Kazakistan’ın Doğu Türkistan’daki açmazı – Milli Düşünce Merkezi Millî Düşünce Merkezi - Dünyaya Türkçü Bakış

DUYURU   • Türk ilim dünyasının acı kaybı   • Söz konusu-6: Kadın ve çocuk şiddetinin arka planı (canlı)

Kazakistan’ın Doğu Türkistan’daki açmazı

Doğu Türkistan’da Çin baskısına maruz kalan sadece Uygur Türkleri değil. Kazak ve Kırgız Türkleri de aynı şartlarda yaşamaya çalışıyorlar.

18 Nisan 2020
A. Selim Babaoğlu ve Nuray Türksoy
Kazak Türkleri Uygur Türkleri ile birlikte soykırıma uğruyor
Kazak Türkleri

Geopolitical Monitor adlı açık istihbarat kaynağının sitesinde yer alan haberde Sairagul Sauytbay’ın Amerikan Devleti tarafından verilen Uluslararası Cesur Kadınlar ödülüne layık görüldüğü bildirildi.

Sauytbay’ın bu ödüle layık görülmesinin sebebinin, Çin hükumetinin Doğu Türkistan’da Uygur, Kazak ve diğer Türk topluluklarına uyguladığı sistematik soykırıma uluslararası platformda dikkat çekilmesine yardımcı olduğu bildirildi.

Sauytbay ile yapılan özel röportaja da yer verildi.

Çin hükumeti Türkleri angarya işlerde zorla çalıştırıyor

Röportajda Avustralya Stratejik Politika Enstitüsü’nün (ASPI) çalışmalarına da değinen Sauytbay, Doğu Türkistan’da sadece Uygurların değil Kırgız ve Kazak Türklerinin de Çin Komünist Partisinin asimilasyonuna maruz kaldığını belirtiyor. 2017/2019 yılları arasında 80.000 Uygur Türkünün zorunlu yer değiştirmeye tabii tutulduğunu, beyin yıkama kamplarında 1.5 ila 3 milyon arasında Uygur, Kırgız ve Kazak Türkünün alı konulduğunu dile getiriyor. Sauytbay, Apple, Nike, Amazon, Samsung, Zara, H&M, Microsoft, Mercedes-Benz, Uniqlo gibi markaların doğrudan olmasa da Uygur, Kırgız ve Kazak Türklerinin zorla çalıştırıldığı fabrikalardan hizmet aldıklarını ifade ediyor.

Kazakistan’ın açmazı

Sauytbay, Kazakistan ile Çin arasında ekonomik ve stratejik işbirliğinden ötürü Kazakistan hükumetinin Doğu Türkistan’daki Kazak Türklerini görmezden geldiğini halbuki Çin’in beyin yıkama kamplarında 500.000’e yakın Kazak Türkünün de tutulduğunu belirtiyor. Al Jazeera gibi güvenilir haber sitelerinin dahi söz konusu Doğu Türkistan Kazak Türkleri olduğunda suistimalleri görmezden geldiğini belirten Sauytbay, Çin’in Bir Kuşak ve Bir Yol girişiminin Kazakistan tarafından kullanılarak Doğu Türkistan’daki Kazak Türklerinin durumunun düzeltilebileceğini ifade ediyor.

Covid-19 salgınının gerçek durumunu bilmiyoruz

Çin hükumetinin Covid-19 salgını ile mücadelesinde samimi davranmadığını belirten Sauytbay, salgının Uygur, Kırgız ve Kazak Türklerinin tutulduğu kamplara ulaşması halinde durumun vahim olacağını dile getiriyor.

İnsanlığa karşı suç olarak tanındı

Sauytbay, Çin hükumetinin Uygur, Kırgız ve Kazak Türklerine uyguladığı soykırım politikalarının Birleşik Devletler Holokost Anıt Müzesi tarafından insanlığa karşı işlenmiş suç olarak tanındığını, bunun abartı olmadığını, zira bu durumu destekleyecek sayısız delil bulunduğunu dile getiriyor.

***

(Azerbaycan lehçesinde)

Geopolitical Monitor adlı açıq kəşfiyyat qaynağının saytında yer alan xəbərdə Sairagul Sauytbayın Amerikan Dövləti tərəfindən verilən Beynəlxalq Cəsur Qadınlar mükafatına layiq görüldüyü bildirildi.

Sauytbayın bu mükafata layiq görülməsinin səbəbinin, Çin hökümətinin Şərqi Türkistanda Uyğur, Qazax və digər Türk topluluqlarına uyguladığı sistemli soyqırıma beynəlxalq platformada diqqət çəkilməsinə kömək etdiyi bildirildi.

Sauytbay ilə aparılan xüsusi repartaja da yer verildi.

Çin höküməti Türkləri lazımsız işlərdə zorla çalışdırır

Repartajda Avstraliya Strateji Politika İnstitutunun (ASPI) çalışmalarına da toxunan Sauytbay, Şərqi Türkistanda sadece Uyğurların deyil Qırğız və Qazax Türklərinin də Çin Komunist Partiyasının asimilasyasına məruz qaldığını bildirir. 2017/2019 illəri arasında 80.000 Uyğur Türkünün yer dəyişdirməyə məcbur edildiyini, 1.5 ilə 3 milyon arasında Uyğur, Qırğız , Qazax Türkünün asimilasya düşərgələrində zorla saxlanıldığını dilə gətirir. Sauytbay, Apple, Nike, Amazon, Samsung, Zara, H&M, Microsoft, Mercedes -Benz, Uniqlo kimi markaların doğrudan olmasa da Uyğur, Qırğız və Qazax Türklərinin zorla çalıştırıldığı fabrikalardan xidmət aldıqlarını ifadə edir.

Qazaxıstanın çıxılmaz vəziyyəti

Sauytbay, Qazaxıstan ilə Çin arasında iqtisadi və strateji iş birliyindən ötrü Qazaxıstan hökümətinin Şərqi Türkistandakı Qazax Türklərini görməzdən gəldiyini halbuki Çin’in asimilasya düşərgələrində 500.000’ə yaxın Qazax türkünün də tutulduğunu bildirir. Al Jazeera kimi etibarlı xəbər saytlarının belə Şərqi Türkistan Qazax Türkləri olanda sui-istifadələri görməzdən gəldiyini bildirən Sauytbay, Çinin Bir Nəsil və Bir Yol layihəsinin Qazaxıstan tərəfindən istifadə edilərək Şərqi Türkistandakı Qazax Türklərinin vəziyyətinin düzəltilə biləcəyini ifadə edir.

Covid-19 pandemiyasının əsl vəziyyətini bilmirik

Çin hökümətinin Covid-19 pandemiyası ilə mübarizədə səmimi davranmadığını bildirən Sauytbay, pandemiyanın Uyğur, Qırğız və Qazax Türklərinin tutulduğu düşərgələrə çatması halında vəziyyətin vahim olacağını dilə gətirir.

İnsanlığa qarşı cinayət olaraq tanındı

Sauytbay, Çin hökümətinin Uyğur, Qırğız və Qazax Türklərinə uyğuladığı soyqırım siyasətinin Birləşmiş Dövlətlər Holokost Anıt Muzeyi tərəfindən insanlığa qarşı işlənmiş cinayət olaraq tanındığını, bu vəziyyəti dəstəkləyəcək sayısız sübut olduğunu dilə gətirir.

Kaynak: https://www.geopoliticalmonitor.com/in-xinjiang-ethnic-kazakhs-suffer-alongside-uyghurs/, 31/04/2020)

Peki ben ne yapabilirim?
Bizi okuyor, beğeniyor ve “Peki ben ne yapabilirim?” diye soruyor musunuz? Bağış yaparak bizi destekleyebilirsiniz. Bağışlarınızla faaliyetlerimiz daha sık, daha geniş ve daha etkili olacaktır. TIKLAYINIZ!

Yazarların diğer yazıları: