2020 Eylül ayında Doğu Türkistan'da neler oldu? - MİSAK- Millî Strateji Araştırma Kurulu
MDM- Millî Strateji Araştırma Kurulu
MİSAK logo

_______23.03.2021_______

2020 Eylül ayında Doğu Türkistan’da neler oldu?

Uygur Araştırma Enstitüsü 2020 Doğu Türkistan raporunu yayımladı. Raporda Doğu Türkistan’daki uygulamaların yanı sıra dünyada da Doğu Türkistan’la ilgili meydana gelen gelişmeler hakkında döküm veriliyor. Raporu bölümler hâlinde yayımlıyoruz.

Muhammed Ali

İngiltere’de kamu mahkemesi Uygur Türklerine karşı ‘soykırım’ iddialarını inceleyecek

2020-09-03

İngiltere’de kamu mahkemesi, Dünya Uygur Kongresini temsil eden bir insan hakları avukatının Çin’in Uygur Türklerine uyguladığı hak ihlallerinin “soykırım” olup olmadığının soruşturulması talebini kabul etti.

Associated Press’in (AP) haberine göre, Dünya Uygur Kongresi, daha önce eski Yugoslavya Cumhurbaşkanı Slobodan Milosevic’in Bosna savaşı nedeniyle yargılanmasına da öncülük eden ve Uluslararası Ceza Mahkemesinde avukatlık yapan Geoffrey Nice’den Uygur halkına yönelik “devam eden vahşet ve olası soykırımı” araştırmasını istedi.

Bu çerçevede Nice’nin yaptığı başvuruyu kabul eden Londra kamu mahkemesinde duruşmaların gelecek yılın ilk aylarında başlaması bekleniyor.

Kaynak

Çin, Uygurların nüfusu hakkında rapor yayımladı

2020-09-03

Yurt dışındaki Uygurlar ve Adriaz Zenz gibi araştırmacıların, Çin’in Uygur kadınları zorla kısırlaştırarak ve kürtaja zorlayarak Uygur nüfusunu azaltmaya çalışıyor tespitlerine cevaben Çin “Sincan nüfusunun yurt dışı spekülasyonları üzerine araştırma raporu” adında bir rapor yayımladı.

Çin hükümetinin raporu, 2018’de Uygur nüfusunda 2017’ye göre 120.000 daha az doğumla önemli bir düşüşe dikkat çekiyor. Sebebini ise Çin “Doğum kontrolü siyasetinin daha iyi uygulanması ve düşüncelerinin değişmesi” olarak açıkladı.

Kaynak

Çin’i protesto etmek isteyen 15 Uygur Türk’ü Ankara’ya alınmadı

2020-09-07

Çin tarafından akrabaları toplama kampına alınan 15 Uygur Türk’ü Ankara'ya alınmadı.
Çin tarafından akrabaları toplama kampına alınan 15 Uygur Türkü Ankara’ya alınmadı.

Çin tarafından akrabaları toplama kampına alınan 15 Uygur Türkü İstanbul’dan Ankara’ya gelerek Ulus meydanında protesto yapacaktı. Ancak, polislerin engel olmasıyla Ankara’nın kapısından alınmadı, polis arabasıyla İstanbul’a gönderildi.

Kaynak

Disney’in yeni filmi “Mulan” büyük tepkilere maruz kaldı

2020-09-07

BBC, Disney’in, eski Çin efsanesini anlatan “Mulan” filminin çekimi sırasında kendisine yardım eden Doğu Türkistan’ın Turfan bölgesindeki karakola teşekkür ettiğini yazmıştı. En az 14 toplama kampının bulunduğu ve Uygur Türklerini tutuklama, öldürme işlerinde çok etkili rol oynayan Çin polis teşkilatına teşekkür etmesi yüzünden film büyük tepkilere maruz kaldı. Netfilx’in bu iddialı filmine uluslararası boykot kampanyası düzenlendi.

Kaynak

Macron, Uygur Türklerine yönelik baskıları kınadı

2020-09-07

Fransız basınında yer alan haberlere göre Macron, milletvekili Aurelien Tache’nin kendisine yazdığı mektuba yanıt vererek Uygur Türklerine yönelik muameleler ve baskıların kabul edilmez olduğunu ve bunları sert şekilde kınadığını belirtti.

Kaynak

İngiliz İşçi Partisi Milletvekili McDonagh, Çin’in Uygurlara baskısını ‘soykırım’ olarak niteledi

2020-09-09

İngiltere’de İşçi Partisi Milletvekili Siobhain McDonagh, Çin’in Uygurlara yönelik uygulamalarını “soykırım” olarak nitelerken, Başbakan Boris Johnson da ülkesinin endişelerini Birleşmiş Milletler (BM) ve G20 gibi platformlarda her fırsatta dile getireceklerini belirtti.

Kaynak

Uluslararası Teşkilatlar Koalisyonu, BM’ye Çin’in insan hakları ihlallerini çözme çağrısında bulundu

2020-09-09

321 sivil toplum örgütü küresel bir koalisyon oluşturdu ve Birleşmiş Milletler’e ortak bir mektup sunarak örgütü Çin’deki insan hakları ihlallerini ele almak için derhal bağımsız bir uluslararası mekanizma kurulması çağrısı yaptı. Bu STK’lar, 60’tan fazla ülkede faaliyet gösteren kuruluşlardır.

Kaynak

H&M, “zorunlu çalıştırma” nedeniyle Doğu Türkistan’dan pamuk almayı durdurdu

2020-09-17

İsveç merkezli giyim firması H&M, etnik azınlıkların “zorunlu çalıştırılması” nedeniyle Doğu Türkistan’dan pamuk tedarik etmeyeceğini duyurdu. İsveç haber ajansı TT’nin haberine göre, Çin’in Uygur Türklerine yönelik baskılar ve zorunlu çalıştırmalar suçlamalarının artması nedeniyle H&M, Çinli iplik üreticisi Huafu Fashion ile sözleşmelerini iptal etti.

Kaynak

Çin Devlet Konseyi Enformasyon Ofisi “Sincan’ın Çalışma ve İstihdam Garantisi” başlıklı bir Beyaz Kitap yayımladı

2020-09-17

Eğer Çin’in verdiği rakamlarla hesaplarsak yaklaşık 8 Milyon Doğu Türkistanlı kampa alınmıştır.
Eğer Çin’in verdiği rakamlarla hesaplarsak yaklaşık 8 Milyon Doğu Türkistanlı kampa alınmıştır.

17 Eylül Çin Devlet Konseyi Enformasyon Ofisi “Sincan’ın Çalışma ve İstihdam Garantisi” başlıklı bir Beyaz Kitap yayımladı.

Beyaz Kitap’ta şöyle diyor: “Sincan, istihdam eğitimini artırmaya ve aktif olarak istihdam fırsatlarını genişletmeye devam etti. “2014’ten 2019’a kadar, Sincan’da ortalama 1,3 milyon işçi her yıl ‘mesleki eğitime’ katıldı ve kırsaldaki fazla işgücü, yılda ortalama 2,763 milyondan fazla insanı (kez) diğer bölgelere gönderilip işe alındı.”

Yurt Dışındaki Uygurlar ve diğer araştırmacılar “Çin böylece, toplama kampındakilerin sayısını söylemiş oldu” iddiasında bulundu. Eğer Çin’in verdiği rakamlarla hesaplarsak yaklaşık 8 Milyon Doğu Türkistanlı kampa alınmış olur.

Kaynak 1

Kaynak 2

ABD Temsilciler Meclisi Çin’e karşı ‘Uygur Zorunlu İşçiliği Engelleme Tasarısı’nı onayladı

2020-09-22

ABD Temsilciler Meclisi, Çin’in Doğu Türkistan’da zorla çalıştırma ile ürettiği ürünlerin ABD’ye ithalatın yasaklanmasını ve işçi kaçakçılığına karışan bireylere yaptırım uygulanmasını öngören bir tasarı geçirdi.

Temsilciler Meclisi Genel Kurulunda oylamaya sunulan “Uygur Zorunlu İşçiliği Engelleme Tasarısı” başlıklı karar tasarısı 3’e karşı 406 “Evet” oyuyla onaylandı.

Şimdi oylanmak üzere Senato’ya gönderilecek söz konusu tasarının, buradan da geçmesi halinde imzalanmak üzere Başkan Donald Trump’ın masasına gitmesi bekleniyor.

Kaynak

Çin’in, Doğu Türkistan’da 380’den fazla ‘yeniden eğitim kampı’ ve ‘gözaltı merkezi’ kurduğu iddia edildi

2020-09-24

Avustralya Stratejik Siyaset Enstitüsü (ASPI), “Xin Jiang Veri Projesi” kapsamında yayımladığı raporda, görgü tanıklarının ifadeleri, medyada yer alan haberler, gazetecilerin ve araştırmacıların bulguları ile yerel yönetimin resmi inşaat tedarik ilanlarından yola çıkarak uydu fotoğrafları üzerinde yaptığı incelemelerde, bölgede yeniden eğitim kampı ve gözaltı merkezi olduğundan şüphelenilen 380’den fazla bina ve tesisin yerini tespit etti.

Kaynak

“Xin Jiang” Üniversitesine ilk defa Çinli rektör atandı

2020-09-24

Çin Hükümeti Doğu Türkistan’daki ünlü Üniversitelerden biri olan “Xin Jiang” Üniversitesine bir Çinli rektör atadı. Bu üniversite tarihinde ilk Çinli rektör olarak tarihe geçti. Çin, artık yerel üniversitelerdeki rektörlerin Doğu Türkistanlı olma geleneğini de bozmuş oldu. Yurt dışındaki Uygurlar bu olayın Uygurlar açısından çok önemli olduğunu söyledi.

Kaynak

Çin’in son 3 yılda Uygurlara ait yaklaşık 16 bin dinî mekanı yok etti

2020-09-25

Avustralya Stratejik Siyaset Enstitüsünün (ASPI) “Kültürel Silme” adlı raporundan hareketle yayımlanan haberde, Çin’in Uygurlara ait kutsal mekanlara yönelik kasıtlı yıkım politikası izlediği vurgulandı.

Raporda, “Çinli yetkililer, son yıllarda, bölgedeki Müslümanlar tarafından İslam inancı kültürüne göre korunmuş birçok cami, türbe ve mezarı kapattı veya yıktı.” ifadesine yer verildi.

Yerel resmi ve sivil kaynaklardan edinilen bilgilerle uydu fotoğrafları üzerinden yapılan incelemeler sonucu 2017’den bu yana, bölgedeki kutsal mekanların yaklaşık üçte birine denk gelen yaklaşık 16 bin yapının yıkıldığı, kutsal alanların da silindiği kaydedildi.

Kaynak 1

Kaynak 2

Uygur aktivist Abdulreşit BM’de konuştu: Halkıma karşı işlenen bir soykırım var

2020-09-25

BM İnsan Hakları Konseyinin 45. oturumunda konuşan Uygur aktivist ve insan hakları savunucusu Abdulreşit, “Halkıma karşı işlenen bir soykırım var. Ailem bir Çin toplama kampında rehin tutuluyor.” dedi

Kaynak

Fransa Dışişleri Bakanlığı: Uygurlar konusunda Çin’e baskı yapmaya devam edeceğiz

2020-09-25

Fransa Dışişleri Bakanlığı sözcüsü Agnes Von Der Muhll düzenlediği basın toplantısında şunları söyledi “Xin Jiang’daki gözaltı merkezlerinin kapatılması çağrısında bulunuyoruz ve Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Yüksek Komiseri Michelle Bachelet’in gözetiminde, araştırmak ve gerçek, tarafsız bir şekilde rapor etmek için bağımsız gözlemcilerden oluşan uluslararası bir komisyon göndermeyi öneriyoruz.”

Fransa Cumhurbaşkanı Macron da birkaç gün önce Uygur meselesindeki endişelerini ortaya koyarak BM komisyonun bölgeye girmesine izin verilmesini istemişti.

Kaynak 1

Kaynak 2

Çin Devlet Başkanı Xi “Sincan Politikası doğrudur”

2020-09-26

Çin Devlet Başkani Xi, Pekin’de yapılan “Sincan Çalışma Forumu” oturumunda konuşarak “Gerçekler şunu gösteriyor ki partimizin Sincan siyaseti çok doğrudur, biz bunu devam edeceğiz.” dedi. Xi’nin bu konuşmaları uluslararası medyada büyük tepki yarattı. Bir çok medya ve kişi Xi’nin konuşmasından dolayı Çin’i eleştirdi.

Kaynak 1

Kaynak 2

AK Parti Sözcüsü Çelik: Uygur Türklerinin durumundan son derece rahatsızız

2020-09-29

AK Parti Sözcüsü Ömer Çelik açıklamasında Uygur Türkleri hakkında şunları söyledi “Çin’in 2017 yılında yürürlüğe koyduğu Aşırılıkla Mücadele Yönetmeliği, Uygur Türkleri ve Müslüman azınlıklara dönük son derece olumsuz uygulamalara sahip. Keyfi sorgulamalar, tutuklamalar, dini özgürlüklerin kısıtlanması, zorunlu Çince öğretimi, 1 milyondan fazla Uygur Türk’ünün eğitim kamplarında alıkonulması, Uygur ailelerinin Han kökenli Çinlilerle aynı çatı altında yaşamaya zorlanmaları gibi gündem konuları herkes tarafından takip ediliyor. Birlemiş Milletler’in ve birçok kurumun ırk ayrımcılığının ortadan kaldırılması yönündeki raporları bu konuda son derece kaygı duymamızı gerektiren bir takım tespitlere sahip.”

Kaynak

Ünlü sanatçı Ablikim Kelkün 18 yıl hapis cezasına çarptırıldı

2020-09-30

Doğu Türkistanlı ünlü Sanatçı Ablikim Kelkün’ün 2019 yılının sonunda 18 sene hapis cezasına çarptırıldığı öğrenildi. Sanatçının “Kardeşler” şarkısı bölücülüğe, “ Assalamu Alaykum” şarkısı dini aşırılığa delil olarak kullanılmış. Artuş doğumlu sanatçı 2017 yılında Türkiye’den döndüğünde pasaportuna el konulmuş ve toplama kampına götürülmüştü. Bir müddet sonra bırakılmış ve 2018 yılında tekrar tutuklanmıştı.

Kaynak 1

Kaynak 2

ABD Temsilciler Meclisi ABD şirketlerinin Doğu Türkistan kaynaklı malzemelerine açıklık getirmek zorunluğuyla ilgili yasa tasarısını onayladı

2020-09-30

ABD Temsilciler Meclisi, ABD’de şirketlerin Doğu Türkistan ile ticari bağlantılarını, Doğu Türkistan’daki zorla çalıştırma konusundaki endişeler nedeniyle açıklık getirmesini gerektiren yasayı onayladı. ABD şirketleri Doğu Türkistan’dan getirten malzemeleri hakkında bilgi vermek zorunda olacak ve böylece bu malzemelerin Uygurları zorunlu çalıştıran fabrikalardan getirilip getirilmediği tespit edilecek.

Kaynak

 

Peki ben ne yapabilirim?
Bizi okuyor, beğeniyor ve “Peki ben ne yapabilirim?” diye soruyor musunuz? Bağış yaparak bizi destekleyebilirsiniz. Bağışlarınızla faaliyetlerimiz daha sık, daha geniş ve daha etkili olacaktır. TIKLAYINIZ!
       

Yazarın MİSAK'taki yazıları