SSCB’nin suni kıtlığı olmasaydı Kazakistan nüfusu 80 milyondu

SSCB'nin Kazakistan'da uyguladığı suni kıtlık, sürgün ve infazlar neticesinde ülkede 4 milyonu aşkın insan öldü. Her yıl 31 Mayıs'ta ülke tarihinin kara günleri anılmaktadır.


Kazakistan’ın suni kıtlığı

31 Mayıs Kazakistan’da her yıl Siyasi Baskı, Sürgün ve Açlık Kurbanlarını Anma günü olarak anılıyor. SSCB’nin Kazakistan’da uyguladığı çarpık iktisadi programları ve etnik temizlik siyaseti neticesinde açlıktan ölen, sürgün edilen ya da kurşuna dizilen milyonlarca Kazak Türkü anısına Kazakistan devlet başkanı Tokayev yaptığı açıklamada “Milletimiz, gen havuzuna büyük zarar veren ölümcül bir açlık yaşadı. Dizginsiz kolektivizasyon, Büyük Bozkır’da, küresel nitelikte insani felaket haline gelen benzeri görülmemiş bir faciaya yol açtı.” ifadelerini kullandı.

Uzmanlar SSCB eliyle uygulanan suni kıtlığın olmaması halinde Kazakistan’ın nüfusunun bugün 80 milyonu aşacağını bildiriyor.

Konu ile ilgili Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi, Çağdaş Türk Lehçeleri ve Edebiyatları bölümü öğretim üyesi Prof. Dr. Güljanat Kurmangaliyeva Ercilasun ile birlikte Kazakistan Türklerinin yaşamış olduğu “Suni Kıtlığı”, 31 Mayıs tarihinin önemini ve yaşanılan acıların konuşulduğu programda Ercilasun, yapılan katliamları, maruz kalınan acıları, sürgün ve göçleri anlatırken Sovyet sistemi altında zulüm gören Kazak Türklerinin içine düştüğü durumu gözler önüne serdi.

 

***

(Kazakistan Türkçesinde)

Қазақстанда жыл сайын 31 мамыр Саяси қуғын-сүргін және ашаршылық құрбандарын еске алу күні ретінде атап өтіледі. КСРО-ның Қазақстанда жүзеге асырған бұрмаланған экономикалық бағдарламалары мен этникалық тазарту саясатының нәтижесінде аштыққа ұшыраған, жер аударылған немесе атылған миллиондаған қазақ халық шейіттерін еске алу үшін Қазақстан Президенті Тоқаев: “Ұлтымыз алапат аштықтың зардабын тартып, орны толмас шығынға ұшырады. Шектен шыққан ұжымдастыру науқаны Ұлы даланы бұрын-соңды болмаған ауқымды гуманитарлық апатқа ұрындырды.”-деді.

Сарапшылардың мәлімдеуінше, КСРО-да жасанды ашаршылық болмаған жағдайда Қазақстан халқы бүгінде 80 миллион адамнан асар еді.

Анкара Қажы Байрам Уәли Университеті, қазіргі Түрік диалектілері мен әдебиеті кафедрасының профессоры, доктор Гүлжанат Құрманғалиева Ержиласунмен бірге қазақстандық түріктер өмір сүрген “жасанды аштықты”, тарихтың маңыздылығын және 31 Мамырда болған азап туралы айтылған бағдарламада, Ержиласун қырғынды, азапты, жер аударылуды және көші-қонды сипаттады, ал кеңестік жүйеде қудаланған қазақ түріктері оған кірді.

***

(Kırgızistan Türkçesinde)

Жыл сайын 31-май күнү Казакстанда саясий репрессиянын, сүргүндүн жана ачарчылыктын курмандыктарын эскерүү күнү катары белгиленет. Казакстанда СССРдин бурмаланган экономикалык программаларынын жана этникалык тазалоо саясатынын кесепетинен ачарчылыктан, сүргүндөн каза болгон же окко учуп кайтыш болгон миллиондогон казак түрктөрүнүн элесине Казакстандын президенти Токаев: “Биздин эл өлүмгө жеткирген, тукумубуздун улануусуна зыянын тийгизген чоң ачкачылыкты башынан өткөрдү. Башаламан коллективдештирүү жашоону чексиз талаада болуп көрбөгөндөй катастрофага алып келип, дүйнөлүк гуманитардык катастрофага айланды ” деп сүйлөдү.

Эксперттердин айтымында, эгерде СССР тарабынан таңууланган жасалма ачарчылык болбосо, анда Казакстандын калкы бүгүнкү күндө 80 миллиондон ашат болчу.

Анкара Хажы Байрам Вели университетинин заманбап түрк диалектилери жана адабияты кафедрасынын профессор доктору Гүлжанат Курмангалиева Эржиласун менен биргеликте 31-май күнүнүн маанилүүлүгү жана башынан өткөргөн азаптары талкууланып, Эржиласун кыргындар, азап-тозоктор, сүргүн жана миграция, советтик системанын тушунда куугунтукка алынган казак түрктөрүнүн оор абалын ачык түрдө баяндап берди.

***

(Azerbaycan Türkçesinde)

Hər il 31 May Qazaxıstanda Siyasi Repressiya, Sürgün və Aclıq Qurbanlarının Anım Günü kimi qeyd olunur. Qazaxıstandakı SSRİ-nin təhrif olunmuş iqtisadi proqramları və etnik təmizləmə siyasəti nəticəsində aclıqdan, sürgündən və ya öldürülən milyonlarla qazax türkünün xatirəsinə Qazaxıstan Prezidenti Tokayev, “Millətimiz ölümcül bir aclıq çəkdi genefonduna böyük ziyan vurdu, sərhədsiz kollektivləşmə, Böyük Çöldə misli görünməmiş bir fəlakətə səbəb oldu və qlobal humanitar fəlakətə çevrildi. ” ifadələrdən istifadə etdi.

Mütəxəssislər, SSRİ-nin tətbiq etdiyi süni aclıq olmasaydı, Qazaxıstan əhalisinin bu gün 80 milyonu keçəcəyini bildirirlər.

Mövzu ilə ilgili olaraq Ankara Hacı Bayram Vəli Universitetinin Çağdaş Türk Ləhcələri və Ədəbiyyatı Bölümü Müəllimidir. Prof. Dr. Gülcanat Kurmangaliyeva Ercilasunla yanaşı Qazaxıstan türklərinin yaşadığı “Süni Qıtlıq”, 31 May tarixinin əhəmiyyəti və yaşanan ağrılar müzakirə edildi, Ercilasun qırğınlar, iztirablar, sürgün və köç, Sovet sistemi dövründə zülmə məruz qalan Qazax türklərinin acınacaqlı vəziyyətini ortaya qoydu.

Yorum Yap

Kayıt olmadan yorum yapabilirsiniz.