Evet! bugün bu yakıcı, yıkıcı Covid-19 salgınının tam ortasında bu cümleyi kurmak yadırgatıcı olabilir. Biraz sakin olalım, evde kalalım ve gelin hep birlikte, madde madde salgının ne gibi faydaları olacağını sıralayalım..

1. “Cemiyete karşı ferdi mesuliyet” duygusu bu salgınla gelişti. Evet halen, sokağa çıkma yasağını hararetle tartışıyoruz ama insanımızın yüzde 90’nı sosyal izalosyona riayet ediyor. Cebri sebep olmakla birlikte, hepimiz gönüllü olarak elimizi taşın altına koyuyoruz. Devlet, eskisi gibi vatandaşına sorumsuz çoçuk muamelesi yapmadı/yapamadı, ekonomik kaygılar ön planda olsa da aşırı tedbirler idare eliyle almayarak ferdi mesuliyet sahasını açtı.

Bu ilerleyen yıllarda daha fazla insanımızın milletimiz adına daha çok insiyatif aldığı bir ortamı oluşturacaktır.

2. Bilimin modern hayatın can damarı olduğu gerçeği herkes tarafından farkına varıldı. Evet! ülkemizde öteden beri tıp alanına her zaman yüksek saygı ve özen vardı, bu salgınla bu durum iyice pekişti. Ayrıca iyi bir yönetimin bilim ile techizatlandırılmasının ( Sağlık Bakanlığı Bilim Kurulu) kamu yararı için, ortak iyilik için ne kadar önemli ve faydalı olduğunu bu musibet ortaya koydu.

Bundan sonraki yıllarda da, kamunun ya da özel sektörün atacağı adımlarda bu adımın ilmi altyapısı var mı diye sorgulan insan sayımız artacaktır.

3. Yaşadığımız dünyanın ne kadar küreselleştiğinin farkına geniş kitlelerce varıldı. Bir yandan insanlığın ortak sorunlarının varlığı görünürken, milletler ve devletler arasındaki imkan farklılıklarının uluslar için nasıl yıkıcı sonuçlar doğuracağı da görüldü. Küresel düzeyde “işbirliği içerisinde rekabet” anlayışının güçleneceğini önümüzdeki günlerde göreceğiz. Diğer uluslar ile hem rekabet edeceğiz hem de işbirliği içerisinde olacağız.

4. Küresel üretim ve tedarik sistemin tek bir noktaya yoğunlaşmasının (Çin) zararlarını tüm dünya gördü. Önümüzdeki yıllarda üretim merkezleri tüm küreye belirli ölçüde yayılarak alternatif ağların çoğalma ihtimali yüksek. Genç nufusu, Avrupaya göre nispeten ucuz iş güçü ile bu Türkiye’ye yeni imkanlar sunacaktır.

5. Sadece sağlık hizmeti vermenin, hastane yapmanın, klinik ameliyathane açmanın yeterli olmadığı. Sağlık teknolojileri üretmenin, ilaç aşı geliştirmenin en az savunma sanayii kadar önemli olduğu anlaşıldı.  Önümüzdeki yıllarda ülkemizde sağlık teknolojileri ve ilaç sanayi daha da gelişecektir.

Bu noktada  ülkemiz için tek sorun, ağır bir politik kutuplaşmanın içerisinde zehirlenen siyasal kültürümüz. Değişen ve gelişen yeni şartlara siyaset kurumumuz ne düzeyde uyumlulaşabileceğini zamanla göreceğiz…. Umut edelim, gayret gösterelim, ne kadar siyasetimiz yeni şartlara ayak uydurursa, güncel gelişmeleri iyi okuyup gerekli yapıları oluşturabilirse o ölçüde başarı gelir…

Kısaca gözlemlediğim faydalar bunlar…

Karar sizin…

Covid-19, ya Sonrası… yazısı ilk önce Milli Düşünce Merkezi üzerinde ortaya çıktı.

Araştırmalar bize sözel iletişimden daha çok beden dilinin/fiillerin etkili olduğunu söylüyor. Lafa değil, icraata bakıyoruz.

Türk televizyonları her zamanki gibi salgın günlerinde de sınıfta kalıyor.

Hiç bir şey yokmuş gibi konuklar bardak misali ekranlara diziliyor. İlgili, alakasız birçok ekran yüzü sosyal mesafe kuralları gözetilmeksizin yan yana konuşturuluyor.

Her sunucu/moderatör aynı programlara her zamanki formatta devam ediyor. Bir fevkaladelik sesi kapattığınız zaman hissedilmiyor. Bu vaziyetinizi insanımız ciddiye alır mı?

Özel yayınlar yok, olağanüstü yayın formatları ortalıkta hiç yok.
Bir de utanmadan cümbür cemaat sokağa çıkma yasağını tartışıyorlar.

Sizleri izleyen vatandaşımız size güvenir mi?

Skype başta olmak üzere bir çok uzaktan görüntülü iletişim araçı mevcutken, haberde esas olan görüntü değil sesken, yani telefon ile bağlantı her zaman mümkünken, evde oturun ikazı bu şekliyle ne kadar etkili olabilir.

Sokaklarda acar muhabirler sürekli haber kovalarken, 65 yaş üstü nasıl sıkılmadan evde oturabilir?

Halk sağlığı için televizyonların acilen format değiştirmesi gerekiyor. Stüdyo programları sadece sunucunun olduğu, konuk kabul edilmediği, telefon ve uzaktan görüntülü bağlantıların yapıldığı bir formata dönüştürülmeli.

RTÜK eli ile, Sağlık Bakanlığının talimatıyla bu gerçekleştirilmeli. Yoksa her şey televizyonda olağan akışı ile devam ederse, sokakta insanımız da her zamanki gibi dolaşmaya devam eder.

Biraz özen, biraz samimiyet ve her zaman ciddiyet lütfen!

Biraz ciddiyet.. Sınıfta Kalan Televizyonculuğumuz yazısı ilk önce Milli Düşünce Merkezi üzerinde ortaya çıktı.

Kitabın yazarlarından Benny Morris İsrail’in Haaretz gazetesine geçen hafta verdiği mülakatta kitabının 9 yıllık bir çalışmanın ürünü olduğunu ve artık Arap-İsrail çatışmaları konusunda yazmak istemediğini ve daha hassas ve ilgi çekici konulara yönelmek istediğini belirtiyor. Benny Morris, yayınlanacak kitabında, 1894 ile 1924 arasındaki 30 yıllık dönemde 1.5 ile 2.5 milyon Rum, Ermeni, Asuri Hristiyan nüfusun Türkiye’de soykırım kurbanı olduğunu iddia ediyor.  Uluslararası kamuoyunun 1915-1916 Ermeni olaylarını bildiğini fakat diğer yaşanılanlara yeteri kadar dikkat çekilmediğini savunuyor. Osmanlı İmparatorluğu’ndan Cumhuriyet’e kadar Türklerin Hristiyan azınlıkları yok etmek için 30 yıl boyunca sistemli bir politika izlediğini iddia ediyor. Çalışmasında hangi kaynaklardan istifade ettiğini acıkça belirtmemek ile birlikte genel olarak çalışmasını Ermeni, Rum ve Türk kaynaklarına dayandırdığını belirtiyor. Ayrıca dönem ile ilişkili Türk, Amerikan, İngiliz ve Alman resmi görevlilerinin yazdığı belgelerden faydalandıklarını ifade ediyor.

Morris’in en fazla tartışma yaratacak sözleriyse Gazi Mustafa Kemal Atatürk ile ilgili olanlar. Atatürk’ün modern, aydın bir devlet adamı olarak tanındığını söyleyen tarihçi, akıllara durgunluk verecek şekilde Mustafa Kemal’in 1922’de Anadolu’da son kalan Ermeni ve Rumları öldürttüğü yalanını paylaşıyor. 1922 yılında Doğu Karadeniz’den Sivas üzeri batıya göç etmek zorunda kalan 70.000 Rum’un bir kısmının yollarda açlık ve hastalığın yanı sıra Mustafa Kemal komutasındaki ordu tarafından öldürüldüğünü ve Mustafa Kemal Paşa’nın Hristiyanlardan arındırılmış bir ülke arzusunda olduğu için yaşanılanları görmezden gelerek konunun üzerini örttüğünü iddia ediyor. Yazar, iftirayı meslek edinmiş diğer birçok tarihçi gibi Türk arşivlerinin özenle gizlendiği, yasak olduğu mitine sarılıyor. Gizli belgeler var, gizli oldukları için ulaşamıyor ama içlerinde ne yazdığını biliyor!

Justin McCarthy başta olmak üzere birçok saygın tarihçinin döneme ilişkin yapmış olduğu titiz çalışmalara yer verilip verilmediğiyse şuan için bilinmiyor. McCarthy yayınladığı “Ölüm ve Sürgün“ adlı eserinde Osmanlı Devleti’nin yıkılış süreçinde Müslümanların karşı karşıya kalmış olduğu insanlık dramını, katliamları uluslar arası kamu oyunun dikkatine sunmuştu. Nisan’a tarihlenen istihbarat-algı operasyonunun kapsadığı dönem McCarthy’ninkiyle çakışıyor.

Ben-Gurion Üniversitesinden emekli olan 70 yaşındaki İsrailli tarihçi ilginç yaşam öyküsü ve tartışmalı kitaplarıyla da dikkat çekiyor. İsrail’in kuruluş yıllarında dünyaya gelen tarihçi, Siyonist hülyaların peşinde İngiltere’den Filistin’e göç etmiş bir aileye mensup. Kudüs’te dünyaya gözlerini açan Moris’in babası İsrail Dışişleri bakanlığında önemli görevlerde bulunmuş. Babasının görevi nedeniyle uzun süre New York’ta bulunan yazar, lise öğrenimini tamamladıktan sonra İsrail’e tekrar dönmüş. Benny Morris,askerlik hizmetini yapmak için İsrail ordusuna katılmış ve 6 Gün Savaşları olarak bilinen Arap-İsrail savaşında Mısır cephesinde yaralanmış.

Birinci intifada sırasında İsrail ordusunun Filistinli göstericilere karşı takındığı acımasız saldırıları tasvip etmediğini ifade ettiği için birkaç hafta cezaevinde tutuklu kalmış. Kudüs Hebrew Üniversitesinde tarih eğitimi alan Benny Morris, doktorasını Cambridge Üniversitesi’nde tamamlamış. 1978’de The Jerusalem Post’ta gazeteci olarak işe başlayan yazar ilk sansasyonel çıkışını 88’de yayınlanan kitabı “The Birth of Palestian Refugee Problem, 1947-1949 (Filistinli Mülteci Sorunun Doğuşu 1947-1949)” ile elde eden yazarın tüm kitapları ilk önce İngilizce olarak tüm dünyada yayınlanmış. Yazarın ülkemizde de yayınlanmış birkaç eseri bulunuyor.

Kitap, Birinci Dünya Harbi’nde İngiliz İstihbaratı tarafından, Türkiye’nin Sevres ve Syces-Picot’a göre parçalanmasına dünya kamu oyunu hazırlama gayesi güden Mavi Kitap‘a benzer bir algı operasyonu. Bu sefer İngiliz değil, İsrail-ABD yapımı ile karşı karşıyayız.

Türkler, Hristiyanları katletmiş(!): İsrail-ABD ortak yapımı algı operasyonu yazısı ilk önce Milli Düşünce Merkezi üzerinde ortaya çıktı.

Serbest piyasaya inanç sarsılıyor

İngiliz The Economist dergisi 15 Kasım tarihli sayısında kapitalist sistemin bugünkü durumunu ve muhtemel geleceğini değerlendiren bir makale yayınladı.

Makalede özetle şu görüşlere yer verildi:

Kapitalist düzenin işçilerin haklarını yok saymak pahasına sermayedarları koruduğu ön kabulü her zaman vardı. Fakat son on yıldaki gelişmeler kapitalizme bunun da ötesinde itibar kaybettirdi.

2016’da yapılan bir araştırmaya göre, Genç Amerikalıların yarıdan fazlasının iktisadi düzene inancını kaybetmiş ve sistemi fikren desteklemiyor. Sisteme inancın yitmesi bir tehlike, fakat bazı şeyleri yeniden değerlendirme imkânı verdiği için de bir fırsat. Popülist ve korumacı politikaları savunanlar itiraf etmese de, kapitalist sistem ciddi bir sorunla karşı karşıya. Değişen şartlarla birlikte, mutlu-mesut dönemler yaşayan klasik firmalar, teknoloji şirketlerinin piyasa hâkimiyetini arttırmasıyla zorlanmaya başladılar. Değişen şartlarla birlikte sistemin yeniden adil rekabeti sağlayacak, oligopolinin sunduğu haksız kazançları, yüksek karlılığı azaltacak ve geleceği refah içerisinde inşa edecek yenilikleri, inovasyonu kolaylaştıracak bir değişimin/devrimin vakti gelmiş görünüyor.

Bir zamanlar rekabet iyi bir şeydi

Devletler ve siyasetçiler, sağlıklı piyasa koşullarının oluşması için uzun yıllardır mücadele veriyor. Amerika, 20. yüzyılın başında petrol ve demiryollarındaki karteli ortadan kaldırdı. Batı Almanya, İkinci Dünya Savaşı ertesinde, serbest piyasa ekonomisini ve sistemin olmazsa olmazı sağlıklı rekabet koşullarını devleti yeniden inşa projesinin merkezine yerleştirdi. Bir taraftan Avrupa tek ve güçlü pazar haline gelirken, Margaret Thatcher gibi siyasiler yabancı yatırımcıları teşvikte en ön sırada yerini aldı. Ronald Reagan, her mikrofonu eline aldığında  rekabeti teşvik etti. Aynı değişime/dönüşüme geçmişteki gibi, bugün de ihtiyaç var. 1997’den beri Amerikan sanayisinin üçte ikisinde pazar yoğunluğu arttı. Aynı dönemde ekonomilerde yapısal bozuklukları had safhaya ulaştı. Herhangi bir piyasada/sektörde, toplam hacmin üçte ikisinden fazlası, 4’ten az firmanın kontrolü altında. Sağlıklı bir ekonomiden öncelikli beklenti kârın adil rekabet içinde oluşmasıdır. Avrupa’da genel gidiş, Amerika’dan daha dengeli, fakat temeldeki görünüm çok farklı değil. Her sektörde en büyük dört firmanın ortalama pazar payı, 2000 yılından bu yana üç puan arttı. Her iki kıtada, hâkim konumdaki firmaların yerinden edilmesi, sektör içi çeşitliğinin artarak rekabetçi piyasa koşullarının oluşması gün geçtikçe zorlaşıyor.

Tekelleşme ve kâr artıyor

Genelde küreselleşmenin rekabet ortamını kızıştırdığı iddia edilir. Fakat derginin araştırması, rekabetin o kadar da hissedilmediğini ve kârlılığın aşırı arttığını gösteriyor. Rekabet yokluğunun 660 milyar dolarlık bir haksız kazanç havuzu yaratmış. Oligopoliden elde edilen aşırı kârın üçte ikisinin Amerikalı firmalara gittiği görülüyor. Tekel kârının çoğu teknoloji firmalarına gidiyor. Google ve Facebook gibi firmalar tüketiciden hiçbir ücret talep etmeden bedava hizmet sunuyor. Fakat, üreticilerin, özellikle reklamverenlerin maliyetlerini yükseltmekten asla kaçınmıyorlar. Kredi kartları, ilaç dağıtım ağları ve kredi dağıtıcılarının hala çok yüksek ve haksız kârları elde ediyor. Halkın oligopol piyasalarla daha fazla ilgilenmesi ve bilinçlenmesi gerekiyor. Örneğin çeşitli düzenlemeler ile korunan ABD menşeli havayolu şirketleri Avrupalı firmalara göre yolculara daha kötü hizmet sunup daha fazla ücret alıyorlar. Yine ABD’de, kablo TV hizmet sağlayıcıları fahiş fiyatlarıyla ünleniyor.  2011 yılına göre bir kablo TV abonesi bugün %44 daha fazla abonelik ücreti ödemek zorunda.  Gerçi tüketici dostu Netflix, Amazon gibi firmalar sisteme giriş yapıyor fakat gelecekte bunların da tekel oluşturma ihtimali kaygı veriyor.

Piyasalar tedaviye muhtaç

The Economist’e göre, piyasaların derinleşmesi ve güçlenmesi iktisadi birçok muammaya sağlıklı çözüm getirebilir.

Dergi özetle şöyle devam ediyor:

Gelişmiş ülkelerdeki düşük faiz oranlarına rağmen, yeni şirketlerin sektörlere girişinde ciddi zorluklar var. 2000 yılının başından bu yana, her geçen gün çalışanların GSYİH’den aldıkları pay azalıyor. Monopolist firmalar işçi ücretlerini her geçen gün biraz daha tırtıklıyor.Birçok sektörde yenilikçi firmaların tutunma şansı çok azalmış. Bir yandan işgücüne katılım oranı düşerken, aynı anda verimliliğin de düşmesi iktisadi düzenin geleceği açısından ciddi kaygılara yol açıyor.

Gelecekteki muhtemel ABD Başkan adaylarından Elizabeth Warren daha fazla işçi çalıştırmanın teşvik edilmesi gerektiğini savunuyr. İngiliz İşçi Partisi de, zorunlu istihdamı ve sendikaların yeniden güçlendirilmesini savunuyor. Ancak Economist’e göre 1960 model kapitalist sisteme dönüş faydadan daha çok zarar getirecektir. Fakat zorla istihdam veya kârlara eski moda usullerle el koymak da fayda sağlamaz.

Ve devrim reçetesi

The Economist, kapitalist sistemde dönüşüm için üç önermede bulunuyor:

1. 1.Fikrî mülkiyet ve telif haklarının yeniden düzenlenmesi: Hem iş hayatında hem de yargıda telif hakkı başta olmak üzere birçok hak kolaylıkla kullanılabilmeli ve bu kullanış güvence altında olmalı. Mevcut düzen, patent sahibine inovasyonu baltalayacak ve yeniliğe engel olacak derecede haksız koruma sağlıyor.
2. Bir sektöre girişte hükümetler tarafından konulan zorunlu lisanslandırmanın kaldırılmalıdır. Özellikle istihdam yönünden işçilerin çeşitli sertifikalar almak zorunda bırakılmaması gerekir. ABD’de 1950 yılında çalışabilmek için lisans gerektiren işler %5 iken bugün bu gereklilik %20’ye çıkarılmıştır.
3. 20.yüzyılın başındaki gibi 21. yüzyılda da yeni anti-tröst (anti-tekel) yasalar çıkarılmalı ve bu yasalar her geçen gün kartelleşen teknoloji firmalarına da uygulanmalı.

The Economist, bu önerilerin sistemin hastalıklarını kökten çözmese bile, tedavi yönünden fayda sağlayacağını söylüyor. Rekabetin ve yenilikçi firma sayısının artışı ile şirket kârları daha hakkaniyetli hale gelecek, işçi ücretleri bugüne göre en az %6 artabilecek, tüketiciler hem ürün çeşitliğine hem de daha ucuza mal ve hizmete kavuşacak. Bu önlemler belki yükselen popülist siyasetin önünü bütün bütün kesmeye yetmeyebilir. Fakat, bir ihtimal geniş halk kitleleri arasında kapitalist sisteme inancı canlandırabilir.

The Economist: Bir Sonraki Kapitalist Devrim yazısı ilk önce Milli Düşünce Merkezi üzerinde ortaya çıktı.

Öncelikle, Uluslararası Ödemeler Bankası (BIS), parasal ve finansal istikrarı sağlamaya yönelik olarak merkez bankaları ve diğer kurumların kendi aralarındaki işbirliğini artırmak amacı ile kurulmuş uluslararası bir organizasyon. 1930 yılında kurulmuş olup, İsviçre’nin Basel kentinde yerleşik. Sermayesi altın frank şeklinde ifade edilmekte olup, 1 altın frank 0.29 gram altını temsil etmektedir. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası 5000 altın frank ile bu bankanın hissedarıdır. BİS’in temel görevi uluslararası ekonomik istikrarı muhafaza etmek için başta merkez bankaları olmak üzere, uluslararası ekonomik sistemle ilgili olan tüm kurum ve kuruluşlarla veriler hazırlamak, toplantılar düzenlemek ve talep edilen konularda danışmanlık hizmeti sağlamaktır. Bu yüzden Borio’nun uluslararası ekonomik gidişatla ilgili paylaşacağı fikirler büyük bir öneme sahiptir.

Borio, her şeyin bilgiye ulaşmakla ilgili olduğunu savunuyor ve sağlıklı veriye ulaşmak için herkesin yoğun bir mücadele vermesi gerektiğini hatırlatıyor. Finansal kriz sırasında, merkez bankalarının iyi bir sınav verdiğini, uluslararası ekonomik sistemin istikrara kavuşturulması ve krizden kurtulmak amacıyla, birbirleriyle iletişim ve koordinasyon içerisinde üzerine düşen görevleri yaptığını ifade ediyor. Krize merkez bankalarının sağlıklı cevaplar ürettiğini işaret ediyor. Temel sorunun kriz sonrası dönemde siyasi iktidarların ekonomik büyümeyi sağlamak için merkez bankaları üzerinde aşırı bir baskı oluşturması olduğunun altını çiziyor. Aynı zamanda eldeki mevcut iktisat teorilerinin, bir taraftan ekonomik büyümeyi sağlarken, diğer yandan finansal istikrarı sağlamak konusunda yeterince aydınlatıcı olmadığını savunuyor.

Ana-akım para politikası savunucusu iktisatçılar; enflasyon, istihdam ve ekonomik büyüme arasında öngörülebilir bir ilişkinin olduğunu savunurlar. bu iktisatçılara göre, enflasyon ve istihdam arasındaki ilişki Phillips eğrisi (Philips curve) olarak adlandırılan bir kavram ile açıklanmaktadır. Phillips eğrisi, bir ekonomide enflasyonla işsizlik arasında ters yönlü ilişki olduğunu anlatan ekonomik analizdir. Yeni Zelandalı iktisatçı A.W. Phillips tarafından İngiltere ekonomisi üzerinde yapılan bir araştırma sonucunda geliştirilmiştir. Bu ilişkiyi aşağıdaki şekilde göstermek mümkündür.

Bu eğriye göre işsizlik düştüğünde, enflasyon yükselmektedir. Teori ilk olarak 1950’lerde savunulmaya başladı ve ana ekseni çok fazla değişmeden bir çok farklı versiyonu ekonomi politikaları uygulayıcıları tarafından denendi.  Her bir versiyonun ortak paylaştığı kanaat,  deflasyonun parasal gevşekliğin bir sonucu olması. Mahfi Eğilmez’e göre bu analize pek çok eleştiri yöneltilmiş, katkılar yapılmıştır. Bugün genel olarak kabul gören yaklaşım Phillips Eğrisi analizinin kısa dönemde doğru olduğu yolundadır. Buna karşılık bu analiz uzun dönemde devreye giren başka faktörler nedeniyle geçerliliğini yitirmektedir. Bu genel kabulün yanı sıra bu analizin hiçbir biçimde geçerli olmadığını savunanlar da az sayıda değildir.

Borio, merkez bankalarının d (yeni pencerede açıeflasyonu hoşgörüyle karşılayamayacağını savunuyor. Merkez bankalarının ekonomik durgunlukla mücadele etmemesinin ekonomik büyümenin doğal büyüme oranlarından düşük gerçekleşmesine ve bunun sonucunda da çok az insanın iş bulmasına sebebiyet vereceğini ifade ediyor. Genel iktisadi yaklaşımlar ışığında, merkez bankalarının sınırlı bir gücü olduğunu hatırlatıyor. Uzun vadede ekonominin tüm birimleriyle dengeye geldiğini işaret etmekle birlikte,kısa vadede merkez bankalarının sadece faizleri artırıp, azaltabilme yetkisine sahip olduğunun altını çiziyor.

Borio ekonomi ile ilgili her zaman daha iyi bir yaklaşımın ve politikanın var olduğunu düşünüyor, esasında para politikasının dış etkenlerden özellikle merkez bankalarının uyguladıkları veya uygulamadıkları politikalardan bağımsız, sadeleştirilmiş ve uzun dönemde her zaman belirli bir dengeye kavuşan bir yapıya sahip olduğunun altını çiziyor. Merkez bankalarının kısa vadede faiz aracıyla belki ekonomik çıktıyı etkileyebileceğini, fakat uzun vadede tek etkileyebileceği hususun “enflasyon” olacağına işaret ediyor. Kaynakları belirlemek, dağıtmak veya yeniden tanımlama gücüne sahip maliye politikalarının her zaman için  mevcut kaynakları azaltarak veya çoğaltarak para politikasını yön verebileceğini hatırlatıyor. Para politikalarından  ziyade bakış açısının maliye politikalarına kayması gerektiğini savunuyor. Borio, Philips eğrisinin başarısız olmasındaki en önemli yapısal etkenin küreselleşme olduğunu çünkü küreselleşmenin,uluslararası rekabetin enflasyon üzerinde aşağı yönlü baskı yaptığını hatırlatıyor.

Kaş yaparken, göz çıkarmak

“Maddi durgunluk” kavramı bir çok iktisatçı tarafından tartışılıyor. Obama’nın danışmanlarından Larry Summers, yaşlanan nüfus sebebiyle üretkenliğin düştüğünü ve toplumların  daha az tüketmeye başladığını vurguluyor. Bu durumun durgunluktan kurtulmayı zorlaştırdığını ve talep yetersizliğinin ekonomik daralmayı sürekli kıldığını savunuyor. Ancak Borio, “yapısal güçleri” farklı şekilde yorumluyor. 2015 yılında, Borio ve arkadaşlarının 38 ülkenin 140 yıllık verilerini inceleyerek yaptıkları bir çalışmada, tüketici fiyatlarındaki azalmanın, ekonomik büyümeyi de beraberinde getirdiğini sonucuna ulaştığını paylaşıyor ve en dikkat çekici sonucun merkez bankalarının enflasyonla ve ekonomik durgunlukla mücadele maksadıyla yanlış politikalar uyguladığı, çoğu zaman kaş yaparken, göz çıkardığını savunuyor. Merkez bankaları tarafından faizlerin olabildiğince düşük tutulmasının finansal sistemde riskler oluşturduğu, artan kredi talepleri ve kredi hacminin varlık değerlerini aşırı artırdığı ve finansal şişkinliğin belirli bir süre sonrasında kendisini düzeltme zorunluluğunu beraberinde getirdiği hatırlatılıyor. Küreselleşmenin enflasyonu aşağı yönde baskılaması ve bir taraftan ekonominin genel beklentilerinin merkez bankaları üzerinde “kıskaç etkisi” oluşturduğu savunuluyor. Bu durumunda 2008 Küresel Krizi gibi krizleri her zaman ihtimal dahilinde tuttuğu belirtiliyor.

Faizlerin düşük tutulmasının siyasetçiler ve ekonomik aktörler tarafından sürekli olarak istenmesinin anlaşılabilir bir durum olmadığı savunuluyor. Finansal istikrarın önemli olduğu ve piyasa aktörleri tarafından kayıtsız kalınmaması gerektiği vurgulanırken, olması gerekenden daha düşük faiz oranlarının birçok riski beraberinde getirdiğini, finansal sisteme uzun vadede ciddi zararlar verdiğinin altı çiziliyor. Merkez Bankası yöneticileri  ve para politikası savunucusu iktisatçıların daha fazla sorumluluk alması gerektiğine işaret ediliyor. Finansal piyasalarda oluşan panik halinin, merkez bankası politikalarından bağımsızmış gibi algıladıkları yatırım, tüketim, tasarruf ve diğer değişkenleri görünmez bir elin dengeye getireceğine olan inanca sahip uzmanları şaşırtığı iddia ediliyor. Borçlanma ve yatırım konusunda siyaset yapıcıların yanlış tercih ve uygulamalarının ekonomik durgunluğun öncesi ve sonrasında ciddi zararlar verdiği savunuluyor. Finansal sistemin siyasetçiler ve piyasa aktörleri eliyle bozulduğu, kaynakların verimsiz ve yanlış kullanıldığına işaret ediliyor.

Her yaşanılan ekonomik çalkantıdan sonra iktisatçılardan tatminkar bir açıklama yapması beklenirken, gün geçtikçe bundan uzaklaşıldığı savunuluyor. Borio, ekonomik başarı için ilk yapılması gerekenin, ekonominin her geçen gün yenilen bir alan olduğunu farkına varmamızın gerektiği, sürekli olarak finansal gelişmeler başta olmak üzere ekonomik durumla ilgili bilgi ve birikimlerimizi artırmamız gerektiğini savunuyor. Artık, iktisat ilminin klasikleşmiş teorilerini bir kenara bırakarak yeni para ve maliye politikalarıyla ilgili yaklaşıma ihtiyacımız olduğu savunuluyor.

WSJ: Merkez Bankaları’nın yönetimleri krizi neden ıskaladı? yazısı ilk önce Milli Düşünce Merkezi üzerinde ortaya çıktı.

2021’de görev süresi sona erecek Merkel, pazartesi günü yaptığı açıklamayla siyaset sahnesinden çekileceğini duyurdu. Erken seçim olması halinde, Şansölye Merkel siyaseti daha erkende bırakabilir. İster erken, isterse zamanında bir seçim olsun, Merkel sonrası döneme hazırlık yapmak için yeterince zaman olduğu ifade ediliyor.

Merkel karizmasıyla veya cüretkâr çıkışlarıyla tanınmıyor, önceki Şansölye Helmut Kohl gibi ağır başlı, mülayim bir siyaset tarzına sahip. Son genel seçimde Merkel’in seçim sloganı “Bizim zevk duyduğumuz ve hayatın güzel olduğu yer: Almanya”ydı. Ilımlı duruşu, istikrar odaklı siyaseti, merhametli yaklaşımları ve Almanya için birleştirici bir güç olmasını sağlayan tüm özellikleri onun Mutti (ANNE) lakabıyla anılmasını haklı çıkarıyor. Birkaç ufak tefek siyasi çalkantıya rağmen, 13 yıllık görev süresi içerisinde ülke oldukça sakin ve refah içerisinde bir dönem geçirdi.

New York Times Editör masası, popülizmin yükseldiği, Putin’in Rusya’nın dünya siyasetindeki gücünü artırdığı, Trump’ın başkan seçildiği ve İngiltere’nin Avrupa Birliği’nden ayrılma kararı aldığı zorlu bir dönemde sakinliği, dürüstlüğü ve duruşuyla Merkel’in “hür dünyanın lideri” haline dönüştüğünü savunuyor.

Bilim insanı olmak için eğitim alan Merkel ,  Almanya’nın ilk kadın başbakanı oldu. Birçok kritik karara imza attı ve bu kararların bazıları ağır eleştirilere maruz kaldı hatta aptalca olarak bile değerlendirilen kararları oldu.  Üç kere iflasın eşiğinden Yunanistan’ı kurtarması, Suriyeli mültecilere sınırları açmaktan sakınmaması, Putin’in, Trump’ın sesini yükselttiği bir dünyada, sakinliği, aceleye yer vermeyen çalışma stiliyle, az sözle çok iş yapması ve yaşanılanları istismar etmeyen siyaset tarzı Merkel’in dünya siyaset sahnesinde ön plana çıkmasını sağladı.

Yunanistan’ın kemer sıkması konusundaki ısrarı, sert ekonomik tedbirler almaya teşvik etmesi çok eleştirildi. Suriyeli sığınmacılara kapıları açması, Almanya’daki aşırı sağcı parti Alternatif Parti’nin yükselişine sebep olduğu sürekli dillendirildi. Mülteci sorununa karşı aldığı insani tavır popülaritesinin düşmesine sebebiyet verdi. Doğu Almanya’da mütevazı bir hayatın içerisinde büyümüş, Lutheryan bir ahlaki yapıya sahip bir siyaset insanından, göçmenlere karşı başka bir tutum almasının mümkün olamayacağı ifade ediliyor. Merkel’in karşılaştığı her soruna karşı sakince “ Wir schaffen das- biz bunun üstesinden geliriz” düşüncesini koruduğu savunuluyor.

64 yaşındaki siyaset insanın, Demir Perdenin ardında Doğu Almanya’da katı bir ideolojik tezgâhtan geçmiş olmasına rağmen, siyasi kararlarında Lutheryan bakış açısının ağır bastığı ifade ediliyor. 13 yıllık iktidar döneminde Merkel’in vicdanının sesini dinlemeyi bırakmadığı, alçak gönüllülüğü, itidali tercih ettiğine işaret ediliyor. 2009’da Merkel’de verdiği bir mülakatta kendisini “ biraz Hristiyan, biraz liberal, biraz da muhafazakâr” olarak tanımladı. Geçen yıl, “red” oyu vermesine rağmen, eşcinsellerin evlenebilmesine yönelik kanun tasarısının Alman meclis gündemine gelmesini sağlayan yaklaşımı da hayret uyandırdı.

Dış politikada, Merkel, Avrupa Birliği’nin güçlü bir savunucu ve koruyucusu, sadık bir NATO müttefiki ve kurallara dayalı bir dünya düzenin istikrarlı bir savunucusu oldu. Askeri harcamaları artırmayı ihmal etmediği, askeri bütçeyi GSYH’nın yüzde 2’si seviyesine çıkardığı da hatırlatılıyor. PEW Research Center’in 25 ülke arasında yaptığı bir araştırmada Trump’a olan güven seviyesinin yüzde 30’ken Merkel’in Fransa, Çin, Rusya liderlerinden daha fazla güvenildiği ve bu oranın yüzde 52lerde olduğu okuyucuyla paylaşılıyor. Merkel’in haleflerinin sıkıntılı bir dönemle karşı karşıya kalacağı ifade ediliyor. İngiltere’nin olmadığı bir Avrupa Birliği’ni yeniden ayağa kaldırmanın zor olacağı, değer kaybeden Avro’ya itibar kazandırmanın gerektiği ve Trump ve Putin başta olmak üzere birçok popülist liderle mücadele etmek zorunda kalınacağına işaret ediliyor.

New York Times Editör Masası Merkel’in geçmişte sarf ettiği “Siyaseti bıraktığımda yarı ölü, yarı enkaz bir insan olmak istemiyorum” sözünü hatırlatarak, 13 yılın sonunda siyasi popülaritesinin düştüğü bir dönemde Merkel’in en doğru hareketi yaptığı iddia ediyor. Merkel’in yeterince uzun bir süre siyaset sahnesinde yer aldığı hatırlatılarak, en iyi liderlerin zamanı geldiğinde bırakmasını bilmesi gerektiği savunuluyor.

NYT: Avrupa Lideri’ne Veda Ediyor yazısı ilk önce Milli Düşünce Merkezi üzerinde ortaya çıktı.

powered by Advanced iFrame

BASINDAN: Danıştay’ın ‘Andımız’ kararı sosyal medyanın gündemine oturdu yazısı ilk önce Milli Düşünce Merkezi üzerinde ortaya çıktı.

powered by Advanced iFrame

BASINDAN: Suudi Başkonsolos sorgulanabilir miydi? yazısı ilk önce Milli Düşünce Merkezi üzerinde ortaya çıktı.