Associated Press haber ajansında yayınlanan haberde Çin’in Uygur ve Kazak Türklerini zorla tutup soykırıma maruz bıraktığı toplama kamplarının ardındaki isim olan Zhu Hailun’a yer verildi.
Yaklaşık on sene önce Çin’de gerçekleşen saldırılardan sonra Çin Komünist Partisinin Doğu Türkistan’da bulunan Uygur ve Kazak Türklerine karşı tutumunun sertleştiği, uzun süre bölgede görev yapan Uygur Türkçe’sini çok iyi konuşan Zhu Hailun’un bu noktada kilit bir rol oynadığı dile getirilmiş.
Uygur Türkçe’sini anadili gibi konuşur
1958 doğumlu yaşındaki Zhu Hailun Doğu Türkistan’da bulunan Kargılık şehrinde görevlendirilir. 1980 yılında Çin Komünist Partisine katılır. Uygur Türkleri ile yapılan toplantılarda kendi tercümanını düzeltecek kadar Uygur Türkçesine hakim olan Zhu hakkında bazı şahitler eğer yüz yüze gelmezseniz karşınızda konuşanın bir Uygur Türkü olduğunu düşünürsünüz, demektedir.
Kurnaz bir tilki gibidir
Türkiye’de bulunan ve ismini güvenlik sebebi ile paylaşmak istemeyen Uygur Türkü işadamı, Zhu’yu bir tilkiye benzettiğini, zihninizle oynadığını ifade ediyor.
1998 yılında Zhu ile tanışan dilbilimci Uygur Türkü Abdülveli Ayup, Zhu’nun görev yerindeki çiftçilere askerleri gibi davrandığını, kendisinin Uygur evlerine gece 3’te yaptığı baskınlarla o dönem meşhur olduğunu dile getiriyor. Ayup, bir toplantıda Kur’an’ı hedef aldığını kutlu kitap hakkında, kitabınız tam bir saçmalık, Allah’ınız ise çöp, dediğini belirtiyor. Ayup, ayrıca Zhu’nun Doğu Türkistan’ı Afganistan’a benzettiğini ve modernleştirilmesi gerektiği düşüncesine sahip olduğunu ekliyor.
Zhu, Chen Quanguo’nun sağ kolu
Tibet’teki gözetleme taktiklerinin mimarı olan ve sertliği ile ünlü Chen Quanguo’nun Doğu Türkistan’da görevlendirildiği Zhu’nun ise Chen’in sağ kolu olarak sahadaki kontrol noktalarının taranması, toplama kamplarının denetlenmesi, her noktayı gözetleyen kamera sisteminin kurulması gibi işleri yürüttüğü dile getiriliyor.
2016 yılında Chen Quanguo’nun Doğu Türkistan’a atanması ile beraber Uygur Türklerinin toplu şekilde kaybolmaya başladığı dile getirilirken Çin’den sızan belgelerde gözetleme kameralarının kullanılmasının, kitlesel tutuklamaların, yabancı ülkeleri ziyaret eden Uygur Türklerinin takibinin, bilgi sağlayan cep telefonu uygulamalarının yönetiminin Zhu tarafından gerçekleştirildiğinin görüldüğü bilgisine yer veriliyor.
Kaynak: (https://apnews.com/62097e9dd2844aab8d64a2be2ebaa972, 26/11/2019)
