Son dönemde yapılan arazi temelli düzenlemeler

Ormancılığın 4 boyutu vardır;

-Estetik boyutu

-Ekolojik Boyutu

-Ekonomik, politik ve kamu mülkiyeti boyutu

-Arazi boyutu

Siyasal iktidarlar ülkenin kalkınma hedeflerini gerçekleştirebilmek ve siyasal amaçlarına ulaşmak için kamu arazilerini daima kullanılabilir bir kaynak olarak görmüşlerdir. AKP iktidarı bu konuda geçmişte hiç olmadığı kadar ileri giderek, ormanların arazi boyutunu öne çıkaran ve ona “arsa stoku” gözüyle bakan bir anlayışı adım adım hayata geçirmiştir.

Bunu yaparken arazi temelli birçok kanunda, bazılarında birden fazla olmak üzere değişiklikler yapmış, bunlara bağlı yönetmeliklerin tamamını değiştirmiştir.

Yapılan mevzuat değişikliklerine ve bu değişikliklerin ormancılığımızda dönüşümlere veya eksen kaymasına neden olduğuna birkaç başlık altında değineceğim. Aşağıda çizelge-2 de görüldüğü gibi arazi ile ilgili tüm temel kanunlarda 50-60 yıllık bir dönemde 228 defa değişiklik yapılmış bunun 179 unu yani % 78 ini AKP iktidarı yapmıştır. Hatta kendi dönemlerinde çıkarılan kanunlarda bile defalarca değişiklik yapıldığı görülmektedir. Böylece kamu arazilerinin ranta dönüştürülmesi ve sermayenin kazanımlarının arttırılması ve istenilen yere kanalize edilmesi sağlanmıştır. Yazının ileriki bölümlerinde bu düzenlemelerden anlatılan konuya ilişkin olanlarına açıklık getirilecektir.

Çizelge-2 Arazi temelli hukuksal düzenlemeler (Y. Çağlar)

6831 Sayılı orman kanununda bu güne kadar yapılan değişiklikler

Yürürlüğe girdiği 1956 dan 2002 yılına kadar geçen 45 yılda 15 defa değiştirilen 6831 sayılı Orman Kanunu, sonraki 15 yılda yirmi beş defa değiştirilmiştir. Bu değişikliklerin bazıları Anayasa Mahkemesi tarafından iptal edilmiştir. Hemen hepsi arazi temelli olan bu değişiklikler, orman alanlarında verilen izinler ile orman rejimi dışına çıkarmayı kolaylaştıran hükümlerdir. İptal edilen hükümlerin yerine aynı maksadı sağlayan düzenlemelerle devam edilmiştir.

Çizelge-3: 1956-2002 dönemi ve 2002-2018 dönemi değişiklikleri(Y. Çağlar)

KHK cumhuriyeti yaratıldı

AKP iktidarı 2011 yılına kadar “bir gece ansızın TBMM ye getirdiği torba yasalarla” yaptığı düzenlemeleri yeterli bulmayıp, kamu kurumlarının teşkilat yapısında ve hizmetlerinde köklü değişiklikleri, TBMM de tartışmadan alelacele hazırlanmış kararnameler ile yapma yoluna girdi.

3 Mayıs 2011 de 6223 sayılı Yasa ile aldığı yetkiye dayanarak çıkardığı 35 KHK ile, 214 yasa ve 60 KHK nın yüzlerce maddesini değiştirdi. Bu düzenlemelerinin çoğunun “çevrenin” ve “doğal varlık ve ortamlar” ın sömürülmesini sınırlayan kurumsal ve hukuksal yapıların ortadan kaldırılmasına yönelik arazi temelli düzenlemeler olduğu görülmektedir. Bunlardan 9 u çevre ve ormancılığı doğrudan ilgilendirmekte olup en önemlisi 648 sayılı “Çevre ve Şehircilik Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında KHK ile Bazı Kanun ve KHK’lerde Değişiklik Yapılmasına Dair KHK” dır. Bununla doğrudan “çevre”, “doğal varlık ve ortamlar” ve “ormancılık” ile ilgili 6 yasanın toplam 49 maddesi değiştirilmiştir.

Siyasal iktidar bu KHK’ler ile, başlangıçtan beri hedeflediği “dikensiz gül bahçesinin” sınırlarını daha da genişleterek adeta “KHK Cumhuriyeti” oluşturmuştur.

Yeni oluşturulan Orman ve Su İşleri ile Çevre ve Şehircilik Bakanlığı yapılanmalarıyla, “devlet ormanı” sayılan yerlerin yönetiminde de çok başlılık ve yetki çatışması alanları yaratılmıştır.

Bu yapılanmalar ile “Çevre ve Şehircilik Bakanlığı” ve “Toki” adeta bakanlıklar üstü bir konum kazanmışlardır.

AKP “Orman Bakanlığı” olarak devraldığı orman teşkilatını, üç defa başka bakanlıklara bağladıktan sonra “Cumhurbaşkanlığı yönetim sistemi” ile “Tarım ve Orman Bakanlığı” bünyesine almıştır.

Kayırmacılıkta nokta atışı, ancak böyle yapılır

Şimdi size 7 Eylül 2016 tarih ve 6745 sayılı “Yatırımların Proje Bazında Desteklenmesi ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair kanun” dan bahsedeceğim.

Görünüşte ormancılıkla hiçbir ilgisi yokmuş sanılan 6745 sayılı kanunun 70 inci maddesi ile yukarıda 2/B kanunu olarak tanımladığım 6292 sayılı kanuna bir geçici madde ilave edilerek deyim yerindeyse tam da “adrese teslim” bir kayırmacılık yapılmıştır. Geçici madde 5:

“6831 sayılı Kanunun 1 inci maddesinin ikinci fıkrasının (J) bendi kapsamında orman sayılmayan ve tapuda Hazine adına tescil edilen Antalya ili Aksu ilçesi Atatürk Mahallesinde bulunan 13322 ada 1 parsel numaralı taşınmazın ifraz ve imar uygulamasından oluşan 13322 ada 2 parsel numaralı taşınmaz ve diğer taşınmazlar ile Döşemealtı ilçesi Kömürcüler Mahallesinde bulunan taşınmazların, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihteki zilyetleri veya fiili kullanıcıları tespit edilmek ve varsa üzerindeki muhdesatın kime veya kimlere ait olduğu ve kim veya kimler tarafından kullanıldığı kadastro tutanağının beyanlar hanesinde gösterilmek suretiyle 3402 sayılı Kanunun ek 4 üncü maddesi hükümlerine göre kadastrosu yapılır. Kadastro tutanağının beyanlar hanesindeki bilgiler tapu kütüğünün beyanlar hanesine de aynen aktarılır. Bu taşınmazlar, tapu kütüğünün beyanlar hanesine göre kullanıcısı ve/veya üzerindeki muhdesatın sahibi olarak gösterilen kişilere ya da bunların kanuni veya akdi haleflerine bu Kanunun 2/B alanlarında kalan taşınmazların hak sahiplerine satışına ilişkin hükümleri kıyasen uygulanmak suretiyle doğrudan satılır.”

Bu kanun maddesini okuyan birçok kimsenin( özellikle orman hukukunu bilmeyenlerin) kolayca anlaması mümkün değildir. Maddeyi herkesin anlayacağı şekilde açıklarsak;

Antalya’nın adı geçen iki ilçesinde bazı kimseler “orman sayılmayan” hazine arazisini işgal etmektedirler. Hazine ait bu kıymetli araziler işgalcilerine ucuz bedelle verilmek istenmektedir. Bunun için 6831 sayılı kanunun 2/B ayrıcalığından yararlanılmaları sağlanıyor.  Kanunun bu geçici maddesi ile parsel numaraları belirtilerek işgalcilerin arazilerine kadastro komisyonu gönderilecektir. Komisyon önce usul gereği, orman olmayan bu yerleri orman sınırları içine alacak ve aynı işlemle orman sınırları dışına çıkararak 2/B statüsü kazandıracaktır. Kadastro tutanaklarına işgalcilerin adları yazılacak, böylece hak sahiplilikleri tescil edilmiş olacaktır. Sonuçta 6292 sayılı kanun (2/B kanunu olarak anılan kanun) gereğince ucuz bedelle, kimse müdahil veya müşteri olamadan bazı hazine arazileri sorunsuz olarak bazı kimselerin mülkiyetine geçirilmiş olacaktır.

Söz konusu arsa-arazi olunca çözümde sınır yoktur.

Son hamle: Ormanlar siyasetin insafına teslim ediliyor

28 Nisan 2018 tarihli Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren, 7139 Sayılı “Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğünün Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun İle Bazı Kanunlarda ve Gıda, Tarım Ve Hayvancılık Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun” ile çok önemlilerini aşağıda verdiğimiz kanunlarda ve diğer 18 kanun ve KHK da değişiklikler yapılmıştır:

-2873 sayılı Milli Parklar Kanunu,

-3234 sayılı Orman Genel Müdürlüğü Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulü Hakkında Kanun,

-3402 sayılı Kadastro Kanunu,

-4342 sayılı Mera Kanunu,

-4915 sayılı Kara Avcılığı Kanunu,

-5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu,

– 6292 sayılı Orman Köylülerinin Kalkınmalarının Desteklenmesi ve Hazine Adına Orman Sınırları Dışına Çıkarılan Yerlerin Değerlendirilmesi ile Hazineye Ait Tarım Arazilerinin Satışı Hakkında Kanun

-6831 sayılı Orman Kanunu,………Ve…18 diğer kanun ve KHK.(yer darlığı nedeniyle buraya yazılmamıştır. İhtiyaç duyanlar resmi gazeteye bakabilirler)

Bu kanunla 6831 sayılı Orman kanununa aşağıdaki Ek madde-16 eklenmiştir ki, bu güne kadar yapılan değişiklikleri de aşan bir yaklaşımla “ormanların amaç dışı kullanımına” son nokta konmuştur.  Daha sonra Anayasaya uyum bağlamında bu ek maddede 7 Temmuz-2018 gün ve 700 sayılı KHK ‘nın 39 maddesi ile değişiklik yapılarak “Bakanlar Kurulu” yerine “Cumhurbaşkanı” ibaresi getirilmiştir.

Ek madde 16– “Orman ve Su İşleri (Tarım ve Orman olduğu da unutulmuş) Bakanlığınca, bilim ve fen bakımından orman olarak muhafazasında hiçbir yarar görülmeyen ve tarım alanına dönüştürülmesi de mümkün olmayan yerler ile bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihte üzerinde yerleşim yeri bulunan ya da yerleşim yeri oluşturulması uygun olan taşlık, kayalık, verimsiz ve fiilen orman vasfı taşımayan alanlardan, Orman ve Su İşleri Bakanlığının teklifi üzerine sınırları Bakanlar Kurulunca (Sınırları Cumhurbaşkanınca) belirlenen alanlar, Bakanlar Kurulunca (Cumhurbaşkanınca) belirlenecek usul ve esaslara göre Orman Genel Müdürlüğünce orman sınırları dışına çıkartılarak tapuda Hazine adına tescil edilir. Orman sınırları dışına çıkartılan alanın iki katından az olmamak üzere Devletin hüküm ve tasarrufu altında veya Hazinenin özel mülkiyetinde bulunan taşınmazlar Orman Genel Müdürlüğüne orman tesis etmek üzere tahsis edilir.”

Artık,<<Bilim ve fen bakımından orman olarak muhafazasında yarar görmüyorum>> veya <<burası taşlık-kayalık>> dediğiniz her orman alanını, sübjektif bir karar ile orman rejimi dışına çıkarabilirsiniz. Yani “Yeni Türkiye” de açılan bu kapıdan tüm ormanları geçirebilirsiniz. Böylelikle, tüm orman alanlarının başka kullanıma dönüştürebilmesi, istenilen yerel yönetimlere destek sağlanabilmesi, istenirse orman alanlarının hazineye gelir sağlamak için satılabilmesi veya ormanların içinde yeni yerleşim alanlarının oluşturulabilmesi, Sn. Cumhurbaşkanının yetkisine bırakılmıştır.

7139 sayılı kanunla aynı zamanda, aşağıdaki çizelgede ayrıntılı olarak görebileceğiniz gibi; Ocak 2016 tarihine değin, yalnızca hazine mülkiyeti olarak tescil edilen 3,8 milyon adet ve 24 milyon hektar büyüklüğündeki kamu emlakinin (Ülkemizin yaklaşık 1/3’ü) satılabilmesinin önü açılmıştır.

Çizelge-4: Tapuya Tescil Edilmiş Hazine Taşınmazları(Y. Çağlar) (Kaynak: Milli Emlak Genel Müdürlüğü)

Aslında orman alanlarımız 22,3 milyon hektardır. Çizelgede görülen 17,8 milyon hektar orman, tapuya tescil edilmiş olan miktarıdır.