoruz. Şehitlerimizin mekanı cennet, ruhları şad olsun.

***

(Azerbaycan lehçesinde)

102 il əvvəl bu gün Nuru Paşanın başçılıq etdiyi Qafqaz İslam Ordusu və Azərbaycan Cümhuriyyətinin korpusu Bakını daşnak və menşeviklərdən xilas etdi.

1918-ci ildə Məhəmməd Əmin Rəsulzadə tərəfindən əsası qoyulan Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti türk və İslam dünyasında ilk parlamentli respublika və ilk demokratik, hüquqi və dünyəvi dövlət nümunəsi idi. Dövlətin yaradılması ilə bağlı bəyannamə ilk olaraq Tiflis şəhərində elan olundu. Daha sonra dövlətin paytaxtı Gəncəyə köçürüldü.

Cümhuriyyət yaranan zaman Azərbaycanın incisi olan Bakı şəhəri daşnak ermənilərinin və rusların əlində idi. Yeni yaradılan Azərbaycan dövlətinin isə bu işğalı təkbaşına sonlandıra biləcək gücü yox idi. Belə bir şəraitdə qardaşlarının köməyinə Osmanlı paşası Nuru Paşanın öndərliyində Qafqaz İslam Ordusu çatdı.

1918-ci il sentyabrın 15-də Nuru Paşanın komandanı olduğu Qafqaz İslam Ordusu və Azərbaycan Cümhuriyyətinin korpusu Bakını işğaldan azad etdi. Həmin vaxt Bakıda Sentrokaspi Diktaturası var idi. Cəmi 45 gün fəaliyyət göstərən bu hakimiyyət, əsasən, daşnak ermənilərdən və menşeviklərdən ibarət idi. Sentyabrın 15-də azad edilən Bakı Azərbaycan Cümhuriyyətinin paytaxtına oldu.

Qafqaz İslam Ordusu sadəcə Bakının işğaldan azad etmədi, eyni zamanda Şamaxı, Göyçay və bir çox yerlərdə Azərbaycan türklərinin kütləvi şəkildə qırılmasının qarşısını aldı. Bu tarixi günün il dönümündə Bakının düşmən işğalından qurtulması üçün canından keçərək şəhid olan Azərbaycan və Türkiyə türklərini hörmətlə və minnətlə yad edirik. Məkanları cənnət, ruhları şad olsun.

Nuri Paşa’nın ordusu Bakü’ye girdi yazısı ilk önce Milli Düşünce Merkezi üzerinde ortaya çıktı.

Afganistanlı Azerbaycan Türkleri

Muhtemelen, konu başlığı herkes için alışılmadık ve anlaşılmaz olacaktır. Bugün, Azerbaycan Türkleri, siyasi ve sosyo-ekonomik sorunlarla boğuştuğundan, sınırlarından uzakta kimlerin olduğunu unuttular. Hatta Afganistan, Pakistan ve Hindistan’da yaşayan soydaşlarını hiç tanımıyorlar. Bu makalenin amacı, Azerbaycan’ın bugünkü sınırlarından uzakta yaşayan vatandaşlarını tanıtmaktır.

Afganistan’daki Azerbaycan Türklerinden Zarmina Afşar Hanım’ı tanıyalım önce. Şu anda ABD’de yaşıyor. Afganistan’ın başkenti Kabil’in yakınındaki 4. yüzyıldan kalma Afşar-Nanakçi köyünde doğdu. Zarmina Hanım, Azerbaycan Türklerinin büyük bir ekonomik ve politik güce sahip olduğunu, ama birliklerinin olmadığını bildiriyor. Ayrıca Azerbaycan devletinin onlarla temas kurmamasından ve yeterince ilgi göstermemesinden şikayetçi.

Azerbaycan Türkleri bugün Kafkasya’da küçük bir ülke olan Azerbaycan’dan kilometrelerce uzakta olan Afganistan’a nasıl göç ettiler?

Bunu anlamak için önce Afşarları tanımanız gerekir.

Afşarlar, Oğuzların 24 boyundan biridir. Onlar sadece Yakın ve Orta Doğu ülkelerinin kurulmasında değil, aynı zamanda Azerbaycan Türklerinin soy kökünün oluşumunda da özel bir rol oynadılar. Safevi Devleti’nin zayıflaması sırasında Afşarlar bir kez daha tarih sahnesine çıktı. Bu boyun temsilcisi Nadir Han, Rusya ve Osmanlı imparatorlukları tarafından işgal edilen Azerbaycan topraklarının yeniden birleşmesi için mücadeleye başladı.

1724’te Rusya ile Osmanlılar arasında “İstanbul Antlaşması ” imzalandı.  Bu anlaşmaya göre, Hazar Denizi’nin batı kıyısı Rusya’ya, kalan topraklar ise Osmanlılara verildi.

Tabii ki, Azerbaycan Türkleri buna razı gelmedi. Nadir Han, ilk olarak II Tahmasb ile bir anlaşma yaparak hizmetine girdi. Kısa bir süre içinde Afganları Safevilerin doğu sınırlarından uzaklaştırdı. Ancak, Nadir Han’ın ordudaki otoritesi II Tahmasb’ı rahatsız ediyordu. O, Nadir Han’dan habersiz Osmanlılar ile savaşa girdi ama yenilgiye uğradı. Bundan sonra Nadir Han onu iktidardan uzaklaştırmak zorunda kaldı. Onun yerine, III Abbas’ı Şah ilan etti ve kendisi de onun kayyumu oldu.

Daha sonra Osmanlılarla savaşa başlayan Nadir Han, onları yendi ve topraklarından çıkardı. Nadir Han döneminin en güçlü ordularından biri olan Rus ordusunu da 1732 Reşt Antlaşması ve 1735 Gence Antlaşması ile topraklarından çıkardı ve Safevilerin tarihi topraklarını yeniden birleştirdi.

Nadir Han 1736’da Azerbaycan, Muğan’da şah olarak seçildikten sonra, 1738’de Hindistan fethine başladı ve Afganistan’dan geçerken Azerbaycan’dan getirdiği 12.000 Türk ailesini bu bölgeye yerleştirdi. Yazımızın başında bahsettiğimiz Türkler, Azerbaycan sınırını korumak için Nadir Şah tarafından bölgeye yerleştirildi.

Bu Türkler kendilerine Kızılbaş diyorlar. Sadece Afganistan’da değil, Pakistan’ın Lahor vilayetinde ve Hindistan’da da yaşıyorlar. Kendileri yaşadıkları devletlerin iş ve siyasetinde oldukca etkili.

“Burada Azerbaycan sınırlarını koruyoruz”

Afganistan’daki Gendahar ve Kabil şehirlerinde yaşayan Afşarlar kendilerine Kızılbaş diyorlar. Afganistan topraklarında da Karabağ isimli birkaç yerleşim yeri inşa etmişler. Konuştukları dil, Azerbaycan Türklerinin konuştuğu dille aynıdır. Apa.tv’nın haberine göre, Afşar yaşlılara “Neden buraya yerleştiniz” sorusunu sorduğunda,”Azerbaycan sınırını koruyoruz”diye cevap veriyorlar.

Evet, bugün Azerbaycan topraklarının çoğunu kaybetti. Taraflı tarihçiler,Azerbaycan devletlerini “İran Devleti” olarak adlandırarak gerçeği gizliyorlar. (Halbuki İran kelimesi 1925’te Türk soylu Kaçar devletinin çöküşünden ve Pers soylu Pehlevi hanedanının tahta geçmesinden sonra ortaya çıktı. ) Ancak bütün bunlara rağmen, Azerbaycan sınırlarından uzakta yaşayan bu Türkler, bugün Azerbaycan vatandaşlarının eskiden sahip olduğu sınırları hatırlatıyor. Aşağıda sunulan videodan da anlaşılacağı gibi, vatanlarından ayrı düşen bu Türklerin ihtiyaçlarının karşılanması bugünkü Azerbaycan’ın hem vazifesi hem de borcudur.

***

(Azerbaycan lehçesinde)

Yəqin ki, mövzunun başlığı hər kəs üçün qeyri-adi və anlaşılmaz olacaq. Lakin bu doğrudur. Bu gün Azərbaycan Türklərinin başı siyasi və sosial-iqtisadi problemlərlə qarışdığı üçün sərhəddindən uzaqda nələrin və kimlərin olduğunu unudub. Onlar bəlkə də heç Əfqanıstanda, Pakistanda və Hindistanda yaşayan soydaşlarından xəbərdar deyillər. Məhz bu yazının məqsədi də xalqımıza bu günkü sərhəddindən uzaqda yaşayan həmvətənlərini tanıtmaqdır.

Əfqanıstandakı Azərbaycan türklərindən Zarmina Afşar xanımı tanıyaq öncə. O, hal-hazırda ABŞ-da yaşayır. Əslən Əfqanıstanın paytaxtı Kabil yaxınlığındakı 4 əsrlik Afşar-Nənəkçi kəndindəndir. Zarmina xanım bildirir ki,Azərbaycan türkləri böyük iqtisadi və siyasi gücə malikdir. Lakin birlikləri yoxdur. O həmçinin Azərbaycan dövlətinin onlarla əlaqə qurmamasından və kifayət qədər maraqlanmamasından şikayətlənir.

Bəs Azerbaycan türkləri bu gün Qafqazda kiçik bir ölkə olan Azərbaycanın sərhəddindən kilometrlərlə uzaqda olan Əfqanıstana neçə köç ediblər?

Bunu anlamaq üçün ilk əvvəl əfşarları tanımalıyıq.

Əfşarlar oğuzların 24 boyundan biridir. Onlar təkcə Yaxın və Orta Şərqin güclü dövlətlərindən olan Zəngilər, Qaramanoğulları, Germiyanoğulları dövlətlərinin qurulmasında iştirak etməyib, həm də Azərbaycan Türklərinin soy kökünün formalaşmasında xüsusi rol oynayıblar. Səfəvilər dövlətinin zəifləməsi dönəmində əfşarlar yenidən tarix səhnəsinə çıxdılar. Bu tayfanın nümayəndəsi olan Nadir xan Rusiya və Osmanlı imperiyaları tərəfindən parçalanmış Azərbaycan torpaqlarını yenidən bir bayraq altında birləşdirmək üçün mübarizəyə başladı.

1724-cü ildə Rusiya ilə Osmanlı arasında “İstanbul müqaviləsi” imzalandı. Bu müqaviləyə əsasən, Xəzər dənizinin qərb sahilləri Rusiyanın, qalan ərazilər isə Osmanlının tabeliyinə verilmişdi.

Əlbətdə ki, Azərbaycan türkləri bununla razılaşmadı. Nadir xan əvvəlcə II Təhmasiblə razılaşaraq onun qulluğuna girdi. Qısa müddətdə əfqanları Səfəvilərin şərq sərhədlərindən uzaqlaşdırdı. Lakin Nadir xanın orduda nüfuzunun artması II Təhmasibi narahat edirdi. O öz şöhrətini artırmaq üçün Osmanlı ilə savaşa girir ancaq məğlub olur. Bundan sonra Nadir xan onu hakimiyyətdən uzaqlaşdırmağa məcbur olur. Yerinə III Abbası şah elan edir, özüdə onun atabəyi olur.

Daha sonra Osmanlı ilə savaşa başlayan Nadir xan onları məğlubiyyətə uğradır və torpaqrından çıxarır. Nadir xan dövrünün ən güclü ordularından olan rus ordusunu 1732-ci il Rəşt və 1735-ci il Gəncə müqaviləsi əsasında bu ərazilərdən çıxarmağı bacarır və Səfəvilərin tarixi ərazilərini bərpa edir.

Nadir xan 1736-cı ildə Azərbaycanda, Muğanda şah seçiləndən sonra, 1738-ci ildə Hindistanı fəthə başlayır və Əfqanıstandan keçərkən bölgədə özü ilə Azərbaycandan gətirdiyi 12,000 türk ailəsini yerləşdirir. Məhz yazının başında bəhs etdiyimiz türklər həmin türklərdir ki, Nadir şah tərəfindən Azərbaycanın sərhəddini qorumaq üçün yerləşdiriliblər.

Bu türklər özlərini Qızılbaş adlandırır. Onlar Sadəcə Əfqanıstanda yox, Pakistanın Lahor vilayətində və Hindistanda da yaşayırlar. Bu türklər yaşadıqları dövlətlərin biznes və siyasətində olduqca təsirlidir.

“Burada Azərbəycan sərhədlərini qoruyuruq”

Əfqanıstanın Qəndəhar və Kabil şəhərlərində yaşayan əfşarlar özlərini Qızılbaş adlandırır. Həmçinin Əfqanıstan ərazisində Qarabağ adında bir neçə yaşayış məskəni də salıblar. Onların danışdığı dil məhz Azərbaycan türklərinin danışdığı dil ilə eynidir. Apa.tv-nin məlumatına görə
Əfşar ağsaqqallarına “niyə burada məskunlaşmısınız” sualı verəndə, cavab verirlər ki, “biz Azərbaycan sınırını qoruyuruq”.

Bəli, bu gün Azərbaycan öz torpaqlarının böyük bir qismini itirib. Hətda tərəfli tarixçilər bu dövlətləri ” İran dövləti ” adlandıraraq həqiqəti gizlədir. (Halbuki İran sözü 1925- ci ildə Türk soylu Qacar dövlətinin dağılmasından və taxta fars soylu Pəhləvi sülaləsinin keçməsindən sonra yaranıb. ) Ancaq bütün bu nüanslara baxmayaraq, Azərbaycanın sərhəddindən uzaqda yaşayan bu türklər, bu günkü Azərbaycan vətəndaşlarına bir zamanlar sahib olduğu sərhədləri xatırladır. Aşağıda təqdim etdiyimiz videodan da göründüyü kimi, ana vətənlərindən ayrı düşmüş bu türklərin ehtiyaclarını təmin etmək Azərbaycanın həm borcu həm də vəzifəsidir.

300 yıldır Afganistan’da yaşayan Azerbaycan Türkleri ile tanışın yazısı ilk önce Milli Düşünce Merkezi üzerinde ortaya çıktı.

Azerbaycan Ermenistan’ın kilit subayını yakaladı

Azerbaycan Savunma Bakanlığı’ndan yapılan açıklamaya göre, 23 Ağustos’ta saat 05:45′ te Ermenistan Silahlı Kuvvetleri Sabotaj ve İstihbarat Grubu cephenin Goranboy Bölgesi yönünde provokasyon yapmaya çalıştı. Ancak, Azerbaycan Ordusu’nun cephenin bu yönünde bulunan birimleri tarafından alınan kararlı önlemler sonucunda düşman kayıplara maruz kalarak geri çekilmek zorunda kaldı. Grup geri çekilirken Ermeni Sabotaj Grubu Komutanı Üsteğmen Gurgen Alaverdyan yakalandı.

ICHKK, esir alınan Ermeni üsteğmen ile ilgili müzakerelere başladı

Report.az’a konuşan Uluslararası Kızıl Haç Komitesinin Azerbaycan Temsilciliği Halkla İlişkiler Dairesi Başkanı İlahe Hüseynova’nın söylediğine göre, Ermeni sabotaj Grubu Komutanı Üsteğmen Alaverdyan’ın esir alınmasıyla ilgili olarak Uluslararası Kızıl Haç Komitesinin tutukluları ziyaret ettiğini, bu kişilere gösterilen muameleyi ve tutukluluk koşullarını gözlemlediğini ve bu kişilerin aileleri ile irtibatını sürdürmelerine yardımcı olduğunu belirtti.

Tüm sorumluluk Ermenistan’ın askeri-siyasi liderliğine aittir

Azerbaycan Savunma Bakanlığı, cephedeki durumun şiddetlenmesine yönelik tüm sorumluluğun doğrudan Ermenistan’ın askeri-siyasi liderliğine ait olduğunu kesin bir dille ifade etti.

***

(Azerbaycan lehçesinde)

Müdafiə Nazirliyinin verdiyi məlumata görə avqustun 23-də saat 05:45 radələrində cəbhənin Goranboy rayonu istiqamətində Ermənistan silahlı qüvvələrinin diversiya-kəşfiyyat qrupu təxribat törətməyə cəhd edib. Lakin cəbhənin bu istiqamətdə yerləşən Azərbaycan Ordusunun bölmələri tərəfindən görülən qəti tədbirlər nəticəsində düşmən itki verərək geri çəkilməyə məcbur edilib. Qrup geri çəkilməyə çalışarkən erməni diversiya qrupunun komandiri baş leytenant Qurgen Alaverdyan əsir götürülüb.

BQXK əsir götürülən erməni diversantla əlaqədar danışıqlara başlayıb

“Report.az” ın verdiyi məlumata əsasən Beynəlxalq Qızıl Xaç Komitəsinin (BQXK) Azərbaycan nümayəndəliyinin İctimaiyyətlə əlaqələr şöbəsinin rəhbəri İlahə Hüseynova, erməni diversiya qrupunun komandiri baş leytenant Qurgen Alaverdyanın əsir götürülməsi barədə danışarkən bildirib ki, Beynəlxalq Qızıl Xaç Komitəsi mandatına əsasən, münaqişə nəticəsində saxlanılan şəxslərə baş çəkir, bu şəxslərə olan rəftarı və onların saxlanma şəraitinə monitorinq edir və həmçinin bu şəxslərə ailə əlaqələrini saxlamağa köməklik göstərir.

Bütün məsuliyyət Ermənistanın hərbi – siyasi rəhbərliyinindir

Müdafiə Nazirliyindən bildirilib ki, cəbhədə vəziyyətin gərginləşdirilməsinə görə bütün məsuliyyət bilavasitə Ermənistanın hərbi-siyasi rəhbərliyinin üzərinə düşür.

Azerbaycan Ermenistan’ın kilit adamını yakaladı yazısı ilk önce Milli Düşünce Merkezi üzerinde ortaya çıktı.

İlham və Fərizə Allahverdiyevlər

“Qanlı Yanvar” olaraq qeyd etdiyimiz 20 Yanvar günü Azerbaycanlı türklər üçün bir çox kədərli hekayənin xatırladıcısıdır. Bu gün Sovet tankları qarşısında dimdik duran cesur insanları xatırlatdığı qədər, o tankların altında can vermiş şəhidləri də xatırladır. İlham və Fərizə cütlüyü də bunlardan biridir.

İlham Allahverdiyev 1962-ci ildə Ağdamda doğulmuşdu. Uşaqlığının bir hissəsini Ağdamda – nənəsinin yanında keçirdi. Sonra hərbi xidmətə getdi. Xidmətini başa vurandan sonra Bakıya qayıdan İlham Gəmi Təmiri Zavodunda işləməyə başladı.

Fərizə Allahverdiyeva 1970-ci ildə Ermənistan SSR, Spitak rayonunun Saral kəndində doğulmuşdu. 1 nömrəli tibb məktəbinin axırıncı kurs tələbəsi olan Fərizə, İlhamın bacısının sayəsində tanış olub və 1989-cu il iyunun 30-u ailə qurdu. Ancaq nə yazıq ki, cütlüyün xoşbəxtliyi qısa sürdü.

1990-cı ilin yanvarında İlhamla Fərizə ailələrindən ayrı yaşamaq qərarına gəldilər. Amma yanvarın 19-u İlham Fərizəni yaşadıqları evdən götürüb, anasıgilin yanına apardı. Fərizənin təhlükəsizliyinə əmin olandan sonra İlham əyninə qara paltar geyinib evdən çıxdı.

20 Yanvar günü İlham rus tanklarından açılan atəşlə şəhid oldu. İlhamı həmin günü xəstəxanalardan birində tapdılar. Yeni qovuşduğu sevdiyinin şəhid olması Fərizədə sağalmaz yaralar açdı. Fərizə bütün bu yaşananlara tab gətirə bilmədi. İlk əvvəl özünü yandırmaq istədi lakin yaxınları qarşısını aldı. Depressiyada olan Fərizəni evdəkilər gözdən qoymurdular. Lakin İlhamın yoxluğuna tab gətirə bilməyən Fərizə gecə hər kəs yuxuya getdikdən sonra bir qab sirkəni içərək intihar etdi. O bətnindəki körpəni də özü ilə məzara apardı.

Məhz buna görə də bu cütlüyün toy tarixi Azərbaycanda 2003-cü ildən bəri milli Sevgililər günü kimi qeyd olunur. Onların sevgi hekayəsi azerbaycanlı türklər üçün romalı bir papanın ölüm tarixindən daha dəyərli və önəmlidir. Çünkü İlham və Fərizənin hekayəsi sadece bir sevgi hekayəsi deyil. Eyni zamanda vətənə olan məhəbbətin də təcəssümüdür. Elə buna görə də, onların Şəhidlər xiyabanında yan yana olan məzarları heç vaxt ziyarətçisiz qalmayacaq…

Azərbaycanda Milli Sevgililər Günü yazısı ilk önce Milli Düşünce Merkezi üzerinde ortaya çıktı.

Azerbaycan Ordusu

26 Haziran 1918’de Azerbaycan Milli Ordusunun kuruluşunun temeli atıldı. 1 Ağustosta Azerbaycan Halk Cumhuriyetinin Savunma Bakanlığı tesis edildi . General Samet Bey Mehmandarov 25 Aralıkta Savunma Bakanı, Korgeneral Ali Ağa Şıhlinski bakan yardımcısı tayin edildi. Milli Ordunun kurulması Azerbaycan için büyük bir adımdı. Bu ordu halkta özgüven ve milli ruhu körüklemişti. Milli Orduyla birlikte Kafkas İslam Ordusu Bakü’yü ve etrafını Ermeni ve Bolşeviklerden temizledi. Aynı zamanda Azerbaycan’ın farklı bölgelerinde Milli Hükûmete karşı isyanları bastırdı. Kazah’da Azerbaycan sınırını geçmiş Ermeni ordusunu darmaduman etti. Hüseyin Han Nahçıvanski, İbrahim Ağa Usubov, Hamit Kaytabaşı, Kazım Kaçar, Cevat Bey Şıhlinski, Habib Bey Selimov gibi zeki generaller ordunun yapı taşıydı. Lakin Azerbaycan Halk Cumhuriyeti Bolşevikler tarafından yıkıldıktan sonra Milli Ordunun varlığına da son verildi. Generallerin çoğu Nargin adasına götürülüp kurşuna dizildi .

Sovyetler Birliği zamanında da hükûmetin Azerbaycan Türklerine karşı politikası devam etti. Sovyet hükúmeti Çar Rusyasından farklı olarak Azerbaycan Türklerini askere alsa da, onları cepheden uzak tutarak, genelde askeri eğitimin önem taşımadığı inşaat taburlarına gönderiyorlardı. Buradakı amaç belliydi . Türkleri harp sanatından mahrum bırakmak, onlara savaşçı kimliklerini unutturmak ve mevcut askeri teknolojilerden bihaber olmalarını sağlamak. O zamanki Azerbaycan hükûmeti bu çirkin siyaseti iyi bildiğinden 20 Haziran 1971’de C.Nahçıvanski Harp Okulunu açtı. Aynı zamanda hükûmet Azerbaycanlı gençlerin Sovyetlerin diğer askeri okul ve akademilerinde okuyabilmesi için gereken şartları sağladı. Ve bu gençler yıllar sonra Karabağ savaşında cesurca savaştılar. Azerbaycan Cumhuriyeti bağımsızlığını geri kazandıktan sonra 26 Haziran Azerbaycan Silahlı Kuvvetleri Günü olmuştur.

***

(Azerbaycan Türkçesi)

Azərbaycan Respublikası Silahlı Qüvvələrinin yaradılması Azərbaycan Xalq Cumhuriyyətinin mühüm nailiyyətlərindən biridir. Ordumuzun yaradılması prosesi əslində ölkəmizin müstəqilliyinin tarixidir. 1918-ci il 26 iyun tarixli fərmanla Azərbaycan Milli Ordusunun yaradılmasının əsası qoyuldu . Avqustun 1-də AXC-nin Hərbi Nazirliyi təsis edildi. General Səməd bəy Mehmandarov dekabrın 25-də hərbi nazir, general-leytenant Əlağa Şıxlinski nazir müavini təyin edildilər.

Milli Ordunun yaradılması Azərbaycan üçün böyük addım idi . Bu ordu xalqda özünə inam və milli ruhu oyatmışdı. Milli Orduyla birlikdə Qafqaz İslam Ordusu Bakını və ətraf qəzaları erməni-bolşeviklerden təmizlədi. Eyni zamanda Azərbaycanın fərqli bölgələrində milli hökumətə qarşı baş qaldıran qiyamları da yatırdı. Qazaxda Azərbaycan sərhədlini pozmuş erməni nizami ordu hissələrini darmadağın etdi. Hüseynxan Naxçıvanski, İbrahim ağa Usubov, Həmid Qaytabaşı, Kazım Qacar, Cavad bəy Şıxlinski, Həbibbəy Səlimov kimi istedadlı generallar ordunun bünövrəsi idi. Lakin Azərbaycan Xalq Cumhuriyyəti bolşeviklər tərəfindən süquta uğradıqdan sonra Milli Ordunun varlığına son qoyuldu. Generallarımızın çoxu Nargin adasına aparılıb güllələndi .

Sovet İttifaqı dövründə də hakimiyyətin Azərbaycan türklərinə qarşı siyasəti davam edirdi . Sovet hakimiyyəti Çar Rusiyasından fərqli olaraq azərbaycanlıları hərbi xidmətə çağırsa da, onları döyüş üçün nəzərdə tutulmuş hərbi hissələrə yox, əsasən tikinti batalyonlarında xidmətə aparırdılar .
Bununla da onlar öz məqsədini açıqca bəlli edirdi. Sovet hakimiyyəti türklərin hərb elminə yiyələnmələrini, mövcud hərbi texnologiyalardan istifadə etməyi bacarmalarını istəmirdi . Azərbaycan SSR idarəçiləri bu siyasəti aydın başa düşürdü. Buna görə də 1971-ci il iyunun 20-də Cəmşid Naxçıvanski adına ixtisaslaşdırılmış hərbi məktəb təşkil edildi . Hakimiyyət azərbaycanlı gənclərin Bakı Ali Birləşmiş Komandanlıq və Bakı Ali Hərbi Dənizçilik məktəblərinə, eləcə də SSRİ-nin digər hərbi məktəblərinə güzəştli şərtlərlə qəbul olunması üçün şərait yaratdı . Burda oxuyan istedadlı gənclərimiz daha sonra Qarabağ döyüşlərində misilsiz igidliklər göstərdilər . Azərbaycan Respublikası müstəqilliyini bərpa etdikdən sonra məhz bu tarix Silahlı Qüvvələr günü kimi qeyd olunmağa başladı .

Azerbaycan Ordusu 102 yaşında yazısı ilk önce Milli Düşünce Merkezi üzerinde ortaya çıktı.

Azerbaycan

Azerbaycan, insan uygarlığının geliştiği bölgelerden biridir. Maddi kültür anıtlarının zenginliği ile seçilen Dağlık Karabağ bölgesinin Ermenistan tarafından işgalinin sonucu olarak, orada Türk kültürünün tüm müzeleri, camileri ve anıtları yıkıldı. Sadece Türk kültürünün anıtları değil, diğer anıtlar da yok edildi. Bilinen ilk insan yerleşimlerinden olan meşhur Azıh ve Tağlar mağaraları, Karaköpek, Üzerliktepe kurganları şu anda askeri amaçlar için kullanılarak, kasıtlı olarak yok ediliyor.

Hocalı, Ağdam, Ağdere, Füzuli, Cebrail bölgelerinde kurganların yanı sıra, işgal altındaki Şuşa, Laçın, Kelbecer, Gubadlı, Zengilan, Füzuli bölgelerinde mezarlıklar, türbeler, camiler, tapınaklar, Kafkas Albaniyasına ait anıtlar ve diğer kültür miraslarımız yok ediliyor.

Beş bine yakın eksponatı olan Şuşa tarih müzesi, Devlet Halı müzesinin şubesi ve Halk Sanatı müzesi, Karabağ Devlet Tarih müzesi, aynı zamanda Laçın kentindeki Akoğlan Tapınağı, Hocalı’daki Esgeran Kalesi, Kelbecer tarih müzesinin ve diğer kültür anıtlarının, resim galerilerinin benzersiz ekspozisiyaları yok edilmiş, kutsal camiler ve tapınaklar alçakça kirletilmiş, kütüphaneler yakılmış, benzersiz el yazma numuneleri mahvedilmiştir.
Böylece Ermenistan, çirkin yüzünü göstererek, tarih ve kültür düşmanı olduğunu göstermiştir.

***

(Azerbaycan lehçesinde)

Azərbaycan bəşər sivilizasiyasının meydana gəldiyi ərazilərdən biridir. Maddi-mədəniyyət abidələrinin zənginliyi ilə seçilən Qarabağ bölgəsinin Ermənistan tərəfindən işğalı nəticəsində orada Türk mədəniyyətinə aid olan bütün muzeylər, məscidlər, abidələr dağıdılıb. Təkcə Türk mədəniyyətinə aid abidələr deyil, digər abidələr də məhv edilib. İlk insan məskənlərindən olmuş məşhur Azıx və Tağlar mağaraları, Qaraköpək, Üzərliktəpə kurqanları hal-hazırda hərbi məqsədlər üçün istifadə edilərək qəsdən dağıdılır. Xocalı, Ağdam, Ağdərə, Füzuli, Cəbrayıl rayonlarındakı kurqanlarla yanaşı, işğal olunmuş Şuşa, Laçın, Kəlbəcər, Qubadlı, Zəngilan, Füzuli rayonlarının ərazilərindəki qəbiristanlıqlar, türbələr, məscidlər, məbədlər, Qafqaz Albaniyasına məxsus abidələr və digər milli abidələrimiz məhv edilir.

Beş minə yaxın eksponatı olan Şuşa tarix muzeyi, Dövlət xalça muzeyinin filialı və Xalq tətbiqi sənəti muzeyi, Qarabağ dövlət tarix muzeyi, həmçinin Laçın rayonundakı Ağoğlan məbədi, Xocalıdakı Əsgəran qalası, Kəlbəcər tarix muzeyinin və digər mədəniyyət ocaqlarının, rəsm qalereyalarının bənzərsiz ekspozisiyaları da dağıdılmış və talan olunmuş, müqəddəs məbəd və məscidlər təhqir edilmiş, kitabxanalar yandırılmış, misilsiz əlyazma nümunələri məhv edilmişdir. Bununla Ermənistan özünün çirkin üzünü göstərərək, tarix və mədəniyyət düşməni olduğunu sübut edir.

Ermenistan Azerbaycan’ın ulusal kültür anıtlarını yok ediyor yazısı ilk önce Milli Düşünce Merkezi üzerinde ortaya çıktı.